Jakas reklama 

 

Ten artykuł dotyczy miasta Katowice. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Współrzędne: 50°15' N 19°00' EGeografia

Katowice
Herb
Herb Katowic Flaga Katowic
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
 - rodzaj
Katowice
miejska
Założono XVI wiek
Prawa miejskie 1865
Prezydent miasta Piotr Uszok
(e-mail)
Powierzchnia 164,67 [1] km²
Położenie 50° 15' N
19° 00' E
Wysokość 266 – 352 m n.p.m.
Liczba mieszkańców (2007)
 - liczba ludności
 - gęstość
 - aglomeracja

314 500 [1]
1910 [1] os./km²
2 441 000 Konurbacja katowicka
Strefa numeracyjna
(do 2005)
+ (48) 032
Kod pocztowy 40-001 do 40-999
Tablice rejestracyjne SK
Położenie na mapie Polski
Katowice
Katowice
Katowice
Miasta partnerskie Czechy Ostrawa
Niemcy Kolonia
Stany Zjednoczone Mobile
Francja Saint-Étienne
Dania Odense
Węgry Miszkolc
Holandia Groningen
Irlandia Hrabstwo Południowy Dublin
Chiny Shenyang
Urząd miejski3
ul. Młyńska 4
40-098 Katowice
tel. (032) 259-39-09; faks (032) 253-79-84
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Katowice (niem. Kattowitz, czes. Katovice) - miasto położone w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego, dawniej autonomicznego województwa śląskiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Licząc 314 500 mieszkańców, jest dziesiątym miastem w kraju pod względem liczby ludności i 11 pod względem powierzchni, mając 165 km².[1]

W latach 1945-1950 stolica województwa śląsko-dąbrowskiego, 1950-1998 — województwa katowickiego, 1953-1956 — województwa stalinogrodzkiego. Katowice są siedzibą Górnośląskiego Związku Metropolitalnego oraz stałym członkiem Unii Metropolii Polskich.

Spis treści

edytuj Geografia

edytuj Położenie

Katowice leżą na Wyżynie Katowickiej, będącej częścią Wyżyny Śląskiej, we wschodniej części Górnego Śląska. Przez miasto przepływają rzeki: Rawa i Kłodnica oraz kilka mniejszych. Teren miasta odznacza się urozmaiconą rzeźbą terenu, a różnice wysokości względnych wynoszą około 100 m, najwyższe wzniesienie jest położone 352 m n.p.m. (znajduje się on w dzielnicy Murcki), a najniższy punkt leży na wysokości 261 m n.p.m. (w dzielnicy Zarzecze) Pod względem geologicznym, Katowice położone są w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym, obejmującym Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy. Katowice graniczą z Chorzowem, Siemianowicami Śląskimi, Sosnowcem, Mysłowicami, Lędzinami, Tychami, Mikołowem, Rudą Śląską i Czeladzią. W obrębie kilkuset kilometrów od Katowic leży 6 europejskich stolic: Berlin, Bratysława, Budapeszt, Praga, Warszawa i Wiedeń.

edytuj Klimat

Średnia roczna temperatura wynosi 8,0ºC, średnia temperatura w lipcu 17,7°C, a w styczniu –1,7°C. Średnia suma opadów w skali roku nie przekracza 750 mm. Charakterystyczne są tu wiatry słabe, o prędkości nie przekraczającej 2 m/s, wiejące z kierunku zachodniego. O klimacie miasta decydują wpływy oceaniczne, które mają przewagę nad wpływami kontynentalnymi, oraz sporadycznie docierającymi tu od południowego zachodu, przez Bramę Morawską, masami powietrza zwrotnikowego. Oprócz wspomnianych, nad Katowice docierają jeszcze masy zimnego powietrza arktycznego z północy (głównie w chłodnej połowie roku). Klimat całego Górnego Śląska różni się nieco od klimatu sąsiednich regionów, zwłaszcza Dolnego Śląska czy Wielkopolski. Różnice są widoczne w większości parametrów meteorologicznych. Przejawia się to między innymi w niższej temperaturze powietrza, zarówno latem, jak i zimą, oraz w większej sumie opadów, co z kolei przejawia się dłuższym okresem zalegania pokrywy śnieżnej, oraz większą jej grubością.

