| Ełk | |||||
|
|||||
| Województwo | warmińsko-mazurskie | ||||
| Powiat | ełcki | ||||
| Gmina - rodzaj |
Ełk miejska |
||||
| Prawa miejskie | 1445 | ||||
| Prezydent | Tomasz Andrukiewicz | ||||
| Powierzchnia | 21,07 km² | ||||
| Położenie (punkt) | 53° 49' 17 '' N 22° 21' 44 '' E |
||||
| Ludność (2008) • liczba • gęstość |
56 951 2 702 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
87 | ||||
| Kod pocztowy | 19-300 | ||||
| Tablice rejestracyjne | NEL | ||||
Położenie na mapie Polski  Ełk
|
|||||
| TERC10 (TERYT) |
6283705011 | ||||
| Miasta partnerskie |  Nettetal Niemenczyn Burlington Hagen |
||||
|
Urząd miejski3
ul. Marszałka Piłsudskiego 4 19-300 Ełktel. 87 610-92-51; faks 87 610-20-59 (e-mail) |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Ełk (przed 1939 Łek, niem. Lyck, lit. Lukas) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim. Od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu ełckiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa suwalskiego. W latach 1946-1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego. Od 25 marca 1992 roku jest także stolicą diecezji ełckiej, ustanowionej przez papieża Jana Pawła II, którą odwiedził 8 czerwca 1999 roku w trakcie VII apostolskiej pielgrzymki do Polski.
Spis treści |
edytuj Geografia
edytuj Położenie
Ełk - położony jest na Pojezierzu Ełckim, będącym częścią Pojezierza Mazurskiego. Miasto leży nad Jeziorem Ełckim i rzeką Ełk. Znajduje się na terenie Zielonych Płuc Polski. Powszechnie uważany jest za stolicę Mazur.potrzebne źródło. Ma największą liczbę ludności spośród wszystkich mazurskich miast. Główny ośrodek edukacyjny, gospodarczy i turystyczny regionu. Ponadto jest jednym z trzech głównych miast województwa warmińsko-mazurskiego (obok Olsztyna i Elbląga).
edytuj Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, Ełk ma obszar 21,07 km², w tym:
- użytki rolne: 24%
- użytki leśne: 4%
Miasto stanowi 1,9% powierzchni powiatu.
edytuj Demografia
Według danych z 30 czerwca 2008, miasto miało 56 951 mieszkańców.
Podział demograficzny (dane z 30 czerwca 20082):
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 56 951 | 100 | 29 765 | 52,26 | 27 186 | 47,74 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
2702,94 | 1412,67 | 1290,27 | |||
Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1393,25 zł.
edytuj Osiedla
- os. Północ I (dane nieznane)
- os. Północ II (6.000)
- os. Jeziorna (4.200)
- os. Konieczki (5.000)
- os. Zatorze (4.300)
- Centrum (31.000)
- os. Bajkowe (700) (Osiedle w Gminie wiejskiej Ełk)
- os. Bogdanowicza (9.000)
- Szyba (dane nieznane)
- os. Bocianie Gniazdo (dane nieznane) (Osiedle w Gminie wiejskiej Ełk)
- os. Pod Lasem (dane nieznane)
- os. Grunwaldzkie (700)
- os. Podgrodzie (w budowie) (Osiedle w Gminie wiejskiej Ełk)
- os. Wczasowe (dane nieznane)
- os. Jeziorna (dane nieznane)
- Tuwima (dane nieznane)
- " Domy Malowane" ( w budowie)
- os. "Kilińskiego" (dane nieznane)
- os. "Kochanowskiego" (dane nieznane)
edytuj Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Ełku.Miasto powstało jako podgrodzie zamku krzyżackiego w końcu XIV wieku, uzyskało prawa miejskie w 1445 roku. Przed reformacją parafia ełcka należała do archiprezbiteratu w Reszlu. Od XVI w. aż do roku 1945 dominowali ewangelicy.
Ośrodek ruchu mazurskiego. Pod koniec 1896 roku w Ełku powstała Mazurska Partia Ludowa, a w grudniu 1923 roku - Masurenbund (Związek Mazurów). W latach 1896 - 1902 wydawano również Gazetę Ludową, redagowaną w języku polskim i przeznaczoną dla ludności mazurskiej.
