Jakas reklama 

 

Współrzędne: 51°03' N 16°11' EGeografia

Jawor
Herb
Herb Jawora
Dewiza: Miasto Chleba, Miasto Pokoju
Województwo dolnośląskie
Powiat jaworski
Gmina
 - rodzaj		 Jawor
miejska
Burmistrz Artur Mieczysław Urbański
(e-mail)
Powierzchnia 18,80 km²
Położenie 51° 03' N
16° 11' E
Ludność (2007)
• liczba ludności
• gęstość
24 120
1 283,0 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 76
Kod pocztowy 59-400
Tablice rejestracyjne DJA
Położenie na mapie Polski
Jawor
Jawor
Jawor
TERC10
(TERYT)		 5020105011
Miasta partnerskie Włochy Roseto degli Abruzzi
Czechy Turnov
Ukraina Berdyczów
Niemcy Niesky
Polska Niepołomice
Francja Saint Nicolas lez Arras
Urząd miejski3
Rynek 1 59-400 Jawor
tel. 76 870-20-21; faks 76 870-22-02
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Jawor (do 1945 niem. Jauer) to miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego.

Jawor jest położony nad Jawornikiem, Paszówką i Nysą Szaloną w środkowej części Dolnego Śląska, na Równinie Jaworskiej, będącej częścią Równiny Chojnowskiej.

Spis treści

edytuj Historia

Miejscowość swoją nazwę wzięła od drzewa jawor (Acer pseudoplatanus), które jest drzewem bardzo rozpowszechnionym w Sudetach. Archeologicznie udowodnione osadnictwo na tym terenie sięga czasów neolitu ok. 5.000 lat przed narodzeniem Chrystusa. Temu okresowi aż po wędrówkę ludów (ok. 500 n.e.) poświęcona jest tematyczna ekspozycja w Muzeum Regionalnym w Jaworze. Najwięcej eksponatów archeologicznych pochodzi z okresu kiedy ziemie te znajdowały się pod wpływem kultury łużyckiej - (lata ok. 1300-300 p.n.e.). Na przełomie XIX i XX wieku odkryto wzdłuż linii kolejowej na odcinku Stary Jawor-Brachów jedno z największych cmentarzysk popielnicowych odkopanych na terenie Polski. W latach 1880-1910 wydobyto w tym miejscu ponad 1000 urn z prochami zmarłych. W zbiorach jaworskiego muzeum znajduje się także replika jednego z najciekawszych znalezisk archeologicznych Dolnego Śląska - złoty diadem wykonany z blachy, odkryty w okolicach miejscowości Męcinka (Mnisi Las) związany z kręgiem śródziemnomorskiej kultury mykeńskiej. We wczesnym średniowieczu prawdopodobnie istniała tu osada słowiańska co potwierdza nazwa Stary Jawor, która jest obecnie częścią miasta Jawor, a także legenda o pogańskiej bogini Javarze wspominanej przez kronikarzy. Wyobrażono ją w alegorii zgody na zachodnim witrażu w sali rajców miejskich w miejscowym Ratuszu.

W czasach późniejszych Jawor był centralnym grodem słowiańskiego plemienia Trzebowian. Należał do rodu Piastów świdnicko-jaworsko-ziębickich - bocznej linii śląskiej gałęzi dynastii Piastów. W 1203 wybuchł wielki pożar - spłonęła wówczas cała drewniana zabudowa osady. Nie ostał się też ośrodek kultu pogańskiego na Barciszowej Górze koło Jawora[1]. W 1230 w miejscowości Borek, koło Jawora miał się urodzić sławny polski fizyk, matematyk i filozof Witelon. Pierwsza pisana wzmianka o Jaworze pochodzi z dokumentu wydanego przez kancelarię księcia Bolesława Rogatki w 1242 gdzie jako świadek wymieniony jest Walenty, proboszcz z Jawora.

