 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Axis mundi (z łac., "oś kosmiczna", "oś świata") - idea środka świata, uważanego za stabilny element Wszechświata.
Według wierzeń na osi następuje zatrzymanie czasu, przez co możliwy jest pełny kontakt zarówno z przeszłością, jak i przyszłością. Stanowić miało miejsce najświętsze z najświętszych. W wielu kulturach stanowiło podstawową koncepcję kosmogonii, kreacji Kosmosu, biogenezy a nawet antropogenezy - zazwyczaj wierzono, że od Axis mundi rozpoczęło się stwarzanie świata.
Spis treści |
edytuj Wyobrażenia
Jego wyobrażeniem (w różnych kulturach) były: góra kosmiczna, drzewo kosmiczne, filar, kolumna lub słup (te ostatnie mają wtedy dodatkowy sens - są wspornikami niebios).
edytuj Góra kosmiczna
Według części koncepcji wierzeń etnicznych Słowian i ludów poprzedzających, za górę kosmiczną uchodzić miała Łysa Góra lub Wawel (domniemane miejsce przechodzenia jednej z czakr ziemi).
edytuj Drzewo kosmiczne
Według niepotwierdzonych koncepcji wierzeń etnicznych Słowian drzewem kosmicznym było Drzewo Świata (koncepcja Nawia-Prawia-Jawia). Słowianie, ich zdaniem, wyobrażali sobie wszechświat pod postacią ogromnego, rozłożystego dębu, który dzielił się na trzy części), czyli trzy światy: Prawię, Jawię oraz Nawię.
Pod postacią ogromnego drzewa (a konkretniej jesionu) wszechświat wyobrażali sobie również Wikingowie (zobacz: Yggdrasil).
Nawiązania do drzewa kosmicznego pojawiają się w powieściach fantastycznych Lidii Mai Kossakowskiej (Zakon Krańca Świata, Ruda sfora) oraz Dana Simmonsa (Hyperion, Endymion).
edytuj Symbole Axis mundi
Symbolami Centrum na ziemi były: kurhany, germański pień irminsul, krzyże, lingamy, kultowe słupy, szamańskie drzewka, xoanony, omfalosy, święte kolumny, święte góry, kaduceusze, labrys, menora, piramidy, egipska kolumna dżed, małoazjatycki betyl itd.
Ikonograficznymi znakami Centrum i osi kosmicznej są symbole takie jak swastyka, sześcio- lub dwunastoramienna rozeta, czterolistna koniczynka, kwiat lotosu czy labirynt. Punkt środkowy tych znaków - jako miejsce, przez które przenika oś kosmiczna - jest zawsze punktem o najwyższej religijnej doniosłości.