Boks, pięściarstwo – sport, w którym dwóch zawodników walczy ze sobą jedynie przy użyciu pięści.
Spis treści |
edytuj Historia
Boks pojawił się już w programie igrzysk w starożytnej Grecji. Statyczne bijatyki dwóch zawodników były bardzo brutalne i często kończyły się śmiercią. Walki te, bez żadnych określonych reguł, niewiele miały wspólnego ze sportem, jaki narodził się w roku 1719. Wówczas to Amerykanin James Figg założył przy Tottenham Court Road w Londynie "akademię" boksu. Figg został też pierwszym mistrzem bokserskim w historii. Profesjonalny boks może mieć od 2 do 12 rund, po 3 minuty, niektóre kraje jak Australia maja rundy które trwają 2 minuty, co jest sprzeczne z międzynarodowymi ustaleniami.
Walki w tamtym czasie odbywały się na gołe pięści i bez żadnych określonych reguł. Brytyjczyk Jack Broughton, który w 1730 roku zastąpił Figga, przez 18 lat zachował mistrzowski tytuł i jako pierwszy skodyfikował zasady tego sportu. Wstrząśnięty śmiercią na ringu jednego ze swych przeciwników, George'a Stevensona, sformułował i wprowadził w życie zbiór zasad znany jako Broughton's Rules. Rękawice, dziś podstawowy atrybut boksera, pojawiły się dopiero w roku 1881. W roku 1916 podjęto ważną decyzję o ograniczeniu oficjalnych walk o mistrzostwo do 15 rund po trzy minuty każda, z jednominutowymi przerwami. W przypadku amatorów formułę ograniczono do trzech rund trzyminutowych.
Igrzyska Olimpijskie: Jako sport amatorski boks zajmuje specjalne miejsce w olimpijskiej tradycji, pojawił się bowiem w programie już w 1904 roku, na igrzyskach w Saint Louis, a nieobecny był tylko raz, w roku 1912 (ze względu na zakaz uprawiania tego sportu w Szwecji). Powrócił na kolejnej olimpiadzie w Antwerpii (1920). W 1946 roku powstało Międzynarodowe Stowarzyszenie Boksu Amatorskiego (AIBA). Obecnie liczy ono 186 członków i od 1974 roku organizuje mistrzostwa świata. Nawet jeśli boks nie jest zaliczany do najważniejszych dyscyplin olimpijskich, zajmuje w ruchu olimpijskim szczególne miejsce. Wielu mistrzów świata wagi ciężkiej odnosiło pierwsze ważne zwycięstwa właśnie podczas igrzysk – między innymi Muhammad Ali (właśc. Cassius Clay), bracia Michael i Leon Spinks, Joe Frazier i George Foreman. Również były mistrz świata, Brytyjczyk Lennox Lewis, występował na olimpiadzie w Seulu 1988, gdzie zdobył dla Kanady złoty medal.
edytuj Kontrowersje
Mimo wielu zmian – udoskonalenia metod sędziowania, lepszego przygotowania bokserów i opieki medycznej – wypadki w tym sporcie nie są niczym niezwykłym, psując jego wizerunek. Spory między różnymi federacjami uniemożliwiają ustalenie jednolitej hierarchii zawodników w poszczególnych kategoriach wagowych. Podobnie wygląda sytuacja w boksie amatorskim. Z tego względu MKOL już kilkakrotnie groził usunięciem boksu z programu olimpijskiego, zwłaszcza po rozmaitych skandalach związanych z poziomem sędziowania i niektórymi werdyktami sędziów. Do złej opinii o boksie przyczyniają się bardzo poważne niekiedy kontuzje zawodników, a nawet wypadki śmiertelne.
edytuj Ciosy
Ciosy bokserskie stanowią podstawowy element techniki w walce bokserskiej, ciosy bokserskie są prawidłowe jeżeli zadawane są przednią, wypchaną częścią zamkniętej rękawicy (często oznaczoną na biało) w przednie i boczne części głowy (do linii uszu) oraz powyżej pasa z przodu i z boku do linii ramion opuszczonych luźno wzdłuż tułowia, rozróżnia się: ciosy sierpowe, ciosy proste, ciosy z dołu. W zależności od tego która ręka zadaje ciosy rozróżnia się ciosy prawe i lewe; w zależności od celu, w który wymierzony jest cios, dzieli się je na ciosy na górę (w głowę) i ciosy na dół (w tułów); w zależności od ich zasięgu wyróżnia się ciosy krótkie i długie.
