Współrzędne: 53°14' N 20°11' E![]()
| Działdowo | |||||
|
|||||
| Dewiza: Chcesz poznać Mazury? Zacznij od Działdowa! | |||||
| Województwo | warmińsko-mazurskie | ||||
| Powiat | działdowski | ||||
| Gmina - rodzaj |
Działdowo miejska |
||||
| Prawa miejskie | 14 sierpnia 1344 | ||||
| Burmistrz | Bronisław Mazurkiewicz | ||||
| Powierzchnia | 11,47 km² | ||||
| Położenie | 53° 14' N 20° 11' E |
||||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość |
21 644 1887 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
23 | ||||
| Kod pocztowy | 13-200 | ||||
| Tablice rejestracyjne | NDZ | ||||
| Położenie na mapie Polski |
|||||
| TERC10 (TERYT) |
6283503011 | ||||
| Miasta partnerskie | |||||
|
Urząd miejski3
ul. Zamkowa 12 13-200 Działdowotel. 23 697-04-00; faks 23 697-04-02 |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Działdowo (niem. Soldau) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim. Miasto jest położone nad rzeką Działdówką (nazwa odcinka rzeki Wkry). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego. Jest największym miastem powiatu działdowskiego, [1] oraz na 11. miejscu w województwie warmińsko-mazurskim. [2]
Jest członkiem Związku Miast Polskich
Według danych z 30 czerwca 200724, miasto miało 20 778 mieszkańców.
edytuj Historia
Osada została założona w początkach XIV w. przez zakon krzyżacki po odebraniu ziem Sasinom. Pół wieku później Krzyżacy niedaleko rzeki Wkra (zwanej w państwie zakonu krzyżackiego Nida) i rodzącej się osady rozpoczęli budowę zamku warownego (budowę zakończono w 1391 roku), zaś wielki mistrz zakonu Ludolf König nadał jej prawa miejskie w przeddzień Święta Najświętszej Maryi Panny, czyli 14 sierpnia 1344 roku i nazwę Soldov.
Położenie przygraniczne oraz przyczyny polityczne stały się powodem do zaciekłych walk między państwami. W 1466 po wojnie trzynastoletniej miasto pozostało jednak w granicach Prus Książęcych, które z kolei w l. 1525-1657 stanowiły polskie lenno. Wkrótce stał się ważnym ośrodkiem niemiecko-polskiego szlaku handlowego prowadzącego od Warszawy do ziem mazurskich i pomorskich, a także sztuki rzemieślniczej. Niepokoje co do przyszłości miasta narastały wraz z licznymi epidemiami dżumy. 1 lipca 1794 roku wielki pożar strawił większość zabudowań, w tym także XVII-wieczny ratusz. Wskutek intensywnego osadnictwa polskiego, mimo położenia poza historycznymi granicami Królestwa Polskiego, miasto uzyskało w dużej mierze polski charakter etniczny. W okresie tzw. Kulturkampfu w Działdowie Polacy stanowili nawet ok. 75%. W 1871 wraz z Królestwem Prus miasto weszło w skład zjednoczonych Niemiec.
W 1914 r. Rosjanie trzykrotnie bezskutecznie próbowali zdobyć Działdowo, położone blisko granicy rosyjskiej. Spowodowało to znaczne zniszczenia, które administracja niemiecka zaczęła planowo odbudowywać jeszcze w czasie wojny. Na podstawie 28. punktu traktatu wersalskiego Działdowo 28 czerwca 1919 roku zostało bez plebiscytu przyznane wraz z okolicznymi wsiami Polsce, mimo protestów niemieckich mieszkańców. Głównym argumentem była prowadząca przez Działdowo linia kolejowa Gdańsk – Warszawa, posiadająca strategiczne dla państwa polskiego. Niemcy były skłonni wybudować dla Polski na własny koszt linię kolejowej wiodącej przez Żurominpotrzebne źródło. W 1922 roku spłonął ratusz, który jednak został odrestaurowany, kontynuowano odbudowę budynków zniszczonych podczas wojny (m. in. kościoła ewangelickiego). Działdowo stało się siedzibą powiatu o powierzchni ok. 960 km² należącego do województwa warszawskiego.