Księstwo jaworskie pod rządami Henryka V Brzuchatego (czerwony kolor)

Nie wiadomo dokładnie, kiedy Jawor otrzymał prawa miejskie ponieważ nie zachował się akt lokacyjny, ale w 1275 był już wymieniany w dokumentach jako miasto. Pełniło ono funkcję zaplecza gospodarczego i ośrodka administracyjnego dla księstwa jaworsko-świdnickiego, które powstało ok. 1274.

Rozwój miasta zarówno gospodarczy jak i terytorialny przypada na lata rządów księcia Bolka I Srogiego od 1278 także księcia jaworskiego. Po jego śmierci księstwo rozpada się na trzy części. W 1312 jaworska dzielnica przypada 2 synowi Bolka Srogiego księciu Henrykowi I Jaworskiemu, który nadał miastu liczne przywileje m. in. prawo do warzenia piwa. Do 1392 Jawor wchodził w skład samodzielnego księstwa piastowskiego. Później dostał się pod wpływy królów czeskich. Księstwo jaworsko-świdnickie pozostało niezależne najdłużej ze wszystkich księstw śląskich i utrzymało swą samodzielność aż do 1392. Po okresach wojen husyckich nastąpił okres świetności miasta które liczyło wtedy trochę ponad 3 tys. mieszkańców i było prawie tak duże jak ówczesna Jelenia Góra. Jawor pełnił w tym okresie funkcję ważnego ośrodka administracyjnego do którego zjeżdżano się na sejmiki księstw świdnickiego i jaworskiego. W 1420 z miasta wypędzono miejscową gminę żydowską.

W wyniku wojen śląskich (1740-1763) Jawor dostał się pod panowanie Prus, a nowy król Fryderyk II Wielki zreformował administrację w mieście czyniąc Jawor miastem powiatowym. W XIX wieku rozwój miasta był stały, bez zakłóceń , w 1862 zainstalowano oświetlenie gazowe (zamienione na elektryczne w 1911). W latach 1856-1902 przeprowadzono linię kolejową m. in. do Legnicy, Jaworzyny Śląskiej, Roztoki i Malczyc. Przy tejże linii powstały zakłady Wolffa (obecnie Kuźnia Jawor S.A.) oraz Cukrownia. W 1849 powstała w Jaworze Loża Masońska św. Marcina pod Trzema Złotymi Kłosami (Loge St. Martin zu den drei goldenen Aehren in Jauer) w nawiązaniu do świętego patrona miasta.

W 1940 miasto Jawor liczyło nieco ponad 13 tys. mieszkańców. W 1945 miasto zdobyły oddziały 9 Korpusu Zmechanizowanego. Jawor przejęty został przez administrację polską w kwietniu 1945. W mieście po wojnie stacjonował 15 batalion samochodowy Armii Czerwonej.

W ostatnich latach do Jawora przyłączono pobliską wieś Stary Jawor, która obecnie jest jedną z głównych dzielnic Jawora. Po przyłączeniu wsi Jawor przesunął swe granice w stronę północno-zachodnią i sięga na zachód w okolice Zalewu Słup, na północ w okolice wsi Małuszów (dokładniej stacja benzynowa i oczyszczalnia ścieków).

edytuj Zabytki miasta Jawor

Kościół Pokoju w Jaworze
Rynek w Jaworze
Ratusz w Jaworze
Jawor - ewangelicki Kościół Pokoju zaliczony do światowego dziedzictwa zabytków kultury UNESCO
Zobacz więcej w osobnym artykule: Zabytki Jawora.

zabytki Najważniejsze zabytki Jawora:

26 czerwca 2004, na "II Forum Polskich Miast i Miejsc UNESCO", miasta i obiekty w Polsce, znajdujące się na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, w celu przekazywania informacji, współpracy i promocji skupiły się w Ligę Polskich Miast i Miejsc UNESCO. Siedzibą Ligi został Toruń, a jej pierwszym prezesem Marcin Zamoyski.