Silne zniszczenia w czasie I wojny światowej. Szybka odbudowa i rozkwit gospodarczy po jej zakończeniu. W okresie międzywojennym siedziba Konsulatu Polskiego. W czasie II wojny światowej miejsce pracy przymusowej wielu obywateli państw okupowanych. Teren działania wywiadu AK. 24 stycznia 1945 roku zajęty przez wojska radzieckie po przypadkowych starciach z wycofującymi się Niemcami. 6 kwietnia 1945 roku zostaje przekazany administracji polskiej. Miasto znalazło się pierwszy raz od czasów swojego istnienia w granicach państwa polskiego. Obecnie duże zakłady mięsne, przetwórnia owoców, zakłady elektrotechniczne, drzewne, odzieżowe. Węzeł kolejowo-drogowy. Rodzinne miasto znanego mazurskiego poety Michała Kajki. Do lat 90. przyszłość Ełku upatrywano w intensywnej rozbudowie przemysłu, w szczególności przemysłu przetwórczego, rolno-spożywczego oraz drzewnego. Po przemianach ustrojowych w 1989 roku nowe samorządowe władze postawiły na turystykę i ekologię. W 1992 roku miasto przystąpiło do realizacji strategii Zielone Płuca Polski. Cel programu to zarządzanie miastem i gminą oparte na idei ekorozwoju. Rozpoczęto rekultywację jeziora oraz modernizację oczyszczalni ścieków.
W 1993 roku miasto zostało wyróżnione prestiżową Nagrodą Forda.
8 czerwca 1999 roku - Jan Paweł II w Ełku. Rok później po jego wizycie odsłonięto pomnik Jana Pawła II, a plac na którym stoi nazwany został placem jego imienia.
W 2001 roku powstaje Centrum Edukacji Ekologicznej. Rozpoczęły się przygotowania mieszkańców do recyklingu w mieście.
Miasto wielowyznaniowe - szczególnie aktywni w życiu społeczności ełckiej są m.in. metodyści (Kościół prowadzi w Ełku znaną szkołę językową), baptyści i charyzmatycy z Kościoła Chrześcijańskiego Słowo Wiary (ełcki kościół tego wyznania pastorowany jest - jako jeden z niewielu kościołów protestanckich w Polsce - przez kobietę).
edytuj Najważniejsze zabytki
- Katedra pw. św. Wojciecha w Ełku (XIX wiek).
- Ruiny zamku krzyżackiego na wyspie Jeziora Ełckiego (XIV wiek)
- Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (poewangelicki) z XIX wieku (przebudowany w latach 20. XX wieku)
- Ełcka Kolej Wąskotorowa
- Domy mieszkalne (XIX wiek)
- Kamienice z przełomu XIX i XX wieku
- Kościół Chrześcijan Baptystów (1908 rok)
- Wieża Ciśnień (1895 rok)
- Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła
edytuj Edukacja i Nauka
edytuj Szkoły Podstawowe
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. I Dywizji Tadeusza Kościuszki
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Henryka Sienkiewicza
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Władysława Szafera
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6 w Zespole Szkół Samorządowych w Ełku
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II
- Specjalna Szkoła Podstawowa nr 1 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4
- Specjalna Szkoła Podstawowa nr 2 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4
edytuj Gimnazja
- Gimnazjum nr 1
- Powiatowe Gimnazjum nr 1
- Gimnazjum nr 2
- Gimnazjum nr 3 im. Kard. Stefana Wyszyńskiego
- Gimnazjum nr 4
edytuj Szkoły Ponadgimnazjalne
- I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego
- II Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
- Zespół Szkół nr 5 w Ełku im. Karola Brzostowskiego w Ełku
- Zespół Szkół Mechaniczno - Elektrycznych
- Zespół Szkół nr 1 im. Jędrzeja Śniadeckiego w Ełku
- Zespół Szkół nr 3 im. J. H. Małeckich
- Zespół Szkół Samorządowych
- Zespół Szkół nr.6 im. Macieja Rataja
edytuj Szkoły Pomaturalne
- Medyczne Studium Zawodowe - obecnie Szkoła Policealna w Ełku
- Mazurskie Centrum Edukacji
- Studium Obsługi Celnej
- Policealne Studium Przedsiębiorczości i Zarządzania
- Szkoły Policealne Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Ełku
edytuj Szkoły Wyższe
- Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
- Centrum Studiów Bałtyckich
- Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania Filia w Ełku
- Wyższe Seminarium Duchowne w Ełku
- Wyższa Szkoła Gospodarki oddział Ełk
edytuj Szkoły Muzyczne
- Szkoła Muzyczna w Ełku
- Studium Prywatne Elżbieta Lickiewicz - tylko fortepian
edytuj Kościoły
- zbór Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego
- zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów
- zbór Ewangelicznych Chrześcijan w Duchu Apostolskim
- ełcki kościół stanowiący część Kościoła Chrześcijańskiego "Słowo Wiary" jako jeden z niewielu w Polsce (i jedyny w Ełku) prowadzony jest przez pastora - kobietę
edytuj Wolontariaty
Młodzieżowy Wolontariat działający przy PPP w Ełku
edytuj Gospodarka
Miasto Ełk wchodzi w skład Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Jest to wydzielona strefa gdzie obowiązują preferencyjne warunki prowadzenia działalności gospodarczej dla firm krajowych i zagranicznych. W I połowie 2008 roku w strefie zainwestowało ponad 20 firm angażując kapitał w wysokości prawie 350 mln zł i zatrudniając prawie 2 000 ludzi. Do najbardziej znanych firm należy zaliczyć: PORTA -fabryka drzwi i ościeżnic, IMPRESS DECOR -fabryka papieru dla przemysłu meblowego, CEZAR - fabryka listew do glazury i przypodłogowych. Reprezentowany jest kapitał polski, austriacki, szwajcarski i tajwański. Poza strefą największymi zakładami przemysłowymi są zakłady mięsne "Mazury", założone w 1907 roku, obecnie produkujące między innymi na rynek Unii Europejskiej. Wysoką pozycję zajmuje również Zakład Elektrotechniki Motoryzacyjnej Daewoo-FSO, dawniej wytwórnia sprzętu kolejowego. W Ełku rozwija się także przemysł drzewny. W ramach zatwierdzonego w 1992 roku programu Ełk - miasto ekologiczne promuje się inwestycje związane z ochroną środowiska.
