Harnasie to balet-pantomima napisany przez Karola Szymanowskiego w latach 1923-1931 (op. 55). Utwór składa się z trzech obrazów i jest przeznaczony na głos tenorowy solo, chór mieszany i orkiestrę. Był komponowany do scenariusza pisarza Jerzego Mieczysława Rytarda. Jego libretto zaginęło przed ukończeniem kompozycji, toteż Szymanowski razem z Leonem Schillerem przygotowali nowe.
Balet opowiada historię dziewczyny porwanej przez górskich zbójników, która wkrótce zakochała się w ich harnasiu. Po powrocie do miasta została ona siłą wydana za mąż za bogatego gazdę, a następnie uprowadzona podczas wesela przez ukochanego.
7 marca 1929 roku Grzegorz Fitelberg poprowadził wykonanie koncertowe I obrazu w Filharmonii Warszawskiej. Symfoniczną prezentację II obrazu usłyszano 6 maja 1931 w Teatrze Wielkim w Warszawie. Premiera sceniczna odbyła się w Pradze 10 maja 1935 roku. Słynną okazała się premiera paryska 27 kwietnia 1936 r. w Théâtre National de l'Opera, z udziałem Serge Lifara w roli choreografa i wykonawcy partii Harnasia. W Polsce cały balet po raz pierwszy wystawił Teatr Wielki w Poznaniu 9 kwietnia 1938 roku.
Zobacz też: Harnaś (przywódca zbójników)
Bibliografia:
- Jarosław Iwaszkiewicz, "Harnasie" Karola Szymanowskiego, PWM, Kraków 1979
- Jolanta Rybarska, Tańczyć Szymanowskiego, czyli Nie tylko "Harnasie", Erica, Warszawa 2007
Kompozytorzy: Młoda Polska: Grzegorz Fitelberg • Mieczysław Karłowicz • Ludomir Różycki • Apolinary Szeluto • Karol Szymanowski
Inni kompozytorzy: • Grażyna Bacewicz • Józef Koffler • Feliks Nowowiejski • Roman Padlewski • Roman Statkowski • Zygmunt Stojowski • Aleksander Tansman
Wirtuozi: fortepianu: Ignacy Jan Paderewski • Artur Rubinstein • skrzypiec: Paweł Kochański
Dyrygenci: Grzegorz Fitelberg • Emil Młynarski
Śpiewacy: Adam Didur • Jan Kiepura • Marcelina Sembrich-Kochańska • Ada Sari
Budowniczowie instrumentów: Tomasz Panufnik
Ważniejsze utwory: Harnasie • Król Roger
Czasopisma muzyczne: Tygodnik Muzyczny? (od 1820) • Ruch Muzyczny? (od 1857) • Echo Muzyczne? (od 1877)
<<Muzyka romantyzmu<< • >>Muzyka w II poł. XX wieku>>