Avalokiteśvara (skt. अवलोकितेश्वर - dosł. Pan patrzący w dół na świat, Słuchający płaczów świata; tyb. Czenrezig lub Cienrezig , translit.: spyan ras gzigs, wymowa: Czenrezig; pol. Kochające Oczy) – jest jednym z najważniejszych bodhisattwów w buddyzmie Mahajany i Wadżrajany, uosabiającym współczucie.
edytuj Avalokiteśvara w buddyzmie tybetańskim
W wadżrajanie praktyka związana z tym aspektem buddy rozwija współczucie i prowadzi medytującego do stanu buddy. Jego imię dosłownie oznacza "Kochające Oczy". Istnieje wiele form Avalokiteśvary lecz podstawowa i najbardziej popularna to czteroramienny budda o kolorze kryształu siedzący w pozycji medytacyjnej, w lewej ręce trzymając kwiat lotosu a w prawej malę.
Adepci buddyzmu tybetańskiego uważają, że kolejnymi inkarnacjami Avalokiteśvary są Dalajlamowie (szkoła Gelugpa) i Karmapowie (szkoła Kagyupa).
edytuj Avalokiteśvara w buddyzmie Zen
W Chinach od ok. IX wieku czczona jest żeńska forma bodhisattwy współczucia Guanyin (觀音, pinyin: Guānyīn). Forma ta przyjęła się w buddyzmie koreańskim, północnowietnamskim i japońskim (jap. 観音 Kannon, Kwannon lub 観世音 Kanzeon; kor. Kuanseum Bosal; wiet. Quan Âm lub Quan Thế Âm Bồ Tát). Guanyin jest skrótem od Guanshiyin i oznacza dosłownie "Postrzegająca Dźwięki Świata".