Bohater Związku Radzieckiego (ros. Герой Советского Союза - Gieroj Sowietskogo Sojuza) - najwyższy tytuł honorowy ZSRR.
Tytuł honorowy Bohatera Związku Radzieckiego został ustanowiony dekretem Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR w dniu 16 kwietnia 1934 roku, a w dniu 29 lipca 1936 roku został zatwierdzony regulamin przyznawania tego tytułu, później regulamin ten zmieniano nadając mu 14 maja 1973 roku nową redakcję.
Zgodnie z regulaminem tytuł ten był najwyższym zaszczytnym wyróżnieniem i był nadawany przez Prezydium Rady Najwyższej ZSRR za bohaterskie czyny i wybitne zasługi dla państwa. Mógł być przyznawany pojedynczym osobom lub zbiorowościom.
Bohaterowi Związku Radzieckiego wręczano specjalny medal Złota Gwiazda (od 1939 roku), Order Lenina oraz dyplom Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.
Tytuł Bohatera Związku Radzieckiego można było nadawać wielokrotnie, osoba taka otrzymywała następny medal Złotej Gwiazdy. W przypadku przyznania tytułu Bohatera Związku Radzieckiego po raz drugi, obok dyplomu, orderu i medalu, wyróżnionemu wykonywano popiersie z brązu z odpowiednim tytułem, które umieszczano w rodzinnych stronach bohatera.
Pierwsze tytuły Bohatera Związku Radzieckiego otrzymało 20 kwietnia 1934 roku siedmiu radzieckich lotników, którzy uratowali załogę radzieckiego parowca "Czeluskin" zmiażdżonego przez lody (m.in. Michaił Wodopianow oraz Polak z pochodzenia Zygmunt Lewoniewski). Z nich, Złotą Gwiazdę nr 1 otrzymał Anatolij Ljapidewski.
Do 1941 roku tytułem Bohatera Związku Radzieckiego wyróżniono ponad 600 osób (głównie żołnierzy i oficerów Armii Czerwonej).
W okresie tzw. Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (1941-45) tytuły Bohatera Związku Radzieckiego jako pierwsi otrzymali żołnierze – pogranicznicy oraz piloci. Byli to m.in. ppor. A. W. Łopatin, plut. I.D. Buzyckow i kpt. Nikołaj Gastello. Znany pilot – Bohater Związku Radzieckiego – ppłk S. P. Suprun za bohaterstwo i odwagę w walkach powietrznych jako pierwszy w okresie wojny (22 lipca 1941 roku) został nagrodzony po raz drugi medalem Złotej Gwiazdy.
W latach II wojny światowej przyznano łącznie ponad 11 500 tytułów Bohatera Związku Radzieckiego. W tym, 104 tytuły nadano po raz drugi, a piloci myśliwscy – Aleksander Pokryszkin (jako pierwszy) i Iwan Kożedub oraz marszałek Związku Radzieckiego Gieorgij Żukow zostali wyróżnieni trzema medalami Złotej Gwiazdy. Tytuł Bohatera Związku Radzieckiego przyznano 234 partyzantom. Dwaj wybitni organizatorzy oraz dowódcy oddziałów partyzanckich Sidor A. Kowpak i A. F. Fiodorow zostali odznaczeni dwoma medalami Złotej Gwiazdy.
W sumie do 1983 roku tytuł Bohatera Związku Radzieckiego i medal Złotej Gwiazdy otrzymało ponad 12 500 osób. Wśród nich, 141 nagrodzono dwoma medalami Złotej Gwiazdy, trzema medalami – 3 osoby (marsz. lotn. A. I. Pokryszkin, gen. I. N. Kożedub, marsz. Związku Radzieckiego Siemion M. Budionny) oraz czterema medalami – 2 osoby (marsz. Gieorgij K. Żukow i marsz. Leonid I. Breżniew, któremu jednak tytuły te nadawano z przyczyn politycznych, w latach 1966-1981). Tytuły Bohatera Związku Radzieckiego otrzymywali m.in. wszyscy kosmonauci po odbytym locie kosmicznym, także cudzoziemcy odbywający loty w ramach radzieckiego programu kosmicznego Interkosmos.
