| 2 Armia Wojska Polskiego | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska Rzeczpospolita Ludowa |
| Sformowanie | 27 lipca 1968 |
| Rozformowanie | 2 listopada 1968 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. bryg. Florian Siwicki |
| Działania zbrojne | |
| operacja Dunaj | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | Świdnica, potem Hradec Králové (sztab) |
| Podporządkowanie | Grupa Wojsk Północ |
| Rodzaj wojsk | Wojska lądowe |
| Skład | patrz niżej |
2 Armia Wojska Polskiego (2 AWP)[1] – związek operacyjny Sił Zbrojnych PRL, powołany ze składu Śląskiego Okręgu Wojskowego rozkazem ministra obrony narodowej gen. Wojciecha Jaruzelskiego z 27 lipca 1968 w celu interwencji militarnej w Czechosłowacji. Były to największe nieradzieckie siły w niej uczestniczące oraz jednocześnie jedyny polski związek armijny powstały po 1945 roku i ostatni jak do tej pory.
Spis treści |
edytuj Geneza i zadania
W styczniu 1968 I sekretarzem Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji (KSČ) został Alexander Dubček. Zapowiedział on liberalizację polityki (Czechosłowacka droga do socjalizmu) polegającą na zniesieniu cenzury, wprowadzeniu wielopartyjności i wolnych wyborów. Przez kierownictwo ZSRR oraz innych krajów socjalistycznych należących do Układu Warszawskiego działania te zostały uznane za "kontrrewolucję" i rozpoczęto przygotowania do interwencji militarnej w duchu późniejszej doktryny Breżniewa, czyli przeciwstawianiu się wszelkim próbom uniezależniania się od ZSRR.
W celu sprawdzenia wojsk przeprowadzono ćwiczenia pod kryptonimem Szumawa, a następnie Pochmurne lato '68, które pod koniec lipca miało przerodzić się w interwencję. Dlatego 27 lipca ze składu ŚOW (wzmocnionego posiłkami z POW) rozkazem ministra obrony narodowej wydzielono 2 AWP pod dowództwem gen. Floriana Siwickiego, tworzącą wraz z 1 Gwardyjską Armią Pancerną, 4 Armią Lotniczą i 11 Armią Gwardyjską Grupę Wojsk "Północ", operującą z terenu NRD i PRL. Miała ona za zadanie opanowanie północnych i zachodnich Czech (w tym rejonu Hradec Králové, odpowiedzialnego za 2 Armię), mimo iż naprzeciwko polskich jednostek stały siły dwukrotnie wyższe. Tymczasem wojska już od 29 lipca stały na pozycjach wyjściowych, a samo wkroczenie zaplanowano na godzinę 00.00 21 sierpnia, więc 4 godziny wcześniej rozdano żołnierzom amunicję.
edytuj Działania i okupacja
Jako pierwsze granicę w rejonie Lubawki i Ostrawy przeszły pododdziały 1. batalionu szturmowego, rozbrajając miejscową straż graniczną oraz otwierając drogę dla odpowiednio 11 DPanc. i 10 DPanc. (reszta wojsk znajdowała się w drugim rzucie lub odwodzie). Armia posuwała się dosyć wolno za sprawą blokad dróg i zdejmowaniem lub zmienianiem tablic z nazwami miejscowości przez negatywnie nastawioną miejscową ludność, niekiedy nawet powstawały barykady, usuwane dopiero po interwencjach władz cywilnych. Mimo tego do ranka 22 sierpnia obsadzono trójkąt Šumperk-Havlíčkův Brod-Ołomuniec. W zablokowanych garnizonach czechosłowackich utworzono specjalne komendy, gdyż nie zamierzano ich rozbrajać. Ponadto nie zamierzano do miast wprowadzać cięższego sprzętu. 23 sierpnia sztab armii przeniesiono do Hradec Králové. Następnie do 25 sierpnia mniejsze jednostki 2 Armii stopniowo blokowały kolejne garnizony w rejonie mającym znaleźć się pod polską kontrolą oraz likwidowały nielegalne drukarnie i stacje radiowe. Tego dnia do Czechosłowacji wkroczyła też 4 DZ, a do Kotliny Kłodzkiej przetransportowano 6 DPD, zwiększając liczący dotychczas 18500 żołnierzy kontyngent.
