| Delaware | |||||
|
|||||
| Przydomek: The First State Pierwszy stan |
|||||
| Dewiza: Liberty and Independence | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Dover | ||||
| Największe miasto | Wilmington | ||||
| Gubernator | Ruth Ann Minner | ||||
| Język urzędowy | de iure brak de facto angielski |
||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 49 miejscu 6 452 km² |
||||
| Populacja (2000) |
na 45 miejscu 783 600 |
||||
| Gęstość zaludnienia (2000) |
na 7 miejscu 154,87 /km² |
||||
Piramida wieku |
|||||
| Wejście do Unii • kolejność |
|||||
| Strefa czasowa | Eastern: UTC-5/-4 | ||||
| Szerokość geograficzna | 38°27'N – 39°50'N | ||||
| Długość geograficzna | 75°2'W – 75°47'W | ||||
| Szerokość Długość |
48 km 161 km ISOCode = US-DE m |
||||
| ISO 3166-2 | {{{ISOCode}}} | ||||
Delaware – stan w USA, na wschodnim wybrzeżu, na Nizinie Atlantyckiej, nad Zatoką Delaware. Na zachodzie i południu graniczy ze stanem Maryland, na północy ze stanem Pensylwania, a na wschodzie z New Jersey. Jeden z trzynastu stanów pierwotnych. Stan leży na obszarze Niziny Nadbrzeżnej i obok Florydy jest najniżej położonym stanem USA. Duża część ziem uprawnych leży poniżej 18 m n.p.m. Na południu tereny bardziej piaszczyste i mniej urodzajne. Drugi najmniejszy stan USA po Rhode Island. Pierwszy stan, który ratyfikował Konstytucję Stanów Zjednoczonych.
Spis treści |
edytuj Historia
- 1609 – na teren zajmowany dzisiaj przez stan dociera ekspedycja Henrego Hudsona, angielskiego żeglarza i odkrywcy
- po 1638 – powstaje pierwsze osiedle (zbudowane przez Szwedów) – Fort Christine (obecnie Wilmington)
- 1655 – kolonia przechodzi na własność Holendrów z Nowego Amsterdamu (dziś Nowy Jork)
- 1664 – obszar Delaware zostaje przyłączony do Prowincji Pensylwanii (kolonia staje się własnością Wielkiej Brytanii)
- 1703 – kolonia Delaware otrzymuje ograniczoną autonomię
- 1776 – kolonia zostaje przekształcona w stan po uzyskaniu niepodległości przez Stany Zjednoczone
- 1787 – na terenie stanu zostaje wprowadzony zakaz sprowadzania murzyńskich niewolników
- 7 grudnia 1787 – zgromadzenie stanowe ratyfikuje Konstytucję Stanów Zjednoczonych (kolonia staje się pierwszym stanem USA)
- 1861-1865 – stan Delaware uczestniczy w wojnie secesyjnej po stronie Unii
edytuj Geografia
Delaware jest drugim najmniejszym stanem USA.
Granice Delaware są wyznaczone przez granicę ze stanem Pensylwania od północy, rzekę Delaware i Ocean Atlantycki od wschodu, a od zachodu i południa przez stan Maryland. Niewielkie obszary stanu są też usytuowane za wschodnią stroną estuarium rzeki Delaware, i te obszary graniczą na lądzie z New Jersey. Określenie północnej granicy stanu jest nietypowe. Większość z niego to łuk o okręgu o promieniu 12 mil (19 km) i środku w kopule budynku sądu w New Castle i jest znany jako Twelve Mile Circle.
Stan Delaware, razem z hrabstwami wschodniego wybrzeża należącymi do Maryland i dwoma hrabstwami Wirginii, tworzą Półwysep Delmarva.
edytuj Hrabstwa Delaware
| Nazwa | Rok założenia | Stolica | Ludność | Powierzchnia (km²) | Nazwane od | Strona WWW |
| Kent | 1680 | Dover | 126 697 | 1103 | Hrabstwo Kent, Anglia | [1] |
| New Castle | 1664 | Wilmington | 500 265 | 1528 | Miasto New Castle | [2] |
| Hrabstwo Sussex | 1680 | Georgetown | 156 638 | 2429 | Hrabstwo Sussex, Anglia | [3] |
| SUMA | 783 600 | 5061 |
edytuj Edukacja i nauka
edytuj Uniwersytety
- University of Delaware (Newark, oddziały w: Dover, Wilmington, Lewes, Georgetown)
- Delaware State University (Dover, oddziały w: Wilmington, Georgetown)
- Wesley College (Dover)
- Drexel University (oddział w Wilmington)
- Widener University (szkoła prawa, zlokalizowana w Wilmington)
- Goldey-Beacom College (Pike Creek Valley, przedmieście Wilmington)
- Wilmington College (New Castle, oddziały w: Dover, Georgetown, Rehoboth Beach)
- Delaware Technical and Community College
edytuj Inne informacje
- Klimat: umiarkowany ciepły, na pograniczu z podzwrotnikowym morskim; opady roczne ok. 1140 mm, średnia dobowa temperatura powietrza (na północy stanu) od 30 st.C w lipcu do -5 st.C w zimie.
- Główne rzeki: Delaware
- Roślinność:
- Liczba parków stanowych: 13
- 5 największych miast: Wilmington, Dover, Newark, Milford, Seaford (rok 2000)
- Dewiza: Liberty and Independence (Wolność i niepodległość)
- Symbole: kurak błękitny, ostrokrzew amerykański, kwiat brzoskwini
- Przemysł i bogactwa naturalne:
- chemiczny (barwniki, nylon, wyroby petrochemiczne)
- rolnictwo: hodowla drobiu, uprawa soi, kukurydzy, fasoli i szparagów
- turystyka (liczne zabytki)
- Kanał Chesapeake i Delaware – główna arteria komunikacyjna, dostępna nawet dla statków oceanicznych
- Sławni ludzie: Annie Jump Cannon, Howard Pyle, Oliver Evans
|
|||||||||||||