edytuj Gospodarka

Jawor obecnie jest ośrodkiem gospodarczym i przemysłowym o ponadregionalnym zasięgu. W mieście dominuje branża chemiczna, metalowa, spożywcza. Do większych zakładów należą:

Do 1990 roku istniała w Jaworze fabryka-oddział Diory, oraz Fabryka Wyrobów Metalowych. Obecnie Jawor jest prężnym ośrodkiem z rozwijającym się sektorem handlu i usług, w mieście zlokalizowanych jest wiele towarzystw ubezpieczeniowych, banków, firm consultingowo-leasingowych. Istnieją stacje benzynowe oraz centra handlowe, m.in. Tesco, Intermarche, Biedronka, Lidl, Eko.

edytuj Struktura powierzchni

Według danych z roku 20076, Jawor ma powierzchnię 18,8 km² (303. lokata w kraju), w tym:

Miasto stanowi 3,23% powierzchni powiatu.

edytuj Demografia

Według danych z 31 grudnia 20072: Jawor zamieszkiwało 24 120 osób (185. lokata w kraju).

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób %
populacja 24 120 100 12 540 52,0 11 580 48,0
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 1 283,0 667,0 616,0

Według danych z roku 20026, średni dochód na mieszkańca wynosił 1254,32 zł.

edytuj Atrakcje turystyczne ziemi jaworskiej

edytuj Kultura

Budynek Teatru Miejskiego

Jawor jest ośrodkiem kulturalnym zajmującym ważne miejsce na mapie kulturalnej województwa dolnośląskiego. Do ważniejszych instytucji kultury w mieście należą:

1 . Muzeum Regionalne Jawor [2] Muzeum mieści się w dawnym klasztorze bernardynów, gdzie mieszczą się ciekawe zbiory głównie dary mieszczan jaworskich, instytucji kościelnych oraz Bractwa Strzeleckiego. Od 1994 roku mieści się tutaj także Galeria Śląskiej Sztuki Sakralnej gdzie prezentowane są dzieła sztuki rzeźbiarskiej i malarskiej.

2 . Jaworski Ośrodek Kultury [3] Jaworski Ośrodek Kultury (JOK) ma dwa działy. Pierwszy to dział promocji który promuje koncerty, odczyty, wystawy (również w Teatrze), akademie itp. Drugim działem jest dział instruktorsko - merytoryczno - edukacyjny, którego zadaniem jest popularyzacja sztuki w dziedzinach takich jak taniec, plastyka, fotografia.

3 . Miejska Biblioteka Publiczna

edytuj Jaworskie Koncerty Pokoju

Każdego roku od maja do września w Jaworze organizowane są Koncerty Pokoju. Odbywają się one w zabytkowych wnętrzach Kościoła Pokoju. Kameralna muzyka w wykonaniu najlepszych artystów z Polski, Czech i Niemiec, oraz miejsce gdzie koncerty się odbywają, czyli świątynia, stwarzają szczególny klimat oraz dostarczają niezapomnianych wrażeń . Łącznie w jaworskim kościele odbyło się już 67 koncertów w tym 29 koncertów wykonanych przez artystów z zagranicy. Dotychczas występowali następujący artyści: Chór Poznańskie Słowiki pod dyr. Stefana Stuligrosza, Windsbacher Knabenchor, Chór Uniwersytetu Wrocławskiego "Gaudium", Kameralna Orkiestra "Leopoldinum", Orkiestra Amadeus pod dyrekcją Agnieszki Duczmal, Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Sudeckiej, Spirituals Singers Band, Kwartet Wilanów, Camerata Cracovia, Zespół Folkowy "Sierra Manta", Brandenburgischer Kamerchor, Ledl Jazz Quintet i wielu innych.

edytuj Międzynarodowe Targi Chleba

Międzynarodowe Targi Chleba w Jaworze odbywają się od 1997 roku zawsze na przełomie sierpnia i września. Przez trzy dni można oglądać tradycyjne wytwarzanie produktów cukierniczych i piekarniczych, spróbować wyjątkowych wyrobów i zapoznać się z historią i tradycją ludów chrześcijańskich ze szczególnym uwzględnieniem roli chleba.