II wojna światowa była prawdziwą tragedią dla okolic Działdowa. Założony przez hitlerowców KL Soldau stał się miejscem śmierci dla ok. 10 tys. osób, w tym 50 duchownych. Wśród zabitych byli m.in.:
- Antoni Julian Nowowiejski, biskup płocki, błogosławiony;
- Leon Wetmański, sufragan płocki, błogosławiony;
- Mieczysława Kowalska, Maria Teresa od Dzieciątka Jezus, błogosławiona;
- Bogdan Jełowiecki – konsul polski w Olsztynie.
- Franciszek Giergielewicz - kanonik kolegiaty pułtuskiej, proboszcz w Płocku
18 stycznia 1945 roku wojska sowieckie wkroczyły do Działdowa, zabijając ok. 100 Niemców wycofujących się z niegopotrzebne źródło.
Od 18 stycznia 1945 do 30 października 1945 r.,na miejscu zagłady przez Niemców 10 tys. Polaków - w Działdowie istniał Obóz Nakazowo Rozdzielczy NKWD Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych dla AK i osób z Deutsche Volksliste oraz jako przejściowy przy wysiedleniach Polaków z terenu Pomorza do łagrów Związku Sowieckiego z Powiatową Komendanturą Wojenną, której komendantem był mjr Witalim Szitow. A potem podobną działalność represyjną prowadziło UB.
Działdowo stało się siedzibą powiatu wchodzącego w skład województwa olsztyńskiego, potem podczas czasów PRL-u następowały zmiany administracyjne. W 1975 roku po zniesieniu systemu powiatów Działdowo przyłączono jako miasto gminne do województwa ciechanowskiego, jednakże nie miało to wpływu na przeniesienie ciężaru administracyjnego na Mławę czy właśnie Działdowo notujące najlepszy okres rozwoju w ciągu ostatnich trzydziestu lat (zakładanie szpitala, szkół, komendy policji; duży wzrost liczby osiedli mieszkaniowych, tzw. blokowisk i zwiększenie liczby mieszkańców o 32%).
edytuj Sąsiednie miasta
| W sąsiedztwie 'Działdowa' znajdują się następujące miejscowości: | |||||||||||
|
|||||||||||
edytuj Władze
Na czele organów Gminy Miasto Działdowo stali:
Burmistrzowie:
- 2006- - Bronisław Mazurkiewicz (nadal sprawuje urząd)
- 2000-2006 - Ryszard Duchna
- 1998-2000 - Leszek Struziński (rezygnacja - zły stan zdrowia)
- 1990-1998 - Marian Janicki
- 16.06.1990 - Ryszard Duda (10.06.1990 - rezygnacja - zostaje kierownikiem Urzędu Rejonowego w Działdowie)
Zastępcy Burmistrza:
- 2006- - Ryszard Duchna (nadal sprawuje urząd)
- 2002-2006 - Marek Błażejczyk (ds. gospodarki komunalnej - I zastępca)
- 2002-2006 - Teresa Nowakowska (ds. oświaty, kultury i sportu)
- 2000-2002 - Marek Błażejczyk
- 1998-2000 - Ryszard Duchna
- 1994-1998 - Wiesław Nowicki
- 1992-1994 - Grzegorz Kozłowski
- 1990-1992 - Irena Czarnyszewicz
Zarząd Miasta:
- 1994 - Władysław Kubiński, Krzysztof Synakowski, Zdzisław Szczech, Piotr Utrata, Jerzy Walentynowicz
- 1992 - Janusz Lis, Marek Mosakowski, Stanisław Milewski
- 1990 - Irena Czarnyszewicz, Marian Janicki, Grzegorz Kozłowski, Stanisław Milewski, Krzysztof Ryska, Sławomir Hoffer
Sekretarze Miasta:
- 23.07.1990 - Tadeusz Marchlewicz (nadal sprawuje urząd)
- 16.06.1990 - Janusz Kolaj
Skarbnicy Miasta:
- 2002 - Beata Szydłowska-Anaczkowska (nadal sprawuje urząd)
- (w przygotowaniu)
- 1990 - Władysława Hubka
Przewodniczący Rady Miasta:
- 2002- - Teresa Bartkowska (nadal sprawuje urząd)
- 1998-2002 - (w przygotowaniu)
- 1994-1998 - Józef Antoszewski
- 1992-1994 - Andrzej Gierłachowski
