| Neddersassisch, Plattdüütsch, Nedderdüütsch | |
| Obszar | Niemcy, Holandia, Dania |
| Liczba mówiących | ok. 3 miliony |
| Ranking | ? |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie *Języki germańskie **Języki zachodniogermańskie ***Język dolnosaksoński |
| Pismo | łaciński |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | Niemcy - land Szlezwik-Holsztyn jako język regionalny |
| Regulowany przez | ? |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2 | dns |
| ISO 639-3 | dns |
| SIL | DNS |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
 |
|
Język dolnosaksoński (Neddersassisch; w języku niderlandzkim: Nedersaksisch; w języku niemieckim: Niedersächsisch), dawniej "język dolnoniemiecki" (w języku niemieckim: Plattdeutsch, Niederdeutsch; w języku niderlandzkim: Platduits, Nederduits, w języku dolnosaksońskim: Plattdüütsch, Nedderdüütsch). Wywodzi się z języka starosaksońskiego. Kod ISO 639-2 nds.
Językiem dolnosaksońskim posługują się mieszkańcy Niemiec północnych (landów – Dolna Saksonia, Szlezwik-Holsztyn, Brema, Hamburg, Nadrenia Północna-Westfalia, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia-Anhalt, Brandenburgia), oprócz tego w prowincjach północno-wschodnich Niderlandów (Holandii). Do końca drugiej wojny światowej język dolnosaksoński był także używany w Polsce północnej i dalej na wschód wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Większa część zapożyczeń "niemieckich" w języku kaszubskim, w języku estońskim i w językach skandynawskich faktycznie nie pochodziła z języka niemieckiego ale z języka dolnosaksońskiego. Mennonici, którzy teraz mieszkają w wielu częściach świata, mówią dialektem dolnosaksońskim (Plautdietsch), który był używany w Polsce, wokół ujścia Wisły.
W średniowieczu odmiana języka dolnosaksońskiego z miasta Lubeka służyła jako lingua franca Hanzy i zyskała duże znaczenie w rejonie Morza Bałtyckiego i Norwegii. W miastach hanzeatyckich dolnosaksoński był także językiem, w którym zapisywano dokumenty dyplomatyczne i sądownicze.
Dolnosaksoński zachował się jako język potoczny północnych Niemiec, jednak jego istnienie jest zagrożone.
Od 1994 roku dolnosaksoński jest chroniony przez Unię Europejską. W niektórych landach istnieje nawet ustawodawstwo chroniące dolnosaksoński przed dyskryminacją, np. w Szlezwiku-Holsztynie urzędnicy są zobowiązani, aby na pisma petentów w języku dolnosaksońskim odpowiadać również po dolnosaksońsku.
W niektórych regionach Ameryki Północnej i Południowej potomkowie emigrantów z północnych Niemiec mówią jeszcze po dolnosaksońsku.
Język dolnosaksoński różni się od niemieckiego między innymi tym, że nie zaszedł w nim proces zwany drugą przesuwką spółgłoskową. Łączy go to z językami skandynawskimi (duński, szwedzki, norweski, islandzki, farerski), a także z fryzyjskim i angielskim.
Również słownictwo i gramatyka odróżnia dolnosaksoński od niemieckiego, np. w dolnosaksońskim istnieją tylko trzy przypadki (Nominativ, Genetiv, Objektiv).
Typowy dla dolnosaksońskiego jest także brak przedrostka ge- w tworzeniu Partizipu. Na przykład:
| dolnosaksoński | niderlandzki | niemiecki | polski |
|---|---|---|---|
| Ik kööp. | Ik koop. | Ich kaufe | Ja kupuję. |
| Ik hebb köfft. | Ik heb gekocht. | Ich habe gekauft. | Ja kupiłem/am. |
| He löppt. | Hij loopt. | Er läuft. | On biegnie. |
| He is lopen. | Hij is gelopen | Er ist gelaufen. | On biegł. |
| Sett di nich op den ansträkenen Stohl! |
Zet je niet op de geschilderde stoel! |
Setze dich nicht auf den angestrichenen Stuhl! |
Nie siadaj na pomalowanym krześle! |
Zobacz też: język (mowa), lingwistyka, język dolnoniemiecki, języki germańskie, języki indoeuropejskie.
|
|||||||||||||||||