edytuj Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Dzielnice Katowic.
Dzielnice Katowic
Dzielnice Katowic

Miasto Katowice składa się z 22 dzielnic zgrupowanych w 5 zespołach dzielnic:

I. Zespół dzielnic śródmiejskich

II. Zespół dzielnic północnych

III. Zespół dzielnic zachodnich

IV. Zespół dzielnic wschodnich

V. Zespół dzielnic południowych

edytuj Aglomeracja

Katowice i otaczające je miasta
Katowice i otaczające je miasta

Katowice leżą w centrum największej konurbacji w Polsce – 2,8 mln ludzi. Nie jest to właściwa aglomeracja, nie ma bowiem wyraźnie dominującego miasta. Region ten rozkwitł w XIX wieku dzięki gwałtownemu rozwojowi górnictwa i hutnictwa. W tym też wieku, podczas planowania strategicznego, utworzono region nazywany Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym. Składa się on z dwudziestu kilku miast oraz kilkudziesięciu mniejszych miejscowości na terenie Górnego Śląska i Zagłębia. Od lat 90. XX wieku zaczęto planować metropolizację regionu katowickiego.

9 stycznia 2006 w Gliwicach prezydenci 17 miast podpisali deklarację utworzenia Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (GZM), a 9 stycznia 2006 w Świętochłowicach podpisali deklarację o utworzeniu GZM. Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Obecnie, po przyjęciu uchwał o przystąpieniu do związku i przyjęciu statutu związku przez rady miast-założycieli, związek został zarejestrowany przez MSWiA. Do GZM-u oprócz Katowic należą sąsiednie miasta: Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jaworzno, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, i Zabrze.

edytuj Demografia

edytuj Rozwój demograficzny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Rozwój demograficzny Katowic.

Rozwój demograficzny Katowic związany jest z wcielaniem pogranicznych osad i tym samym z rozwojem terytorialnym miasta. Od uzyskania w 1865 praw miejskich, Katowice powiększały kilkakrotnie swoją powierzchnię i zmieniały strukturę administracyjną. 15 lipca 1924 liczba ludności miasta przekroczyła 100 tys. W tym dniu wcielono do Katowic: Bogucice, Brynów, Dąb, Ligotę, Załęską Hałdę, Załęże i Zawodzie, co spowodowało praktycznie podwojenie liczby mieszkańców z niespełna 57 tys. do prawie 113 tys. (129 437 w maju 1930 [2]). Kolejne przyłączenia okolicznych osad miały miejsce w latach 1951, 1960 i 1975. W okresie od 1825 do 1924 liczba ludności podwajała się, głównie przez migrację i wcielanie okolicznych osad, co ok. 10 lat i w ciągu tychże 100 lat zwiększyła się ponad 165-krotnie. Jednakże, z początkiem lat 90. XX w., nastąpiła zmiana tendencji rozwoju demograficznego miasta i nastąpił spadek liczby ludności Katowic z 366 600 (stan 1991) do 314 500 (stan 2007[1]).

edytuj Struktura wiekowa i zawodowa

Na 312 201 mieszkańców Katowic blisko 16% jest w wieku przedprodukcyjnym (49 476 osób), w wieku poprodukcyjnym jest ponad 19% mieszkańców (60 333 osoby), natomiast w wieku produkcyjnym jest 65% mieszkańców (202 371 osób). Świadczy to o bardzo niekorzystnym zjawisku starzenia się społeczeństwa, a w porównaniu w innymi dużymi miastami Polski i Europy Katowice są jednym z najstarszych demograficznie miast.

Mimo, że w wieku produkcyjnym w mieście jest 65% mieszkańców, aktywnych zawodowo jest ich ponad 70%.

edytuj Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Katowic.