Tytuł Bohatera Związku Radzieckiego otrzymało 91 kobiet i ponad 40 cudzoziemców.
Po bitwie pod Lenino, Stalin zdecydował, że należy nadać pośmiertnie tytuł Bohatera Związku Radzieckiego trzem Polakom, żołnierzom 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki - przedwojennemu oficerowi polskiemu, przedwojennemu komuniście polskiemu i "zwykłemu szeregowcowi". Tytuł otrzymali:
- kapitan Władysław Wysocki - przed wojną porucznik Wojska Polskiego
- kapitan Juliusz Hibner - komunista polskiego pochodzenia
- szeregowiec Aniela Krzywoń
Juliusz Hibner mimo ciężkich ran przeżył bitwę, będąc przez długi czas jedynym żyjącym Polakiem noszącym ten tytuł. W 1978 tytuł nadano także innemu Polakowi - majorowi Mirosławowi Hermaszewskiemu.
edytuj Obcokrajowcy odznaczeni tytułem Bohatera Związku Radzieckiego (lista niepełna)
Abdel Hakim Amer - egipski wojskowy i polityk
Abdul Ahad Mohmand – pierwszy afgański kosmonauta
Ahmed Ben Bella – pierwszy prezydent Algierii
Georgi Iwanow – pierwszy bułgarski kosmonauta
Fidel Castro – przywódca kubański- Arnaldo Tamayo – pierwszy kubański kosmonauta
Josef Buršík – odznaczony za bohaterstwo w wyzwalaniu Kijowa 21 grudnia 1943, po inwazji radzieckiej na Czechosłowację zwrócił odznaczenie- Otakar Jaroš – jako pierwszy obcokrajowiec 17 kwietnia 1943 nagrodzony tytułem Bohatera ZSRR, za udział w bitwie pod Charkowem
- Ján Nálepka – Słowak, odznaczony pośmiertnie 2 maja 1945
- Vladimír Remek – pilot wojskowy, pierwszy Czech w kosmosie, pierwszy kosmonauta nie będący obywatelem ZSRR ani Stanów Zjednoczonych
- Antonín Sochor – odznaczony za bohaterstwo w wyzwalaniu Kijowa 21 grudnia 1943
- Ludvík Svoboda – prezydent Czechosłowacji
- Stěpan Vajda – odznaczony pośmiertnie 10 sierpnia 1945
- Richard Tesařík – odznaczony za bohaterstwo w wyzwalaniu Kijowa 21 grudnia 1943
Gamal Abdel Nasser – prezydent Egiptu (1954-1970)
Jean-Loup Chrétien - pierwszy francuski kosmonauta- Marcel Albert – francuski pilot
- Jacques André – francuski pilot
- Roland de La Poype – francuski pilot
- Marcel Lefèvre – francuski pilot
- Roger Sauvage – francuski pilot
Sigmund Jähn – pierwszy niemiecki (NRD) kosmonauta
Bertalan Farkas – pierwszy węgierski kosmonauta- János Kádár – polityk węgierski
- Plik:Flag of India.svg Rakesh Sharma – pierwszy indyjski kosmonauta
Żugderdemidijn Gurragczaa – pierwszy mongolski kosmonauta
Władysław Wysocki - polski oficer, uczestnik bitwy pod Lenino- Juliusz Hibner - komunista polskiego pochodzenia, uczestnik bitwy pod Lenino
- Aniela Krzywoń - szeregowiec 1 Dywizji Piechoty, uczestniczka bitwy pod Lenino
- Mirosław Hermaszewski – pierwszy Polak w kosmosie
Dumitru Prunariu - pierwszy rumuński kosmonauta
Ramón Mercader – zabójca Lwa Trockiego w 1940
Muhammed Faris – pierwszy syryjski kosmonauta
Phạm Tuân – pierwszy wietnamski kosmonauta
.svg&filetimestamp=20061109162501){kind=small}
Zobacz też:
- Medal Złota Gwiazda
- Miasto-bohater
edytuj Linki zewnętrzne:
