.jpg)
Żałoba narodowa – żałoba ogłaszana przez władze państwowe po śmierci wybitnej osobowości (najczęściej związanej z krajem jej ogłoszenia) lub z powodu wielkiej katastrofy. Może być ogłaszana na skutek tragicznych wydarzeń w kraju, w którym ją zarządzono, ale także jako rodzaj hołdu złożonego ofiarom podobnych zdarzeń (zamach, katastrofa naturalna lub inna) poza granicami państwa. Na czas jej trwania odwołuje się zazwyczaj imprezy masowe i widowiska rozrywkowe (koncerty, rozgrywki sportowe), zaleca się także powściągliwość w zachowaniu oraz zmianę programów telewizyjnych (ograniczenie emisji programów rozrywkowych, komedii, reklam).
Spis treści |
edytuj Żałoba narodowa w Polsce
W Polsce, podstawą prawną do wprowadzenia żałoby narodowej jest art. 11 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie oraz o pieczęciach państwowych Rzeczypospolitej Polskiej[1].
Z chwilą wejścia w życie tej ustawy moc utracił dekret z dnia 7 grudnia 1955 o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. Nr 47, poz. 314, z 1956 r. Nr 7, poz. 43 oraz z 1957 r. Nr 10, poz. 42).
W Polsce żałobę narodową wprowadza Prezydent Rzeczypospolitej w formie rozporządzenia z kontrasygnatą[2] Prezesa Rady Ministrów. Powinno ono określać przyczynę wprowadzenia żałoby narodowej oraz czas jej trwania, uwzględniając uwarunkowania kulturowe i historyczne oraz przyjęte w tym zakresie zwyczaje.
Odstępstwem od tej reguły było wprowadzenie żałoby narodowej przez Radę Ministrów uchwałą z 3 kwietnia 2005 r. Nr 80/2005 (M.P. z 2005 r. Nr 19, poz. 307). Uchwała ta miała znaczenie symboliczne i nie była to akt prawa powszechnie obowiązującego gdyż uprawnionym do ogłaszania żałoby narodowej był Prezydent RP.
W okresie obowiązywania żałoby narodowej flagi państwowe na gmachach publicznych zostają opuszczone do połowy masztu lub przepasane kirem. Do uczczenia pamięci zobowiązane są też media, poprzez ograniczenie nadawania programów rozrywkowych.
edytuj Okresy żałoby narodowej w Polsce
W okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego, po serii krwawo stłumionych przez wojska rosyjskie manifestacji patriotycznych w 1861, Kościół katolicki ogłosił żałobę narodową w Królestwie Polskim.
Od momentu odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918, żałoba narodowa była ogłaszana 17 razy, z czego aż 10 razy na przestrzeni ostatnich 10 lat. 6 razy podczas prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego i 4 razy podczas prezydentury Lecha Kaczyńskiego.
edytuj II Rzeczpospolita
- 3 lutego 1924 – jednodniowa żałoba po śmierci byłego prezydenta USA Woodrow Wilsona.
- 12 maja 1935 – po śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego.
- 4 grudnia 1938 – po śmierci arcybiskupa lwowskiego obrządku ormiańskiego Józefa Teodorowicza[3]
edytuj Okres okupacji
- 4-18 października 1944 – po upadku powstania warszawskiego[4]
edytuj Polska Rzeczpospolita Ludowa
- 9 marca 1953 – po śmierci Józefa Stalina
- 13-18 marca 1956 – po śmierci prezydenta Bolesława Bieruta
- 8-11 sierpnia 1964 – po śmierci przewodniczącego Rady Państwa Aleksandra Zawadzkiego
- 28-31 maja 1981 – po śmierci prymasa Stefana Wyszyńskiego.
edytuj III Rzeczpospolita
- 18 lipca 1997 – dla upamiętnienia ofiar powodzi tysiąclecia (55 ofiar śmiertelnych).
- 12-14 września 2001 – w związku z zamachami na World Trade Center i Pentagon w Nowym Jorku i Waszyngtonie (2752 ofiary śmiertelne, w tym 5 Polaków).
- 12-13 marca 2004 – dla upamiętnienia ofiar zamachu w Madrycie (191 ofiar śmiertelnych, w tym 4 Polaków).
- 5 stycznia 2005 – dla upamiętnienia ofiar tsunami w Azji Południowo-Wschodniej (około 294 tys. ofiar śmiertelnych).
- 3-8 kwietnia 2005 – po śmierci Jana Pawła II.
- 14 lipca 2005 – dla upamiętnienia ofiar zamachu w Londynie 7 lipca 2005 (52 ofiary śmiertelne, w tym 3 Polki)
- 29 stycznia – 1 lutego 2006 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy budowlanej na Śląsku (65 ofiar śmiertelnych, większość z nich to Polacy).
- 23-25 listopada 2006 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy górniczej w kopalni Halemba (23 ofiary śmiertelne, wszystkie z nich to Polacy).
- 23-25 lipca 2007 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy autokarowej w Vizille koło Grenoble (26 ofiar śmiertelnych, wszystkie z nich to Polacy).
- 24-26 stycznia 2008 – dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotniczej pod Mirosławcem (w katastrofie zginęło 19 oficerów i jeden podoficer, wszystkie ofiary to Polacy)[5].
edytuj Żałoba narodowa w innych państwach
- 9 września 2006 – w dniu pogrzebu przyrodnika Steve`a Irwina
- 7 lipca 2004 – 3 dni żałoby po śmierci prezydenta Austrii Thomasa Klestila (zm. 6 lipca 2004).