Najważniejsze daty:

Mapa historycznych osad Katowic
Mapa historycznych osad Katowic
Widok na Bogucice. Lata 30. XIX w.
Widok na Bogucice. Lata 30. XIX w.

edytuj Gospodarka

Wzdłuż ul. Chorzowskiej mieści się katowickie centrum biznesu Wzdłuż ul. Chorzowskiej mieści się katowickie centrum biznesu

Gospodarka Katowic opiera się obecnie na sektorze usług. Z ponad 150 tyś. zatrudnionych w Katowicach ponad 73% stanowią osoby zatrudnione w tym sektorze (31 grudnia 2006[6], bez podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób). Jest to wynik przemian gospodarczych w ostatnich latach. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto kształtuje się na poziomie 4,3 tys. zł i jest najwyższe w Polsce(dane na rok 2006)[7]. Ponadto Katowice mają jeden z najwyższych w Polsce wskaźników PKB na jednego mieszkańca – 67 432 PLN (ponad 27 tys. $).

edytuj Firmy i przedsiębiorstwa

Na terenie miasta jest zarejestrowanych około 48 tys. podmiotów gospodarczych. Stanowi to około 10% podmiotów gospodarczych zlokalizowanych w województwie śląskim. Tempo wzrostu liczby zarejestrowanych przedsiębiorców sięga 8-10% w skali roku. Około 1/5 z ponad 4 tys. spółek z udziałem kapitału zagranicznego, zarejestrowanych na terenie województwa posiada swoją siedzibę w Katowicach. Katowice są siedzibą Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

edytuj Górnictwo i hutnictwo

Katowice przez wiele lat były uważane za centrum górnictwa i hutnictwa. W ostatnich latach dużo kopalń i hut zostało zlikwidowanych. Obecnie działające kopalnie połączyły się tworząc Katowicki Holding Węglowy S.A. W skład tego holdingu wchodzi 7 kopalń. Górnictwo, hutnictwo oraz sektor energetyczny generują łącznie ponad 25% wpływów miasta z podatku od nieruchomości. Budynki po zamkniętych zakładach pracy przekształca się na sklepy, galerie handlowo-rozrywkowe, muzea i punkty widokowe. Przykładowo na terenie byłej KWK Gottwald powstało Silesia City Center, a na terenie byłej KWK Katowice powstaje nowe Muzeum Śląskie.

edytuj Handel i targi

Katowice należą do grona największych w Polsce ośrodków miejsko-przemysłowych. Ze względu na wielkość rynku konsumpcyjnego, Katowice stanowią ważne w skali kraju centrum handlowo-targowe. Od końca lat 80. XX w. zmieniła się całkowicie struktura handlu w całej Polsce – w tym także w Katowicach. Ówczesne domy handlowe – dziś nazywane marketami – zostały w większości sprywatyzowane. W mieście znajdują się trzy duże centra handlowe oraz kilka mniejszych. Większość supermarketów jest usytuowana w okolicach osiedli mieszkaniowych. Do największych centrów handlowo-rozrywkowych należą: CH 3 Stawy, CH Dąbrówka oraz Silesia City Center. Co roku w mieście odbywają się Międzynarodowe Targi Katowickie oraz szereg innych mniejszych imprez tego typu jak np.:

  • Międzynarodowe Targi górnictwa energetyki i metali
  • Toolexpo Międzynarodowe Targi narzędzi i obrabiarek
  • Międzynarodowe Targi spożywcze
  • Jesienna giełda budownictwa
  • Śląskie targi nieruchomości
  • Międzynarodowe Targi Motoryzacyjne
  • Międzynarodowe Targi techniki motoryzacyjnej
  • BIKE Międzynarodowe Targi rowerowe
  • Targi Międzynarodowe spawalnicze
  • Targi BHP

edytuj Inwestycje

Katowice przygotowują się obecnie do gigantycznego programu rewitalizacji i przebudowy centrum miasta. W ramach tego projektu planuje się przebudowanie przestrzeni Rynku wraz z przyległymi ulicami oraz Alei Korfantego wraz z obszarem wokół Ronda. Autorem projektu jest katowicki architekt klasy światowej - Tomasz Konior.

