| Brańsk | |||
|
|||
| Województwo | podlaskie | ||
| Powiat | bielski (podlaski) | ||
| Gmina - rodzaj |
Brańsk miejska |
||
| Prawa miejskie | 18 stycznia 1493 | ||
| Burmistrz | |||
| Powierzchnia | 32,43 km² | ||
| Położenie (punkt) | 52° 45' N 22° 50' E |
||
| Ludność (2007) • liczba • gęstość |
3 822 117,9 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
85 | ||
| Kod pocztowy | 17-120 | ||
| Tablice rejestracyjne | BBI | ||
Położenie na mapie Polski  Brańsk
|
|||
| TERC10 (TERYT) |
3202603021 | ||
|
Urząd miejski3
Rynek 8 17-120 Brańsktel. 85 737-50-05; faks 85 737-53-63 |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Brańsk – miasto i gmina w województwie podlaskim, w powiecie bielskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego.
Według danych z 31 grudnia 200729, miasto liczyło 3 822 mieszkańców.
Miasto położone jest na Równinie Bielskiej, nad rzeką Nurzec, przy trasie z Warszawy do Białowieży. Sąsiaduje z gminą Rudka.
Spis treści |
edytuj Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, Brańsk ma obszar 32,43 km², w tym:
- użytki rolne: 66%
- użytki leśne: 27%
Miasto stanowi 2,34% powierzchni powiatu.
edytuj Demografia
Dane z 31 grudnia 200729:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 3 822 | 100 | 1 944 | 50,9 | 1 878 | 49,1 |
| powierzchnia | 32,43 km² | |||||
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
117,9 | 59,9 | 57,9 | |||
Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1612,37 zł.
edytuj Historia
Nazwa miasta pochodzi od rzeki Bronka. W pobliżu miasta znajdują się stanowiska kultury amfor kulistych. W X/XI w. istniał w Brańsku gród obronny w miejscu zwanym dzisiaj Zamczyskiem.
edytuj Wiek XIII
Na uroczysku Kumat we wschodniej części miasta w 1264 r. wojska polskie księcia Bolesława Wstydliwego stoczyły zwycięską bitwę z Jaćwingami pod dowództwem Komata.
edytuj Wiek XIV
W 1366 r. król Kazimierz Wielki przekazał te ziemie Litwie. Przez pewien czas należał on do posiadłości księcia mazowieckiego Janusza I Starszego.
edytuj Wiek XV
Od 1413 wchodził w skład województwa trockiego. W roku 1430 wzmiankowane jako Bransko. W latach ok. 1440-1444 należał przejściowo do księcia mazowieckiego Bolesława IV. Wtedy też prawdopodobnie miała miejsce lokacja na prawie chełmińskim i powstanie parafii rzymskokatolickiej (pierwsza wzmianka 1446). Jako pierwsze miasto na Podlasiu 18 stycznia 1493 roku Brańsk został lokowany na prawie magdeburskim przez wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka.
edytuj Wiek XVI
Na XVI w. przypada szczyt rozwoju miasta. Mieszczanie handlowali zwłaszcza drewnem, w mniejszym stopniu zbożem. Od 1532 roku w mieście odbywały się sejmiki szlacheckie. W 1530 powstała szkoła parafialna. Działał tu także szpital i kościół przyszpitalny św. Ducha. W latach 1533-56 starostwo brańskie było zarządzane przez faktorów królowej Bony, a następnie prawo do niego przeszły na króla Zygmunta Augusta. W roku 1569 na prośbę mieszczan król Zygmunt August włączył miasto do Korony.
edytuj Wiek XVII
W roku 1628 sąd ziemski skazał na śmierć 26 banitów trudniących się rozbojami. Stąd powstało przekleństwo "A bodaj cię kat brański oprawił". W latach 1653-1670 starostą brańskim był Bogusław Radziwiłł. Na ten czas datują się wielkie zniszczenia miasta przez wojska polskie, szwedzkie, siedmiogrodzkie, tatarskie i moskiewskie.
edytuj Wiek XVIII
W roku 1761, na tutejszym sejmiku został wybrany na posła na sejm walny ostatni król Polski Stanisław Poniatowski.