- Ciosy proste - ciosy bokserskie najczęściej stosowane w walce, charakteryzujące się duża szybkością i skutecznością, stosowane są w ataku na dystans i w półdystansie oraz jako kontrciosy w obronie, rozróżnia się cztery podstawowe ciosy proste: lewy prosty na górę (w głowę), lewy prosty na dół (w tułów), prawy prosty na górę (w głowę) oraz prawy prosty na dół (w tułów).W terminologii bokserskiej lewy prosty określa się jako Jab, zaś prawy prosty jako Cross.
- Ciosy sierpowe - ciosy boczne które dochodzą do przeciwnika z boku, trafiając w boczne części głowy oraz tułów, stosowane najczęściej w półdystanse, ciosy sierpowe charakteryzują się silną pracą skrętną tułowia z przeniesieniem ciężary ciała w kierunku ciosu przy współudziale pracy nóg, bioder i barków. Podstawowymi ciosami sierpowymi są lewy sierpowy, prawy sierpowy, lewy sierpowy wydłużony oraz prawy sierpowy wydłużony. W terminologii bokserskiej określane jako Hook.
- Ciosy z dołu - ciosy bokserskie zadawane są ręką ugiętą w łokciu, stosowane w półdystansie i zwarciu, w ataku i obronie, podstawowymi ciosami z dołu są prawy z dołu i lewy z dołu. W terminologii bokserskiej określane jako Uppercut.
 Lewy prosty |
 Prawy prosty |
 Lewy sierpowy |
 Cios z dołu (podbródkowy) |
edytuj Pozycja bokserska
 |
 |
 |
edytuj Pozycje obronne
- Odskok - element techniki stosowany w obronie, w którym bokser wychodzi poza zasięg ciosów przeciwnika przez odbicie z obu nóg odskok jest skuteczną obroną bierną przed każdym rodzajem ciosów.
- Odchylenie - element techniki stosowany w obronie polegający na cofnięciu tułowia poza zasięg ciosów przeciwnika, przy czym nogi i biodra ustawione w pozycji bokserskiej pozostają nieruchome, odchylenie stosowane jest w obronie przed ciosami prostymi na górę oraz ciosami sierpowymi.
- Garda - element techniki stosowany w walce bokserskiej jako obrona bierna; polega na takim ustawieniu rękawic i przedramion, by chroniły boksera przed ciosami przeciwnika.
 Podejście |
 Blok (rękoma) |
 Blok (rękawicami) |
 Odskok |
 Odchylenie |
 Zwarcie |
 Garda |
edytuj Kategorie wagowe
| Kategorie wagowe w boksie amatorskim | |||||
| kategoria | limit wagowy | ||||
| Kategoria papierowa | do 48 kg | ||||
| Kategoria musza | do 51 kg | ||||
| Kategoria kogucia | do 54 kg | ||||
| Kategoria piórkowa | do 57 kg | ||||
| Kategoria lekka | do 60 kg | ||||
| Kategoria lekkopółśrednia | do 64 kg | ||||
| Kategoria półśrednia | do 69kg | ||||
| Kategoria średnia | do 75 kg | ||||
| Kategoria półciężka | do 81 kg | ||||
| Kategoria ciężka | do 91 kg | ||||
| Kategoria superciężka | od 91 kg (201+lbs) | ||||
| Kategorie wagowe w boksie zawodowym | |||||
| kategoria | limit wagowy | ||||
| Kategoria słomkowa (Strawweight) | do 105 funtów (do 47,627 kg) | ||||
| Kategoria junior musza/lekko musza (Lt. Flyweight) | do 108 funtów (do 48,998 kg) | ||||
| Kategoria musza (Flyweight) | do 112 funtów (do 50,820 kg) | ||||
| Kategoria junior kogucia/super musza (Superflyweight) | do 115 funtów (do 52,163 kg) | ||||
| Kategoria kogucia (Bantamweight) | do 118 funtów (do 52,524 kg) | ||||
| Kategoria junior piórkowa/super kogucia (Superbantamweight) | do 122 funtów (do 55,338 kg) | ||||
| Kategoria piórkowa (Featherweight) | do 126 funtów (do 57,153 kg) | ||||
| Kategoria junior lekka/super piórkowa (Superfeatherweight) | do 130 funtów (do 58,967 kg) | ||||
| Kategoria lekka (Lightweight) | do 135 funtów (do 61,235 kg) | ||||
| Kategoria junior półśrednia/lekkopółśrednia (Lightwelterweight) | do 140 funtów (do 63,503 kg) | ||||
| Kategoria półśrednia (Welterweight) | do 147 futnów (do 66,678 kg) | ||||
| Kategoria junior średnia/super półśrednia (Superwelterweight) | do 154 funtów (do 69,853 kg) | ||||
| Kategoria średnia (Middleweight) | do 160 funtów (do 72,575 kg) | ||||
| Kategoria super średnia (Supermiddleweight) | do 168 funtów (do 76,204 kg) | ||||
| Kategoria półciężka (Lt. Heavyweight) | do 175 funtów (do 79,379 kg) | ||||
| Kategoria junior ciężka/lekkociężka (Cruiserweight) | do 200 funtów (do 90,719 kg) | ||||
| Kategoria ciężka (Heavyweight) | ponad 200 funtów (ponad 90.719 kg) | ||||
edytuj Wyposażenie boksera
edytuj Sprzęt ochronny
- Kask ochronny - sprzęt ochronny boksera zabezpieczający części głowy (łuki brwiowe, uszy) przed urazami; najczęściej wykonywane są ze skóry, wewnątrz wypełnione gąbką. Używanie kasków ochronnych jest obowiązkowe w boksie amatorskim we wszystkich walkach i na każdych zawodach.