Przez następnych kilka miesięcy miała miejsce rotacja oddziałów okupacyjnych (m.in. przybyła 12 DZ), zaś na terenie Czechosłowacji następowała "normalizacja". 16 października rządy Czechosłowacji i Związku Radzieckiego podpisały umowę o stałym stacjonowaniu Armii Czerwonej na terytorium ČSSR, czym luzował siły reszty państw Układu Warszawskiego (Polski, Węgier i Bułgarii, gdyż Rumunia zachowała neutralność). W związku z tym gen. Jaruzelski 23 października wydał rozkaz wycofania wszystkich sił polskich do 11 listopada. Wcześniej, bo 2 listopada rozwiązano 2 Armię Wojska Polskiego[2], zaś jej dowódca został w tym samym roku awansowany na generała dywizji.
W przeciwieństwie do wojsk radzieckich[3] 2 Armia nie napotkała żadnego zbrojnego oporu. Jedyne cywilne ofiary interwencji to dwie osoby zabite i cztery ranne na skutek ataku pijanego żołnierza, kilku zabitych i rannych w wyniku wypadków oraz ranionych przez patrole. Wojskowe straty to dziesięciu żołnierzy, którzy zginęli z powodu niewłaściwego użycia broni, dwóch samobójców i dwóch rannych przez wspomnianego pijanego.
edytuj Dowództwo i skład
- dowódca – gen. bryg. Florian Siwicki
- szef sztabu - płk Tadeusz Bełczewski
- skład
- 4 Dywizja Zmechanizowana
- 6 Dywizja Powietrznodesantowa
- 10 Dywizja Pancerna
- 11 Dywizja Pancerna
- 15 Pułk Wojsk Obrony Wewnętrznej
- 66 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej
- 10 Pułk Łączności
- 6 Pułk Zabezpieczenia Stanowiska Dowodzenia
- 49 Pułk Śmigłowców
- 7 Pułk Radioelektroniczny Wojskowej Służby Wewnętrznej
- 1 Batalion Szturmowy
- 11 Batalion Rozpoznania Radioelektronicznego
- 14 Batalion Radiotechniczny
- batalion WSW
- 62 Kompania Rozpoznania Specjalnego
- 11 Eskadra Lotnictwa Łącznikowego
edytuj Łącznie
- ok. 28600 żołnierzy (pod koniec sierpnia)
- ok. 7000 pojazdów samochodowych
- 750 czołgów
- 592 transportery opancerzone
- 450 dział
- 36 śmigłowców
Przypisy
- ↑ Cyfra 2 pochodziła z planu konfliktu zbrojnego między NATO a Układem Warszawskim, kiedy to ŚOW miał wystawić ze swojego składu 2 Armię.
- ↑ W Czechosłowacji został tylko 25 Pułk Zmechanizowany, który ostatecznie wycofano 12 listopada.
- ↑ Przeciwko którym w Pradze powstały nawet barykady, na których trwały walki.
edytuj Bibliografia
- Kamiński Ł., Wokół Praskiej Wiosny: Polska i Czechosłowacja w 1968 roku, IPN 2004
- Historycy.pl
Rodowód: Związek Patriotów Polskich • PSZ w ZSRR (1943-1944) • Armia Ludowa Instytucje centralne: Naczelne Dowództwo (1944) • Sztab Główny ND • Główny Sztab Formowania • Szefostwo Mobilizacji i Uzupełnień • Główny Zarząd Polityczno-Wychowawczy • Główne Kwatermistrzostwo Formacje: piechota na froncie wsch. • broń pancerna na froncie wsch. • artyleria na froncie wsch. • Wojska Ochrony Pogranicza • Wojskowa Służba Wewnętrzna
Struktura organizacyjna: OdB 1 Korpusu PSZ w ZSRR • OdB WP wiosną 1945 • OdB WP w 1949 • OdB WP w okresie stalinizmu • OdB WP na przełomie lat 50/60 XX w. • OdB WP schyłku PRL
Działania bojowe: bitwa pod Lenino • przyczółek warecko-magnuszewski • szarża pod Borujskiem • bitwa o Kołobrzeg • GO Rzeszów • akcja Wisła • GO Wisła • operacja Dunaj
Stalinizm w wojsku: Główny Zarząd Informacji • obława augustowska • proces Tatar-Utnik-Nowicki • proces generałów • Uroczysko Baran • Wojskowy Korpus Górniczy
Szkolnictwo wojskowe: ASG • WAP • WAT • WAM • WSOWOP • SOR • TOSWLot • COS WSW
Agenturalny Wywiad Operacyjny • Front Polski • Oddział II SG WP • oficer polityczny • Viritim • Wojskowa Centrala Handlowa • "Żołnierz Wolności"
|
|