edytuj Pod zaborami
Brańsk znajdował się pod zaborem wpierw pruskim, a następnie po traktacie w Tylży w 1807 r. pod zaborem rosyjskim. W Brańsku powstała w XIX wieku duża społeczność żydowska (od 7% w 1807 r. w do 58% w 1897 r.), która w 1820 r. uniezależniła się i utworzyła własny kahał. W styczniu 1826 r. doszło tutaj do jedynego w Polsce większego wystąpienia dekabrystów gdy żołnierze miejscowego batalionu saperów Samodzielnego Korpusu Litewskiego, odmówili złożenia przysięgi na wierność rosyjskiemu carowi. Do kolejnych wystąpień zbrojnych dochodzi w czasie powstania listopadowego - przez Brańsk przemaszerował w drugiej połowie maja 1831 roku w drodze na Litwę 700 osobowy korpus pułkownika Dezyderego Chłapowskiego. W trakcie powstania styczniowego mają miejsce wystąpienia zbrojne. Do dużych zniszczeń dochodzi w czasie I wojny światowej. W 1839 roku odebrano kościół unitom i przekształcono go w prawosławną cerkiew.
edytuj II Rzeczpospolita
W roku 1919 roku miasto powraca w granice państwa polskiego. W dniach 30 i 31 lipca 1920 r. w odbyła się tu bitwa w czasie wojny polsko-sowieckiej.
edytuj Lata 1939-1945
10 września 1939 r. do Brańska wkroczył oddziały niemieckie gen. mjr. Schaala. Na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow 24 września 1939 r. do Brańska wkroczyła Armia Czerwona. W czasie wojny miasto zostało zniszczone zniszczone w 35 procentach. Po wybuchu wojny w 1941 r. Niemiec ze Związkiem Radzieckim wiele osób (głównie Żydzi zamieszkujący miasto, którzy na początku zostali umieszczeni w getcie) z terenu miasta zostało zgładzonych w obozie w Treblince. Brańsk został zajęty przez Armię Czerwoną 1 sierpnia 1944 r.
edytuj Po 1945 r.
Po zakończeniu wojny miasto zaczęło powoli się rozwijać: zaczęto odbudowywać zniszczone obiekty w tym kościół, a także stworzono gminę Brańsk. 15 marca 1947 Brańsk został opanowany przez partyzantów 6 Brygady Wileńskiej AK kpt. Władysława Łukasiuka "Młota", którzy rozbroili posterunek MO i rozstrzelali zastępcę komendanta do spraw politycznych, członka KPZB i PPR, a zarazem współpracownika UB.
W 1977 r. Brańsk zdobył główną nagrodę w ogólnopolskim konkursie "Mistrz Gospodarności". Obecnie ośrodek handlowo-usługowy regionu rolniczego.
edytuj Zabytki
- grodzisko z XI wieku
- Kościół katolicki pw. Wniebowzięcia NMP z 1861 r.
- Cerkiew prawosławna pw. Szymona Słupnika
- dwie zabytkowe kapliczki
- drewniane koszary carskie z lat 1875-1890 (Dom Pomocy Społecznej)
- cmentarz wielowyznaniowy z XIX i XX wieku
- cmentarz (kirkut) żydowski z XIX i XX wieku
- miejski układ urbanistyczny z XV wieku
- drewniana zabudowa z XIX i XX wieku
Zabytki w okolicy:
- Domanowo – kościół pw. św. Doroty z XVII wieku z dzwonnicą z tego samego okresu. Pomnik na mogile żołnierzy Podlaskiej Brygady Kawalerii poległych we wrześniu 1939 r.
- Kalnica – park dworski z połowy XVIII wieku
- Klichy – kościół pw. MB Wspomożenia Wiernych
Główne instytucje znajdujące się w Brańsku to: Urząd Miasta i Gminy, Zespół Szkół im. Armii Krajowej, Bank Spółdzielczy.
Obecnym burmistrzem jest Daniel Bańkowski, a wójtem gminy Brańsk Krzysztof Jaworowski.
edytuj Transport
Węzeł drogowy. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:
- 66 Zambrów – Brańsk – Bielsk Podlaski
- 681 Łapy – Brańsk – Ciechanowiec
edytuj Znane osoby
- Cezary Kosiński – polski aktor
- Profesor dr hab.n.med. Andrzej Malinowski - polski lekarz o światowych osiągnięciach,kieruje Kliniką Ginekologii Operacyjnej i Endoskopowej w łódzkim Instytucie Centrum Zdrowia Matki Polki. Jest absolwentem łódzkiej Wojskowej Akademii Medycznej|.
edytuj Źródła o mieście
edytuj Linki zewnętrzne
- Cmentarz żydowski w Brańsku
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||
Miasta: Bielsk Podlaski • Brańsk
Gminy miejskie: Bielsk Podlaski • Brańsk
Gminy wiejskie: Bielsk Podlaski • Boćki • Brańsk • Orla • Rudka • Wyszki