edytuj Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

edytuj Katolicyzm

edytuj Protestantyzm

edytuj Rekreacja

Jawor ma wiele do zaoferowania turystom i mieszkańcom którzy preferują aktywną formę spędzania wolnego czasu. W mieście istnieje Kryta Pływalnia "Słowianka", Basen Letni, istnieje kompleks rekreacyjny z sauną, siłownią. Nie mniejszą ofertę prezentuje Ośrodek Sportu i Rekreacji "Jawornik". Znajdują się w nim korty tenisowe, pole namiotowe, boisko do gry w piłkę siatkową. Ok. 5 km od Jawora we wsi Myślibórz znajduje się florystyczny rezerwat przyrody "Wąwóz Myśliborski" jedyne w Sudetach miejsce występowania paproci - języcznika zwyczajnego. Rezerwat ma powierzchnię 9,72 ha, a ochronie ścisłej podlega 0,9 ha. W odległości ok. 8 km. od miasta znajduje się były obóz koncentracyjny Gross-Rosen.Niedaleko od miasta znajduje się także zbiornik retencyjny Słup.

edytuj Sport

Kluby sportowe Jawora:

W Jaworze cyklicznie organizowany jest Półmaraton Jaworski impreza ściągająca rok rocznie entuzjastów biegania.

edytuj Urodzeni w Jaworze

edytuj Honorowi Obywatele Miasta Jawora

edytuj Zobacz też

edytuj Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Zygmunt Mułek, Słowo Polskie - Gazeta Wrocławska 06.06.2007, str. 04 za "Jawor od A do Z" Jana Rybotyckiego

edytuj Linki zewnętrzne


p • d • e
Miasta województwa dolnośląskiego
group1 =
Bardo • Bielawa • Bierutów • Bogatynia • Boguszów-Gorce • Bolesławiec • Bolków • Brzeg Dolny • Bystrzyca Kłodzka • Chocianów • Chojnów • Duszniki-Zdrój • Dzierżoniów • Głogów • Głuszyca • Góra • Gryfów Śląski • Jawor • Jaworzyna Śląska • Jedlina-Zdrój • Jelcz-Laskowice • Jelenia Góra • Kamienna Góra • Karpacz • Kąty Wrocławskie • Kłodzko • Kowary • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Legnica • Leśna • Lubań • Lubawka • Lubin • Lubomierz • Lwówek Śląski • Mieroszów • Międzybórz • Międzylesie • Milicz • Mirsk • Niemcza • Nowa Ruda • Nowogrodziec • Oborniki Śląskie • Oleśnica • Olszyna • Oława • Piechowice • Pieńsk • Pieszyce • Piława Górna • Polanica-Zdrój • Polkowice • Prochowice • Prusice • Przemków • Radków • Siechnice • Sobótka • Stronie Śląskie • Strzegom • Strzelin • Syców • Szczawno-Zdrój • Szczytna • Szklarska Poręba • Ścinawa • Środa Śląska • Świdnica • Świebodzice • Świeradów-Zdrój • Świerzawa • Trzebnica • Twardogóra • Wałbrzych • Wąsosz • Węgliniec • Wiązów • Wleń • Wojcieszów • Wołów • Wrocław • Zawidów • Ząbkowice Śląskie • Zgorzelec • Ziębice • Złotoryja • Złoty Stok • Żarów • Żmigród
 Herb województwa dolnośląskiego
Powiat jaworski
p • d • e
Powiat jaworski

Miasta: Jawor • Bolków
Gminy miejskie: Jawor
Gminy miejsko-wiejskie: Bolków
Gminy wiejskie: Męcinka • Mściwojów • Paszowice • Wądroże Wielkie

 
szkoły policealne Władysławowo noclegi apteka internetowa jak być szczęśliwym baterie wannowe