Dydaktyka geografii - jedna z dydaktyk przedmiotowych, która formułuje cele nauczania geografii, opracowuje kryteria doboru i sposoby układu treści nauczania geografii, adaptuje ogólnodydaktyczne oraz opracowuje własne metody kształcenia i środki dydaktyczne, bada różne elementy i uwarunkowania procesu nauczania-uczenia się geografii, wykrywa prawidłowości tego procesu oraz racjonalizuje jego organizację.
edytuj Geografia jako przedmiot nauczania - zarys historii dydaktyki geografii
Początki geografii jako przedmiotu nauczania i jej dydaktyki są niejasne. Niewątpliwie są one związane z rozwojem samej geografii jako nauki. Geografii uczono prawdopodobnie już w starożytnej Grecji, ale są o tym tylko niejasne wzmianki. O jej nauczaniu wspomina Propercjusz: Zmuszają mnie do studiowania i przedstawiania świata w tablicach.
Przyjmuje się, że geografia zaczęła pojawiać się w szkołach jako dodatkowy przedmiot nauczania już w XV w., a w XVIII w. była już odrębnym przedmiotem szkolnym.
W Polsce nie ma dokładnych danych kiedy rozpoczęto nauczać geografii. Prawdopodobnie w średniowiecznych szkołach klasztornych i katedralnych uczono jej pod nazwą kosmografii i geometrii wpajając pamięciowo fragmenty wiedzy geograficznej. Regularne wykłady z zakresu kosmografii w Polsce rozpoczęły się na uniwersytecie krakowskim w latach 1493-1494. Miały one charakter prelekcji, polegających na komentowaniu dzieł starożytnych autorów - przede wszystkim Ptolemeusza. Pierwsze łacińskie podręczniki kosmografii powstały na przełomie XV/XVI w.
Pierwszym dydaktykiem geografii był czeski pedagog Jan Ámos Komenský (J.A. Komeński) (1592-1670). W dziele Wielka Dydaktyka przedstawiająca uniwersalną sztukę nauczania wszystkich wszystkiego (Didactica magna universale omnes omnia docendi artificum exhibens) opublikowanym w 1657 r. zalecał nauczanie poglądowe (za T. Campanellą) w języku ojczystym, oparte na współdziałaniu zmysłów i umysłu. J.A. Komeński uzasadnił wprowadzenie geografii do szkoły, poddając krytycznej ocenie ówczesne podręczniki i metody stosowane przy jej nauczaniu. Głosił zasadę poznawania Ziemi od najbliższej okolicy, kładł nacisk na używanie map i obrazów w przypadku kiedy nie można było pokazać w naturze rzeczy odległych. Do koncepcji J.A. Komeńskiego wracali później również Jan Jakub Rousseau, Johann Heinrich Pestalozzi i in. Myśli Komeńskiego zmierzające do zreformowania szkolnictwa w Polsce nie przyjęły się. Szkolnictwo w XVII i początkach XVIII w. upadło a wraz z nim również szkolna geografia. Jeśli uczono jej elementów w szkołach klasztornych, to zwracano głównie uwagę na głównie na tematy historyczno-polityczne np. genealogia panujących czy nazwy różnych miejscowości, które podawano pamięciowo.
edytuj Nauczyciel geografii
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Programy do nauczania geografii
Aktualnie obowiązująca podstawa programowa geografii (stan na sierpień 2008):
Aktualne programy nauczania geografii dopuszczone do użytku szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej (stan na sierpień 2008): [3];
Propozycja nowej podstawy programowej geografii mającej obowiązywać od roku szkolnego 2009/2010: [4].
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Dobór i układ treści w nauczaniu geografii
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Metody kształcenia wykorzystywane w nauczaniu geografii
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Środki dydaktyczne wykorzystywane w nauczaniu geografii
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Główne kierunki badań stosowanych w polskiej dydaktyce
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
edytuj Szkoły wyższe i ich jednostki organizacyjne zajmujące się dydaktyką geografii w Polsce
- Uniwersytet Warszawski - Katedra Dydaktyki i Krajoznawstwa na Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych
- Akademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie - Zakład Dydaktyki Geografii w Instytucie Geografii
- Uniwersytet Śląski - Zakład Dydaktyki Geografii w Katedrze Geografii Fizycznej Wydziały Nauk o Ziemi
- Uniwersytet Łódzki - Zakład Dydaktyki Geografii na Wydziale Nauk Geograficznych
- Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy w Kielcach - Zakład Dydaktyki Geografii i Krajoznawstwa w Instytucie Geografii Wydziału Matematyczno - Przyrodniczego
- Uniwersytet Jagielloński - Pracownia Dydaktyki Geografii na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi
- Uniwersytet Gdański - Pracownia Dydaktyki Geografii w Instytucie Geografii Wydziału Oceanologii i Geografii
- Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie - Pracownia Dydaktyki Geografii w Instytucie Nauk o Ziemi Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi
- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu - Pracownia Dydaktyki na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi
- Uniwersytet Wrocławski - Pracownia Dydaktyki w Instytucie Geografii i Rozwoju Regionalnego
- Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu - Pracownia Dydaktyki i Edukacji Ekologicznej na Wydziale Nauk Geograficznych i Geologicznych
- Akademia Pomorska w Słupsku - Pracownia Dydaktyki Geografii z Przyrodą w Instytucie Geografii Wydziału Matematyczno - Przyrodniczego
edytuj Bibliografia
- Piskorz S., 1995, Zarys dydaktyki geografii, WSiP, Warszawa.