edytuj Komunikacja
Ełk położony jest na przecięciu dróg prowadzących do Białegostoku 65, Augustowa i Olsztyna 16. Stanowi także ważny węzeł kolejowy, krzyżują się tu linie do Białegostoku (przedłużona do Brześcia, zelektryfikowana w 1990), Korsz, Gołdapi, Olsztyna i Czerwonki. Z Ełku można też wyjechać zabytkową kolejką wąskotorową, obsługującą linie Turów-Zawady Tworki. Komunikację autobusową zapewnia lokalny oddział przedsiębiorstwa PKS Suwałki. Ełk posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Warszawą, Białymstokiem, Łomżą, Suwałkami, Piszem, Giżyckiem, Oleckiem, Augustowem, Grajewem i Gołdapią.
edytuj Kultura
Na terenie miasta działa Ełckie Centrum Kultury, w którym istnieje między innymi Teatr Współczesny w Ełku, Ełcki Teatr Tańca, Teatr 30 Minut, Mazurski Zespół Pieśni i Tańca EŁK. Dom kultury posiada pracownie: modelarską, ceramiczną, plastyczną i fotograficzną.
Ełckie Centrum Kultury oprócz mniejszych działań, realizuje cztery wielkie festiwale:
- Folklorystyczny Festiwal Dzieci i Młodzieży TĘCZA
- Festiwal Tańca Współczesnego IMPRESJE
- Festiwal Teatrów Plenerowych EŁK, WIND & FIRE
- Mazurskie Lato Kabaretowe MULATKA
W Ełckim Centrum Kultury działają różnorodne grupy:
- Mazurski Zespół Pieśni i Tańca EŁK
- Ełcki Teatr Tańca
- Teatr Współczesny
- Teatr 30 Minut
- Poeci XXI wieku
- Zespół Seniora POJEZIERZE
- Grupa Tańca Współczesnego ABC
- Dyskusyjny Klub Filmowy KINOMAN
- Pracowania modelarska
- Pracownia ceramiczna
- Pracownia plastyczna
- Pracownia fotograficzna
W Ełku działalnością w sferze kultury zajmuje się także Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku, która oprócz wypożyczania książek organizuje imprezy dla dzieci m.in.:
- Popołudnia z książką i kredką
- Mikołajki
- Andrzejki
- "Piknik z bajką"
- konkurs literacki „Mazurska bajka”
- „Potyczki ortograficzne”, czyli dyktando
- „Noc w bibliotece”
- akcja „Cała Polska czyta dzieciom”
- zajęcia z teatrzykiem "Echo"
oraz dla dorosłych:
- Kalejdoskop Kultur
- Festiwal Książki „Książka i Lilia”
- „Letnia Biesiada Literacka"
- konkurs poetycki im. Magdaleny Iwonickiej „Jesienny ogród poetycki”
- konkurs prozatorski im. Ireny Tamary Misztal „Prosto z serca”
- organizowane są też spotkania z pisarzami, aktorami, muzykami
W Ełku pójść też można do kina Polonia. Przykładem lokalnych ośrodków kultury jest Osiedlowy Dom Kultury SM Świt.
