António Vieira (ur 6 lutego 1608 w Lizbonie, Portugalia, zm. 18 czerwca 1697, Bahia, Brazylia) – portugalski jezuita, misjonarz w Brazylii, obrońca praw Indian.
W 1614 jako dziecko przybył z rodzicami do Brazylii. Ukończył kolegium jezuickie w Bahia (Salvador). W 1623 roku wstąpił do zakonu jezuitów, a w 1635 otrzymał święcenia kapłańskie. Posiadł znajomość języków Indian i niewolników.
W 1641 roku był delegatem wysłanym do Lizbony, gdzie złożył hołd królowi Janowi IV. Monarcha uczynił go wówczas dworskim kapelanem, nauczycielem następcy tronu oraz powołał go do rady królewskiej. W 1641 Vieira został wysłany z poselstwem do Hagi, gdzie zawarto 10-letni rozejm z Holandią w Brazylii. Był również posłem we Francji i Włoszech. Publicznie potępiał prześladowania żydowskich konwertytów, co przysporzyło mu wielu wrogów. W 1654 roku za jego staraniem wydano dekret zakazujący niewolenia Indian oraz przekazanie opieki nad nimi jezuitom. W latach 1665–1671 był misjonarzem w delcie Amazonki. W 1671 roku zamieszkał w Rzymie, gdzie przez sześć lat był spowiednikiem Krystyny Szwedzkiej i członkiem jej akademii literackiej. W 1681 roku powrócił do Bahia i tam zmarł.
edytuj Twórczość
António Vieira napisał kilka prac:
- Sermões (Sermons) (Kazania) (15 vols., Lizbona, 1679–1748);
- História do Futuro (History of the Future) (Historia przyszlosci) (Lizbona, 1718; drugie wydanie 1755)
- Cartas (Letters) (3 vols., Lisbon, 1735–46)
- Notícias recônditas do modo de proceder a Inquisição de Portugal com os seus presos (News on how the Portuguese Inquisition proceeds with its prisoners)(Informacje na temat traktowania wiezniow przez portugalska inkwizycje) (Lisbon, 1821)
- Arte de Furtar (The Art of Stealing) (Sztuka kradziezy)
edytuj Literatura
- Luiz Cabral, Vieira, biographie, caractère, éloquence, (Paryż, 1900)
- Luiz Cabral, Vieira pregador (Oporto, 1901)
- Łukaszyk Ewa: O tempo, a transgressão e o conhecimento na História do Futuro do Padre António Vieira, [w:] Romanica Cracoviensia, nr 4 (2004), s. 83-93.
edytuj Źródła
- Marian Mickiewicz, Witold Mickiewicz: Słownik odkrywców i zdobywców – Ameryka Łacińska. Poznań: Atena, 1996. ISBN 8385414290.