- 20 maja 2008 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar cyklonu Nargis (ok. 90 tys. zabitych).
- 2 maja 1994 – 3 dni żałoby po śmierci kierowcy F1 Ayrtona Senny.
- 30 września 2006 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotu Gol Transportes Aéreos 1907 (154 zabitych).
- 18 lipca 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotu TAM Linhas Aéreas 3054 (200 zabitych).
- 30 grudnia 2003 - po zamachu bombowym w Karbali w Iraku (19 zabitych w tym 5 bułgarskich żołnierzy).
- 8 kwietnia 2004 - po katastrofie autobusu w okolicach Swisztowa (12 zabitych).
- 10 grudnia 2006 - po katastrofie autokaru w Białej (19 zabitych).
- 18 maja 2008 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar Trzęsienia ziemi w Syczuanie, 2008 (ok. 70 tys. zabitych).
- 8 listopada 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar strzelaniny w Tuusula (8 zabitych).
- 24 września 2008 – dzień żałoby dla upamiętnienia ofiar strzelaniny w Kauhajoki (10 zabitych).
- 26 sierpnia 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia 63 śmiertelnych ofiar pożaru greckich lasów.[6]
- 11 marca 2004 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar zamachu w Madrycie (191 ofiar śmiertelnych).
- 20 sierpnia 2008 - 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotniczej na lotnisku Madryt-Bajaras (146 ofiar śmiertelnych).
- 27 lutego 2004 – 3 dni żałoby celem upamiętnienia 9 ofiar katastrofy lotniczej w której śmierć poniósł m.in. prezydent Macedonii Boris Trajkovski.[7]
- 17 października 2007 – w dniu pogrzebu piosenkarza Toše Proeskiego.[8] [9]
- 3 października 1988 – 3 dni żałoby po śmierci wielokrotnego ministra i wicekanclerza Franza Josepfa Straußa.
- 3 czerwca 1998 – 3 dni żałoby po katastrofie kolejowej pociągu ICE pod Eschede w Dolnej Saksonii (101 ofiar śmiertelnych).
- 20 stycznia 2005 – dla upamiętnienia ofiar tsunami w Azji Południowo-Wschodniej (około 294 tys. ofiar śmiertelnych).
- 7 lutego 2006 – 3 dni żałoby po śmierci byłego prezydenta Niemiec Johannesa Raua.
- 6 października 1999 – w dniu śmierci śpiewaczki Amálii Rodrigues
- 13 lutego 2005 – w dniu śmierci zakonnicy Luci dos Santos.
- 13 września 1999 - dla uczczenia ofiar zamachu w Moskwie (94 zabitych).
- 24 sierpnia 2006 - po katastrofie rosyjskiego samolotu pasażerskiego na Ukrainie (170 zabitych).
- 21 marca 2007 - po katastrofie górniczej w kopalni Uljanowskaja w Nowokuźniecku (108 zabitych).
- 25 kwietnia 2007 – w dniu pogrzebu byłego prezydenta Rosji Borysa Jelcyna.
- 13 sierpnia 2008 - dla uczczenia ofiar wojny w Osetii Południowej i Gruzji.
- 23 stycznia 2006 – żałoba dla upamiętnienia ofiar katastrofa lotniczej słowackiego samolotu wojskowego na Węgrzech.
- 12 września 2001 – żałoba dla upamiętnienia ofiar zamachu na World Trade Center i Pentagon (2752 zabitych).
- 1 lutego 2003 – żałoba po katastrofie wahadłowca Columbia.
- 17 kwietnia 2007 – żałoba dla upamiętnienia 33 ofiar masakry w Virginia Tech.
- 1986 – żałoba po zabójstwie polityka Svena Olofa Palme.
- 23 sierpnia 2006 - dzień żałoby po Katastrofie lotu Pulkovo 612 (170 zabitych).
- 20 listopada 2007 - dzień żałoby po katastrofie górniczej w kopalni im. Zasiadki (101 zabitych).
- 8 lipca 2005 - po zamachu w Londynie (52 zabitych).
- 2 listopada 2004 – w dniu śmierci Zaida ibn Sultana an-Nahajana, władcy emiratu Abu Zabi.
edytuj Zobacz też
Przypisy
- ↑ Przepis w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 172, poz. 1439). Ta ustawa nowelizacyjna z 2005 r. rozwinęła nazwę nowelizowanej ustawy o wyrazy: "oraz o pieczęciach państwowych".
- ↑ Art. 144 ust. 2 Konstytucji RP.
- ↑ http://lwow.home.pl/ormianie/teodorowicz.html
- ↑ Żałoba narodowa została wówczas ogłoszona przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Władysława Raczkiewicza.
- ↑ Żałoba od godz. 19:00 24 stycznia do godz. 19:00 26 stycznia 2008 (umownie 3 dni; godzinowo 2 dni).
- ↑ http://news.orf.at/070826-15869/
- ↑ http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDQ/is_2004_March_9/ai_114410644
- ↑ http://www.focus-fen.net/index.php?id=n124536
- ↑ http://www.vlada.mk/english/News/October2007/ei17-10-2007.htm