edytuj Sport
W Ełku działa Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji - udostępnia mieszkańcom swoje obiekty i organizuje sekcje. W mieście znajdują się korty tenisowe, siłownie, wypożyczalnie sprzętu wodnego i rowerów, wioślarski basen treningowy. Można też korzystać z usług Ośrodków Sportowych Wodnych, kąpielisk miejskich i krytej pływalni. W planach miasta jest wybudowanie nowego stadionu miejskiego, który będzie spełniać wymogi FIFA i UEFA. Miasto posiada halę widowiskowo-sportową. Może ona pomieścić 1000 osób. W Ełku istnieją różne kluby sportowe: Płomień Ełk i Mazur Ełk (piłka nożna), Jaćwing Ełk i Ełcki Klub Koszykówki "Dwutakt" Ełk (koszykówka), UMKS Mosir Ełk (siatkówka, piłka ręczna), EKS Delfin i MOS Ełk (wioślarstwo), Ełcki Klub Karate Kyokushin (Karate Kyokushinkan-kai), Bractwo Rycerskie Ziemi Ełckiej.
edytuj Turystyka
Mieszkańcom i przyjezdnym miasto oferuje ciekawe szlaki turystyczne. Na piesze lub rowerowe wycieczki, a zimą narty poleca się szlak im. Michała Kajki (37 km, z Ełku do Skomacka Wielkiego), szlak tatarski (19 km) i trasę Mazur Garbatych z Ełku do Gołdapi (135 km). Rowerem z miasta się również wybrać do Grajewa, Rajgrodu, Olecka, Augustowa, Orzysza, Szarejek lub Woszczel. W Ełku zaczynają się też dwie trasy wodne: do Czerwonego Dworu (80 km) i szlak kajakowy prowadzący na Jezioro Orzysz (40 km). Ciekawą propozycję turystyczną stanowi możliwość przejażdżki zabytkową kolejką wąskotorową.
edytuj Urodzeni w Ełku
- Artur Balazs - były minister rolnictwa i rozwoju wsi
- Siegfried Lenz (pisarz)
- Leszek Błażyński (1949-1992) bokser klubu "Mazur", zdobywca brązowego medalu na olimpiadzie w Monachium (1972) i Montrealu (1976) w wadze muszej
- Michał Olszewski (pisarz)
- Paweł Sobolewski - polski piłkarz. Gra na pozycji pomocnika w Koronie Kielce.
- Witold Mroziewski - polski piłkarz i trener
- Andrzej Klimaszewski - skoczek w dal, olimpijczyk z Moskwy (1980), Mistrz Europy juniorów z Bydgoszczy (1979)
- Sebastian Kosiorek - Olimpijczyk w wioślarstwie.
edytuj Postacie związane z Ełkiem
- Gustaw Gizewiusz (1810–1848) - działacz narodowy i oświatowy na Mazurach
- Michał Kajka (1858-1940) - poeta mazurski
- Hieronim Malecki (1525-1583) - mazurski pastor i teolog luterański, wydawca, tłumacz i drukarz, jeden z twórców literackiej polszczyzny, zasłużony dla oświaty w języku polskim na Mazurach.
- Jan Malecki (1482-1567) teolog luterański - tłumacz i drukarz, pionier oświaty w języku polskim na Mazurach
- Jan Jakub Gräber - polski duchowny ewangelicki, wydawca publikacji religijnych w Królewcu
- Herman Pełka - polski duchowny luterański, profesor uniwersytetu w Królewcu
- Czesław Nalborski (1910-1992) - oficer AK i harcmistrz Szarych Szeregów
- Karol Foks właśc. Karl Fox (1879-1953) - proboszcz niemieckiej parafii rzymskokatolickiej w Ełku sprawujący swoją funkcję nieprzerwanie w burzliwych czasach dwóch wojen światowych, plebiscytu na Mazurach, czasach hitleryzmu, wejścia Armii Czerwonej do Ełku w styczniu 1945 i przejęcia miasta przez polską administrację. Stał się pierwszym katolickim proboszczem w polskim Ełku gdzie sprawował swoją funkcję do roku 1946. Pomagał przetrwać Polakom w niemieckim Lycku.
- Friedrich Dewischeit - muzyk i poeta, kompozytor pięciu mazurskich pieśni. Najbardziej znana to Dziko szumi jezioro - pierwotnie Pieśń mazurskiego wędrowca- która stała się czymś w rodzaju hymnu Mazur.
- Maria Nurowska - pisarka, mieszkająca w dzieciństwie w podełckiej wsi - Przekopka, ucząca się w I LO im. St. Żeromskiego.
- Janusz Majewski - reżyser filmowy
edytuj Zobacz też
- Ełk (stacja kolejowa)
- Mazury
- Pojezierze Ełckie
- Pojezierze Mazurskie
- Diecezja ełcka
- Ludność Ełku
- Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku
edytuj Linki zewnętrzne
- Miasto Ełk - Oficjalna strona
- Powiat ełcki
- Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku - Oficjalna strona
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||
|
|||||||||||||
