| Cmentarz na Rossie w Wilnie | |
Stara Rossa, Brama Główna |
|
| Miejsce | |
| Wpisany do rej. zabytków |
1969 |
Cmentarz na Rossie, Cmentarz Misjonarzy na Rossie (biał. Могілкі Роса, Mohiłki Rosa, lit. Rasų kapinės), zespół cmentarny położony w dzielnicy Rossa w Wilnie, założony w 1801, poważnie zniszczony w 1952, zamknięty w 1967, wpisany do rejestru zabytków w 1969, jedna z czterech polskich nekropolii narodowych; w skład zespołu cmentarnego o powierzchni 10,8 ha wchodzą: Stara Rossa (1769), Nowa Rossa (1847), Cmentarz Wojskowy (1920), mauzoleum Matka i Serce Syna (1936).
Na cmentarzach spoczywają polscy żołnierze polegli w bojach 1919, 1920, 1939 i 1944, a także znane postacie polskiej, białoruskiej i litewskiej historii, m.in.:
- Jonas Basanavičius - litewski polityk i działacz społeczny.
- August Bécu, lekarz, ojczym Juliusza Słowackiego
- Kazys Boruta, pisarz i polityk litewski
- Janina Burchardówna, dziennikarka
- Jan O'Connor, lekarz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, litewski malarz i kompozytor
- Wacław Dziewulski, lekarz, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Antonina Fiszer, aktorka
- Wawrzyniec Gucewicz, architekt
- Władysław Horodyjski, filozof, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Czesław Jankowski, poeta
- Adam Jocher, bibliograf, wykładowca Uniwersytetu Wileńskiego
- Juliusz Kłos, architekt
- Joachim Lelewel, historyk, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Anton Łuckiewicz, białoruski historyk, działacz narodowy i krytyk literacki.
- Iwan Łuckiewicz, białoruski działacz narodowy, pierwotnie pochowany w Zakopanem.
- Józef Łukaszewicz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Józef Montwiłł, działacz społeczny, filantrop
- Franciszak Alachnowicz, białoruski działacz narodowy, autor książki "Siedem lat wszponach GPU".
- Adam Piłsudski, prezydent Wilna
- Karol Podczaszyński, architekt, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Euzebiusz Słowacki, ojciec Juliusza Słowackiego
- Franciszek Smuglewicz, malarz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Balys Sruoga, pisarz litewski
- Albin Stapowicz, działacz odrodzenia białoruskiego.
- Kazimier Swajak, białoruski ksiądz katolicki, działacz narodowy.
- Władysław Syrokomla, pisarz
- Jurgis Šlapelis, litewski działacz społeczny i pedagog, radny miasta Wilna.
- Eustachy Tyszkiewicz, archeolog
- Jonas Vileišis, sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy z 1918 roku, burmistrz Kowna.
- Petras Vileišis, litewski inżynier i przedsiębiorca, brat Jonasa.
- Jan Kazimierz Wilczyński, lekarz i wydawca
- Antoni Wiwulski, architekt, rzeźbiarz, twórca Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie
- Bronisław Wróblewski, prawnik, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Tadeusz Wróblewski, prawnik, założyciel Biblioteki Wróblewskich w Wilnie
Po lewej stronie bramy cmentarza znajduje się grób Marii z Billewiczów Piłsudskiej, miejsce pochówku urny z sercem Józefa Piłsudskiego.
Cmentarz na Rossie posiada duże znaczenie historyczne i symboliczne dla Litwinów i Białorusinów. Na tzw. Nowej Rossie znajdują się groby 23 Litwinów, którzy polegli w 1920 roku podczas zajmowania miasta przez oddziały gen. Żeligowskiego.
