Gracjan, Gratian, Flavius Gratianus Augustus (18 kwietnia 359 - 25 sierpnia 383).
Urodzony w Sirmium, syn cesarza Walentyniana I i jego pierwszej żony - Sewery. Tytuł Augusta otrzymał w 367 roku, po śmierci ojca w 375 został cesarzem rzymskim na Zachodzie. Mianował swojego 4-letniego przyrodniego brata - Walentyniana II współ-cesarzem.
Był władcą chrześcijańskim; zwalczał pogaństwo. Odmówił nawet przyjęcia tytułu Pontifex Maximus. W 383 wybuchł bunt legionów stacjonujących w Brytanii pod dowództwem Magnusa Maximusa. Inwazja powstańców na Galię doprowadziła do bitwy, z której Gracjan jako niedoświadczony dowódca chciał zbiec. Został pochwycony i zamordowany przez oddziały Magnusa Maximusa pod Lugdunum (obecnie Lyon), 25 sierpnia 383 roku.
Imię Gratian nosił również uzurpator z Brytanii, 407 rok n.e.
edytuj Kalendarium
18 IV 359 Narodziny Gracjana syna Walentyniana i Sewery w Sirmium
26 II 364 Walentynian ogłoszony cesarzem przez armię zebraną w Nicei
28 III 364 Na przedmieściu Konstantynopola zwanym Hebdomon Walentynian ogłasza swojego młodszego brata Walensa cesarzem
1.I.365 Walentynian w Mediolanie, a Walens w Konstantynopolu obejmują swój pierwszy konsulat
28 VIII 365 Prokopiusz- krewny Juliana Apostaty ogłoszony cesarzem w Konstantynopolu W tym samym czasie Alamanowie najeżdżają Galię
366 Dagalaifus i Jovinus wodzowie Walentyniana prowadzą walki z Alamanami
1 I 367 Gracjan obejmuje konsulat wraz z Dagalaifem
27 V 367 Śmierć Prokopiusza
Walentynian dochodzi do zdrowia po przebytej chorobie i ogłasza Gracjana cesarzem w Amiens
Ok. 367 retor i poeta Auzoniusz zostaje wychowawcą Gracjana na dworze w Trewirze
368 Wyprawa Walentyniana i Gracjana na Alamanów zakończona zwycięstwem pod Solicinium
369 Walentynian nadzoruje prace nad budową umocnień nad Renem. Do Trewiru przybywa poselstwo Senatu rzymskiego, by złożyć cesarzowi zwyczajowe dary z okazji pięciolecia rządów. Wziął w nim udział rzymski arystokrata i mówca Symmachus młodszy, który wygłosił panegiryki na cześć Walentyniana i Gracjana
370 Walentynian obejmuje kolejny konsulat. Wydarzenie uczczone przez Symmachusa panegirykiem. Cesarz porozumiewa się z Burgundami w sprawie wspólnego uderzenia na Alamanów jednak ostatecznie nie dochodzi do współdziałania wojsk rzymskich i burgundzkich.
Teodozjusz starszy uderza na Alamanów od strony prowincji Recji
Prawdopodobnie w tym roku Walentynian i Gracjan uczestniczą w wyprawie, która dociera do źródeł Dunaju. Wydarzenie to zostało opisane w poemacie Mozela przez Auzoniusza
371 Gracjan sprawuje swój II konsulat wraz z Petroniuszem Probusem
Narodziny przyszłego cesarza Walentyniana II syna Walentyniana i jego drugiej żony Justyny
372 W Afryce wybucha rewolta Firmusa
373 Konsulat Walentyniana i Walensa w 10 rocznicę (według rzymskiego sposobu liczenia) wspólnych rządów. Potępienie afrykańskiej schizmy Donatystów
374 Konsulat Gracjana i Ekwicjusza. Najazd Kwadów i Sarmatów na Panonię. Małżeństwo Gracjana z Konstancją- pogrobową córką cesarza Konstancjusza II
375 Walentynian przekracza Dunaj i pustoszy terytoriów Kwadów.
17 XI 375 Walentynian umiera. Pięć dni później wojsko zgromadzone w Brigetio ogłasza cesarzem czteroletniego Walentyniana II.
376 Walentynian II obejmuje swój pierwszy konsulat. Retor Temistiusz przybywa do Rzymu i wygłasza panegiryk na cześć Gracjana
377 Gracjan wysyła comesa Frigeridusa do Tracji by wspomóc Walensa w walce ze zrewoltowanymi Gotami
378 Zwycięstwo Gracjana nad Alamanami pod Argentią. Gracjan wyrusza na wschód do walki z Gotami. Walens nie czekając na posiłki wydaje Gotom bitwę pod Adrianopolem.
9 VIII 378 Śmierć Walensa Gracjan jedynowładcą Imperium Romanum
19 I 379 Teodozjusz ogłoszony cesarzem
380 Konsulat Gracjana i Teodozjusza. Walki z Gotami
381 Gracjan przenosi się wraz z dworem do Trewiru. Synod w Akwilei
382 Usunięcie ołtarza bogini Wiktorii z Sali posiedzeń Senatu, odebranie dotacji państwowych świątyniom pogańskim. Nieudane poselstwo Symmacha do Gracjana w sprawie ich przywrócenia
383 Po śmierci Konstancji Gracjan żeni się z Letą. Rewolta Magnusa Maksymusa. Wojska Gracjana spotykają armię uzurpatora pod Lutecją (Paryżem). Nie dochodzi do bezpośredniego starcia. Gracjan opuszczony przez armię ucieka na południe.
25 VIII 383 Śmierc Gracjana w Lyonie z rąk Adragancjusza- współpracownika Maksymusa
| Poprzednik Walentynian I i Walens |
 |
Cesarz rzymski (współrządy z Walensem, Walentynianem II i Teodozjuszem I) 375 - 383 |
|
Następca Walentynian II i Teodozjusz I |