| Armia Polska we Francji | |
| Józef Haller wśród chorążych Armii Polskiej we Francji | |
| Historia | |
| Państwo | |
| Sformowanie | 4 czerwca 1917 |
| Rozformowanie | 1 września 1919 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | gen. Louis Archinard |
| Ostatni | gen. Józef Haller |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa wojna polsko-ukraińska, wojna polsko-radziecka |
|
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | Naczelne Dowództwo Sił Sprzymierzonych (1918) Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1919) |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
| Skład | patrz niżej |
Armia Polska we Francji, zwana też Błękitną Armią (od koloru francuskich mundurów) lub Armią Hallera - polska ochotnicza formacja wojskowa powstała w czasie I wojny światowej w roku 1917, powołana dekretem prezydenta Francji Raymonda Poincaré'ego 4 czerwca 1917 z inicjatywy Romana Dmowskiego oraz kierowanego przez niego Komitetu Polskiego Narodowego.
Spis treści |
edytuj Geneza
Armia została zorganizowana na zasadzie zaciągu ochotniczego we Francji spośród Polaków służących w wojsku francuskim, polskich jeńców wojennych z armii państw centralnych, a także z polskiej emigracji z Francji, Stanów Zjednoczonych, Kanady i Brazylii. Pierwszym dowódcą był Francuz generał Louis Archinard, od 4 października 1918 armią dowodził gen. Józef Haller.
Z jednostek polskich w końcowych walkach I wojny światowej uczestniczył tylko 1 Pułk Strzelców od lipca 1918 w Szampanii, a od października 1918 także 1 Dywizja Strzelców Polskich.
Wskutek układu z 28 września 1918 armia gen. Hallera została uznana za "jedyną, samodzielną, sojuszniczą i współwalczącą armię polską".
Zasadniczy wzrost liczebności armii nastąpił już po wojnie, składała się wówczas z dwóch korpusów - I i III, dwóch samodzielnych dywizji strzelców, pułku czołgów i oddziałów lotniczych.
edytuj Skład Armii
edytuj I Korpus
sformowany na bazie francuskiego 36 Korpusu
- 1 Dywizja Strzelców Polskich - późniejsza 13 Kresowa Dywizja Piechoty
- 2 Dywizja Strzelców Polskich - sformowana na bazie 2 dywizji marokańskiej; późniejsza 11 Karpacka Dywizja Piechoty
- 4 Pułk Strzelców Polskich - sformowany we Włoszech w obozach jenieckich w Santa Maria i Casagiove pod Mediolanem w listopadzie 1918 jako 1 Pułk Strzelców Polskich im. J. H. Dąbrowskiego; na początku stycznia 1919 wyjechał do Francji i tam został przemianowany na 4 Pułk Strzelców Polskich; po powrocie do kraju p.n. 46 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych, a od 1921 5 Pułk Strzelców Podhalańskich
- 5 Pułk Strzelców Polskich - sformowany w grudniu 1918 w Santa Maria Capua Vetere jako I batalion 2 Pułku Strzelców Polskich im. T. Kościuszki; w styczniu 1919 przybył do kraju i stał się kadrą 5 Pułku Strzelców Polskich; został rozlokowany w Hrubieszowie; we wrześniu 1919 przemianowany na 47 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych, a 10 października 1921 otrzymał ostateczną nazwę 6 Pułk Strzelców Podhalańskich
- 6 Pułk Strzelców Polskich - późniejszy 49 Huculski Pułk Strzelców
- 1 Pułk Artylerii Ciężkiej
edytuj II Korpus
Armii Hallera podporządkowano także polskie formacje wojskowe w Rosji:
- 4 Dywizję Strzelców Polskich gen. Lucjana Żeligowskiego działającą na Kubaniu; późniejsza 10 Dywizja Piechoty
- 13 Pułk Strzelców Polskich - późniejszy 28 Pułk Strzelców Kaniowskich
- 14 Pułk Strzelców Polskich - późniejszy 29 Pułk Strzelców Kaniowskich
- 15 Pułk Strzelców Polskich - późniejsze 31 Pułk Strzelców Kaniowskich oraz 49 Huculski Pułk Strzelców
- 1 Pułk Ułanów
- 6 Pułk Ułanów
- 5 Dywizję Strzelców Polskich, zwaną też Dywizją Syberyjską, płk. Waleriana Czumy; późniejsza 30 Poleska Dywizja Piechoty
- 16 Pułk Strzelców Polskich - sformowany 1 lipca 1918 na Syberii jako 1 Pułk Strzelców Polskich im. Tadeusza Kościuszki; późniejszy 82 Syberyjski Pułk Piechoty
- 17 Pułk Strzelców Polskich - późniejszy 83 Pułk Strzelców Poleskich
- 18 Pułk Strzelców Polskich - późniejszy 84 Pułk Strzelców Poleskich
Obie dywizje stanowić miały II Korpus Polski.