- Ochraniacze podbrzusza - inaczej suspensoria, jest to podpaska mosznowa wykonana z tkaniny elastycznej w kształcie woreczka przymocowanego tasiemkami do paska opasującego biodra, ochraniacz stosowany jest obowiązkowo.
- Ochraniacze warg - tzw. gumowa szczęka, cześć wyposażenia osobistego boksera, wykonane są z miękkiego tworzywa (najczęściej kauczuku) w kształcie półokrągłej rynienki, którą można dopasować do górnej szczęki, ochraniacze warg zabezpieczają wargi przed rozbiciem, gdyż siła ciosu jest amortyzowana przez miękką i gładką powierzchnię, ochraniacz stosowany jest obowiązkowo.
edytuj Pozostałe
- Buty - buty sznurowane sięgające powyżej kostki, wykonane z miękkiej skóry, z cienką podeszwą gumową bez obcasa; nie powinny posiadać żadnych usztywnień i części metalowych.
- Spodenki - wykonane z materiał np. płótna, popeliny lub grubego jedwabiu, sięgają do połowy uda i posiadają pasek szerokości około siedem centymetrów, wykonany z trzech lub czterech gum oddzielnie wszytych w materiał innego koloru niż spodenki.
- Rękawice bokserskie - podstawowy sprzęt boksera, rękawice wykonane są ze skóry, wewnątrz posiadającą wyściółkę z włosia końskiego lub spienionym poliuretanem, która stanowi minimum 50% masy całych rękawic; zastosowanie wyściółki ma na celu amortyzowanie siły ciosu i dlatego musi ona być umocowana na stałe, nie może się przesuwać ani zmieniać kształtu. Od wewnątrz rękawice wykończone są płótnem, powinny one być możliwie nowe, czyste i jednakowe dla obu zawodników.
- Owijka (tzw. bandaże lub taśmy) - specjalne bandaże, zakładane na dłonie pod rękawice bokserskie, do ich zadania należy wchłanianie potu oraz stabilizacja nadgarstka, co pomaga zapobiegać kontuzjom.
edytuj Urządzenia treningowe
- Gruszka bokserska - potocznie nazywana również kukurydziakiem, jest to worek skórzany przypominający kształtem gruszkę o średnicy około 25 cm i wysokości 35 cm, wypełniony grochem, kukurydzą lub kawałkami gumy, przymocowany linką do sufitu, stosowany w treningu bokserskim do ćwiczenia ciosów zadawanych na głowę przeciwnika.
- Głowica na sprężynie - przyrząd bokserski stosowany w treningu do ćwiczeń wyrabiających wyczucie dystansu, refleks i celność ciosów. Głowica na sprężynie zbudowana jest z metalowej podstawy, do której na środku przymocowana jest sprężyna zakończona metalowym prętem z urządzeniem do regulowania wysokości przyrządu, na końcu pręta znajduje się piłka skórzana wypełniona powietrzem, w czasie ćwiczeń wysokość górnej części głowicy nie powinna przekraczać wysokości głowy ćwiczącego.
- Piłka na gumie - to piłka wykonana z miękkiej skóry, wewnątrz posiada dętkę napełnioną powietrzem, umieszczona w siatce ze sznurka, zawieszona jest na cienkiej gumie na wysokości głowy, stosowana w ćwiczeniach doskonalących wyczucie odległości i rytmu oraz refleks zawodnika.
edytuj Zobacz też
- Medaliści Letnich Igrzysk Olimpijskich w boksie
- Mistrzostwa świata w boksie
- Lista walk o bokserskie mistrzostwo świata w wadze ciężkiej
- WBA, WBC, WBO, IBF, EBU
edytuj Linki zewnętrzne
- boks w katalogu Open Directory Project