Demokracja rad - forma ustrojowa w ZSRR i zastosowana przez różne państwa powstałe pod wpływem rewolucji październikowej, oparta na przedstawicielstwie rad pracowniczych, z języka rosyjskiego "sowietów", od tego zwana także demokracją sowiecką.
Demokracja rad miała być ustrojem w czasie dyktatury proletariatu, zgodnie z Konstytucją Rosyjskiej Federacyjnej Republiki Radzieckiej oraz dołączoną do niej Deklaracji praw ludu pracującego i wyzyskiwanego Rosja stała się republiką Rad Delegatów Robotniczych, Chłopskich i Czerwonoarmijskich a liszeńcy czyli kapitaliści i kler stracili prawa wyborcze czynne i bierne.
Rady Delegatów były wybierane na szczeblu lokalnym i centralnym, lecz pierwsza rada powstała w czasie rewolucji w 1905 roku, w Iwanowie. Jako Parlament, Zjazd Rada miał wg. konstytucji władzę ustawodawczą i wykonawczą, wybierał ze swojego grona Komitet Wykonawczy (tak jak każda rada).
"Cała władza w ręce rad", te słowa wypowiedziane przez Lenina stały się mottem przewodnim demokracji rad, nie były przyjęte z entuzjazmem, bo w czasie gdy je wypowiadał SDPRR(b) miała w nich mniejszość (ok 10%). Dopiero kiedy jego partia przewodniczyła rewolucji październikowej zdobyła większość w radach, szczególnie w wielkich miastach, Moskwie i Petersburgu.
edytuj Najważniejsze przejęcia władzy przez Rady Delegatów
- Kraj Rad i państwa tworzące do przed rokiem 1922, (1917-1989, choć wraz z 1936 rokiem, nowa konstytucja pozbawiała ich faktycznie władzy),
- Estonia, 1918-1919,
- Fińska Socjalistyczna Republika Robotnicza, styczeń - kwiecień 1918,
- na obszarze Niemiec (rewolucja listopadowa, 1919):
- Słowacja, 16 kwiecie - 7 maj 1919,
- Węgier, 21 marzec -6 sierpnia 1919,
- Republika Tarnobrzeska, 1918-1919,
- Limerick, w czasie Irlandzkiej wojny o niepodległość, 15- - 27 kwietnia 1919,
- Labin, Włochy, obecnie Chorwacja, 2 marca - 8 kwietnia 1921,
- Persja, 1920-1921,
- Hunan, 1927,
- Chińska Republika Radziecka, 1931-1934,
- Chille, w 1932 roku,
- Užice, 1941.