- 28.08.1991 - Irena Błażejczyk
- 23.07.1990 - Janusz Doliński
- 27.05.1990 - Irena Błażejczyk
edytuj Edukacja
Przedszkola:
- Przedszkole Nr 1 (w tym żłobek)
- Przedszkole Nr 3
- Przedszkole Nr 4
- Przedszkole Nr 5
Szkoły:
- Gimnazjum nr 1 (patron zostanie nadany po otwarciu nowej hali sportowej,przewidywana data to 2009 rok)
- Gimnazjum nr 2 imienia Królowej Jadwigi
- Szkoła Podstawowa nr 3 imienia Bronisława Malinowskiego
- Szkoła Podstawowa nr 4 imienia Jana Pawła II
Szkoły ponadgimazjalne:
- I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego
- Zespół Szkół Nr 2
- Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 imienia gen. Sylwestra Kaliskiego
edytuj Parki miejskie
- Park miejski przy ulicy Męczenników imienia Jana Pawła II
- Park miejski na rogu ulic : Wolności oraz Sportowej imienia Honorowych Dawców Krwi (dawniej park przy Medyku)
edytuj Zabytki
- kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (poewangelicki) - pierwotnie gotycki (XIV wiek), później niszczony i odbudowywany, dziś neobarokowy
- kościół pw. św. Wojciecha - neogotycki z 1896 r.
- zamek krzyżacki (XIV wiek)
- ratusz (XVII wiek)
- rynek z zabudową wokół ratusza XVIII-XIX wiek
- hotel Wkra z lat dwudziestych XX wieku
- dawna bożnica z 1874 roku
- zespół budynków koszarowych (w latach 1939-1945 hitlerowski obóz)
- Zabytkowe kamienice na ul. Jagiełły, szkoła (Gimnazjum Nr 1 im. króla Władysława Jagiełły), sąd i więzienie, dawna siedziba Muzeum Mazurskiego (obecnie parafia ewangelicka)
- budynek szkoły medycznej przy ul. Wolności (dawny szpital) z witrażem św. Katarzyny i tablicą poświęconą Janowi Pawłowi II
- wieża ciśnień i dawna gazownia - obecnie hotel i restauracja.
- wieża Bismarcka
- pomnik przy ulicy Męczenników poświęcony dwóch lotników:niemieckiego i rosyjskiego którzy zestrzelili się podczas I wojny światowej
- pomnik przy skrzyżowaniu ulic Chopina i Grunwaldzkiej poświęcony ku czci pomordowanym w Obozie Zagłady w Działdowie (Przed wojną znajdował się tam pomnik Piłsudskiego)
- pomnik przy ulicy Grunwaldzkiej (na terenie byłych koszar) upamiętniających pomordowanych więzniów w obozie
- pomnik w Komornikach
- pomnik na cmentarzu przy ulicy Nidzickiej
- pomnik na byłym budynku Gestapo (po wojnie żłobek obecnie MOPS)
- pomnik na cmentarzu przy ulicy Nidzickiej poświęcony działaczom PSL Stanisławowi Godlewskiemu i Bernardowi Zielińskiemu
- tablica na budynku Domu Nauczyciela
- trzy tablice w kościele Św.Wojciecha
- była tablica na budynku Komendy Policji
- oraz tablica na budynku byłych koszar ku czci Sług Bożych Antoniego Juliusza Nowowiejskiego oraz Leona Wetmańskiego
edytuj Kościoły i związki wyznaniowe
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki(parafie: Podwyższenia Krzyża Świętego, św. Wojciecha oraz św. Katarzyny Aleksandryjskiej) oraz dwa kościoły protestanckie: Kościół Ewangelicko-Augsburski (od XVI w. aż do lat 20. XX w. luteranie stanowili większą część mieszkańców miasta; 7 czerwca 2008 r. parafia poświęciła nowowzniesiony kościół Zbawiciela) oraz Wspólnota Kościołów Chrystusowych.
edytuj Gospodarka
Ośrodek przemysłowy i handlowo-usługowy. Przemysł szklarski (huta szkła), drzewny (meble), obuwniczy, konstrukcji metalowych, spożywczy, drukarski i materiałów budowlanych.