Oprócz tego, niezależnie w przygotowaniu lub budowie znajduje się wiele inwestycji prywatnych inwestorów. Z powodu problemów z lotniskiem Muchowiec zablokowane były do tej pory budowy wieżowców. Obecnie o uzyskanie pozwolenia na budowę wysokich budynków stara się około czternastu inwestorów. Najbardziej zaawansowane są projekty wież Trigranitu, Jupiter Plaza oraz biurowiec Hines Polska.

Dodatkowo, wiele ważnych budynków w mieście ulega kompleksowej rewitalizacji - przede wszystkim należy wymienić remonty os. Tysiąclecia, Spodka, wieżowca Haperowiec oraz planowaną przebudowę biurowca DOKP przez spółkę Hines wraz z PKP.

Z obecnych 170 tys. metrów kwadratowych powierzchni biurowej podaż ma się podwoić. Obecnie trwa budowa m. in. Europark-Greenparku czy biurowca GTC przy ul. Francuskiej. Od kilku lat popularne są także są rewitalizacje budynków poprzemysłowych i adaptacja ich na biura czy mieszkania. Najbardziej spektakularną taką inwestycją zajmuje się firma Reinhold Polska.

Także rynek mieszkaniowy Katowic (mimo, iż kupcy chętniej wybierają Chorzów) gwałtownie się rozwija. Budowane są m. in. Dębowe Tarasy, Apartamenty Moderna czy luksusowe os. Bażantów.

edytuj Transport

Katowice, tramwaj "Karlik"
Katowice, tramwaj "Karlik"

edytuj Komunikacja miejska

Na terenie Katowic istnieje ok. 200 linii autobusowych oraz 15 tramwajowych. Olbrzymią część linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe KZK GOP w Katowicach w większości obsługuje PKM Katowice, zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. Oprócz tego w Katowicach działają także linie organizatorów z miast ościennych (Tychy, Jaworzno), nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.

edytuj Transport kolejowy

Katowice stanowią jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Z głównego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.

W mieście znajduje się ponadto 8 stacji i przystanków pasażerskich PKP: Katowice Brynów, Katowice Ligota, Katowice Szopienice, Katowice Podlesie, Katowice Piotrowice, Katowice Załęże oraz Katowice Zawodzie.

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

Niedaleko Katowic działa najdalej wysunięta za zachód Europy linia kolei szerokotorowej – Linia Hutnicza Szerokotorowa (LHS), łącząca Hutę Katowice z Europą Wschodnią i Azją.

Katowice, Autostrada A4 oraz początek DK81 (po lewej)
Katowice, Autostrada A4 oraz początek DK81 (po lewej)
Katowice, DTŚ w stronę katowickiego ronda
Katowice, DTŚ w stronę katowickiego ronda

edytuj Transport drogowy

Katowice znajdują się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto przebiega m.in.:

W okolicach Katowic przebiega kilka ważnych dróg:

Przebiega tędy również Drogowa Trasa Średnicowa – trasa szybkiego ruchu, która w założeniu ma przebiegać przez Katowice, Chorzów, Świętochłowice, Rudę Śląską, Zabrze, Gliwice oraz przez Mysłowice, Sosnowiec, Będzin i Dąbrowę Górniczą. Biegną też tędy dwie drogi ekspresowe: S1 (jako część DK1, Wschodniej Obwodnicy GOP) i S86 (jako część DK86).