edytuj III Korpus
sformowany na bazie francuskiego 38 Korpusu
- 3 Dywizja Strzelców Polskich - sformowana w Darney na bazie francuskiej 71 Dywizji
- 7 Pułk Strzelców Polskich - do marca 1920 jako 49 Pułk Strzelców Kresowych; później połączony z 65 Starogardzkim Pułkiem Piechoty
- 8 Pułk Strzelców Polskich - późniejszy 50 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
- 9 Pułk Strzelców Polskich - późniejszy 51 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
- 6 Dywizja Strzelców Polskich - sformowana w Arches na bazie francuskiej 74 Dywizji; późniejsza 12 Dywizją Piechoty
- 3 Pułk Artylerii Ciężkiej
edytuj Oddziały samodzielne
- 7 Dywizja Strzelców Polskich - w stadium organizacji; formowana w Lure na bazie francuskiej 154 Dywizji
- Dywizja Instrukcyjna (skadrowana)
- 1 Pułk Czołgów [1]).
edytuj Powrót do Polski
W okresie kwiecień-czerwiec 1919 Armia Hallera, licząca wówczas ok. 70 000 żołnierzy, wraz z całym wyposażeniem została przetransportowana do Polski, gdzie wzięła udział w wojnie polsko-ukraińskiej w Galicji Wschodniej.
W dniu 26 kwietnia 1919 r. przetransportowano te oddziały do Chełma. W maju 1919 r. wojska te zostały wysłane na front polsko-rosyjski i następnie wzięły udział w wielu walkach z Armią Czerwoną - głównie z konnicą gen. Siemiona Budionnego. W październiku 1920 dywizjon otrzymał nazwę 2 Pułk Strzelców Konnych i został mu przydzielony garnizon w Hrubieszowie.
We wrześniu 1919 Armia Hallera została włączona organizacyjnie do Wojska Polskiego.[2]
Przypisy
- ↑ 1 Pułk Czołgów - pierwszy polski oddział pancerny; składał się ze 120 czołgów Renault FT-17 (75 albo 72 uzbrojonych w działko 37mm Puteaux SA-18 (wz.18) L/21, a pozostałe 45 albo 48 uzbrojone w karabin maszynowy 8mm Hotchkiss wz.14
- ↑ Połączenie "Błękitnej Armii" z Wojskiem Polskim w 1920
edytuj Bibliografia
- Księga chwały piechoty, praca zbiorowa, Warszawa 1992, reprint wydania z 1939 r.
- Witold Jarno, 1 Dywizja Strzelców Armii Generała Hallera, 2006, ISBN: 83-88679-55-4.
edytuj Zobacz też:
- Armia Ochotnicza (II RP)
- generałowie polscy
- historia wojska polskiego
- wojna polsko-bolszewicka
- Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej
Rodowód: Armia Polska we Francji • Armia Wielkopolska • Legiony Polskie • Samoobrona Litwy i Białorusi • Wojsko Litwy Środkowej • Wojsko Polskie na Wschodzie
Bronie i formacje: Piechota • Kawaleria • Artyleria • Broń pancerna • Lotnictwo • Marynarka Wojenna • Korpus Ochrony Pogranicza • Obrona Narodowa
Służby: duszpasterska • geograficzna • intendentury • inżynieryjno-saperska • kolejowa • remontu • sprawiedliwości • zdrowia • żeglugi śródlądowej
Bunt Żeligowskiego • Centrum Wyszkolenia Sanitarnego • Centrum Wyszkolenia Saperów • Centrum Wyszkolenia Łączności • Centrum Wyszkolenia Żandarmerii • Centrum Wyższych Studiów Wojskowych • Fundusz Obrony Narodowej • Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych • Instytut Wojskowo-Techniczny • Oddział II Sztabu Generalnego WP • Oficerska Szkoła Topografów • Placówki dyplomatyczne Wojska Polskiego II RP • Rada Wojenna • Rada Wojskowa • Wojna polsko-bolszewicka • Wojskowa Komisja Ustawodawcza • Wyższa Szkoła Wojenna
WP w 1939: Mobilizacja • OdeB • GISZ • Dowództwo WP • Kampania wrześniowa • Plan Zachód