edytuj Honorowi obywatele miasta
Ten tytył nadano honorowym mieszkańcom miasta,a byli to:
- Władysław Horwath starosta działdowski tytuł otrzymał w 1938 roku
- Hieronim Skurpski malarz
- Alfred Wellenger przewodniczący rady miejskiej w Działdowie,tytuł otrzymał w 1929
edytuj Transport
Znaczny węzeł drogowy i kolejowy. Miasto posiada własną obwodnicę na której znajduje się droga wojewódzka nr 545. W mieście krzyżują się drogi wojewódzkie:
- 542 kierunek Rychnowo
- 544 kierunek Lidzbark – Brodnica
- 544 kierunek Mława – Przasnysz – Krasnosielc – Ostrołęka
- 545 kierunek Nidzica – Jedwabno
Działdowo posiada też połączenia kolejowe z wieloma miastami w Polsce:
- Działdowo-Warszawa-Lublin-Przemyśl (najdłuższe połączenie bezpośrednie)
- Działdowo-Gdańsk-Słupsk-Koszalin-Kołobrzeg
- Działdowo-Brodnica-Grudziądz-Laskowice Pomorskie
- Działdowo-Nidzica-Olsztyn
Połączenia autobusowe obsługiwane są przez PKS Mława – Placówka Terenowa Działdowo. Wspomagają je autobusy PKS Olsztyn. Działdowo posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Olsztynem, Mławą, Toruniem, Warszawą, Ostródą, Żurominem i Płockiem.
edytuj Szlaki przechodzące przez miasto
Szlak Grunwaldzki - Olsztyn Gietrzwałd Zawady Małe Stare Jabłonki Ostróda Pietrzwałd Wysoka Wieś Lubawa Sampława Bratian Nowe Miasto Lubawskie Boleszyn Lidzbark Działdowo Nidzica Łyna Dąbrówno Grunwald Olsztynek Dorotowo Olsztyn
edytuj Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, Działdowo ma obszar 11,13 km², w tym:
- użytki rolne: 53%
- użytki leśne: 6%
Miasto stanowi 1,15% powierzchni powiatu.
edytuj Demografia
Dane z 30 czerwca 20042:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 20 830 | 100 | 10 829 | 52 | 10 001 | 48 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
1871,5 | 973 | 898,6 | |||
Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1361,32 zł.
edytuj Handel
W mieście znajduje się kilka dyskontów, supermarketów spożywczych oraz budowlanych:
- Intermarché (supermarket)
- Bricomarché (market budowlany)
- Biedronka (3)
- Tesco
- Grosik (3)
- Jasam (market budowlany)
- PSB (market budowlany)
- Zielony Market (2)
- Stokrotka
- Żabka
edytuj Sport
- KS Start Działdowo – Klub Piłkarski, aktualnie występuje w III lidze, w grupie podlasko-warmińsko-mazurskiej.
- Pełna nazwa: Klub Sportowy Start Działdowo
- Rok założenia: 1953
- Barwy klubowe: biało-czerwono-czarne
- Adres: ul. Robotnicza 10, 13-200 Działdowo
- Najwyższa klasa rozgrywkowa: III liga
- Stadion: Stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Działdowie
- pojemność: 1 000 (300 siedzących)
- oświetlenie: brak
- wymiary boiska: 100 m x 65 m
- Sukcesy:
- KS Wkra Działdowo - młodzieżowy klub piłkarski.
Prężnie działają Uczniowskie Kluby Sportowe w:
- lekkoatletyce
- koszykówce
- siatkówce
- piłce ręcznej
- base- i softbolu
W Działdowie znajduje się największy skatepark na Warmii i Mazurach.
edytuj Urzędy
- Urząd Miasta Działdowo
- Urząd Stanu Cywilnego
- Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
- Miejski Dom Kultury
- Miejska Biblioteka Publiczna
- Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej
edytuj Zobacz też
- Mazury, Mława, Ciechanów, Olsztyn, Ostróda, Nidzica, Elbląg
- Powiat działdowski, Województwo warmińsko-mazurskie, Województwo mazowieckie
edytuj Linki zewnętrzne
- Strona internetowa miasta Działdowo
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||
Miasta: Działdowo • Lidzbark
Gminy miejskie: Działdowo
Gminy miejsko-wiejskie: Lidzbark
Gminy wiejskie: Działdowo • Iłowo-Osada • Płośnica • Rybno
