Bitwa pod Ścianą (znana także jako bitwa pod Braiłowem lub bitwa pod Brahiłowem, a także bitwą pod Batohem) miała miejsce 19 grudnia 1666 roku podczas wojny polsko-kozacko-tatarskiej 1666-1671.
Hetman kozacki Piotr Doroszenko po koncentracji sił dysponował już armią liczącą około 20 tysięcy Kozaków, oprócz tego dołączyło doń około czterdzieści tysięcy Tatarów. W takiej sile uderzył na liczącą 6000 żołnierzy polską dywizję pułkownika Sebastiana Machowskiego, która była na leżach zimowych w okolicach Ściany i Brahiłowa.
Zagrożony okrążeniem przez wielokrotnie silniejszego przeciwnika, Machowski zarządził odwrót na Ładyżyn, pod Batohem został jednak przez powstańców dopędzony. Bitwa zakończyła się całkowitą klęską wojsk koronnych doprowadzając do tego, że Rzeczpospolita na wiele lat utraciła kontrolę na Ukrainą. Podczas bitwy zniszczono między innymi 4 chorągwie tatarskie (rodzaj polskiej lekkiej jazdy złożonej przeważnie z polskich Tatarów) dowodzone przez Mustafę Kosińskiego, Samuela Sulejmanowicza, Dawida Romanowskiego i Ułana Zasulskiego. Znaczna część żołnierzy dywizji wraz z jej naczelnym wodzem dostała się do niewoli.
edytuj Literatura
- Piotr Borawski, "Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej", Warszawa 1986, ISBN 83-205-3747-9
- Opis starożytney Polski, przez Tomasza Święckiego (...), Tom II, Warszawa 1816, s. 152.
- Mykoła Markiewicz, Istorija Małoj Rossii, T. II, Gława XXIX, Moskwa 1842-1843, on-line