Katowice mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki, Krynicy i Ustrzyk Dolnych.

edytuj Transport lotniczy

W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice z asfaltobetonową drogą startową o długości 2800 metrów i szerokości 60 metrów. W 2007 obsłużył prawie 2 mln pasażerów. Port posiada dwa terminale pasażerskie (nowszy otwarty w lipcu 2007) oraz jeden terminal cargo. Przepustowość roczna terminali pasażerskich wynosi ok. 3,6 mln pasażerów. Lotnisko w Pyrzowicach obsługuje ponad 30 stałych połączeń rejsowych liniami lotniczymi Centralwings, EuroLOT, Jet Air, LOT, Lufthansa, Wizz Air, Ryanair i Germanwings (od kwietnia 2008).

W granicach miasta Katowice znajduje się również lotnisko aeroklubowe Katowice-Muchowiec z czynnym trawiastym polem wzlotów. Planowo ma zostać przeistoczone w miejski port lotniczy (ang. city airport) z przyszłą utwardzoną drogą startową o długości 850 metrów i szerokości 25 metrów (koszt: 10 mln zł), obsługujący samoloty zabierające do 18 pasażerów oraz samoloty lotnictwa ogólnego, w tym biznesowe. Jednak obecnie jego rozwój jest hamowany sporami na tle własnościowym pomiędzy aeroklubami.[8]

W odległości do 100 km od Katowic znajdują się jeszcze dwa międzynarodowe porty lotnicze: port lotniczy Ostrawa i Airport Kraków w Balicach. Ponad to, odległe od Katowic o 90 km lotnisko w Kamieniu Śląskim pod Opolem stara się o status lotniska dla ruchu rejsowego, w tym międzynarodowego. Z uwagi na swoje położenie 12 km od autostrady A4, stanowiłoby realistyczną alternatywę do Pyrzowic i Balic m.in. dla Katowic.

edytuj Edukacja

Katowice, Uniwersytet Śląski w Katowicach – Wydział Prawa i Administracji
Katowice, Uniwersytet Śląski w Katowicach – Wydział Prawa i Administracji
Gmach Akademii Muzycznej
Gmach Akademii Muzycznej
Rektorat Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
Rektorat Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
Gmach Politechniki Śląskiej w Katowicach
Gmach Politechniki Śląskiej w Katowicach

Katowice są jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce. Znajduje się tu ponad 20 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 100 tys. osób. Według danych statystycznych ponad 67% katowiczan w wieku 20-24 lat posiada wykształcenie średnie i policealne, a ponad 30% w wieku 25-29 lat legitymuje się wykształceniem wyższym. Ogólnie wykształcenie wyższe posiada 16% katowiczan (dane na rok 2005)[9].

Wyższe uczelnie w Katowicach:

  1. Akademia Ekonomiczna w Katowicach
  2. Akademia Muzyczna w Katowicach
  3. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
  4. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
  5. Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach
  6. Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów
  7. Międzynarodowa Szkoła Nauk Politycznych w Katowicach
  8. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Wydział Transportu
  9. Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
  10. Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach
  11. Śląska Wyższa Szkoła Medyczna w Katowicach
  12. Uniwersytet Śląski w Katowicach
  13. Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów w Katowicach
  14. Wyższa Szkoła Humanistyczna w Katowicach
  15. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Instytut Pedagogiki
  16. Wyższa Szkoła Mechatroniki
  17. Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach
  18. Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych w Katowicach
  19. Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy
  20. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach
  21. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach
  22. Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych w Katowicach
  23. Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne w Katowicach
  24. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej, wydział zamiejscowy

W Katowicach znajduje się również:

edytuj Kultura

Katowice stanowią główny ośrodek kulturalny na terenie Górnego Śląska, chociaż bez zaznaczonej wyraźnej dominacji, w przeciwieństwie do stolic innych regionów. Obecność w regionie dużej liczby znaczących miast ma wpływ decentralizacyjny w regionie. Katowice mieszczą się w czołówce głównych ośrodków kulturalnych Polski.

Poważniejszy rozwój kulturalny miasta przypadł dopiero na okres po 1922, za sprawą ustanowienia miasta stolicą autonomicznego województwa. Dzięki ustawom Sejmu Śląskiego powstawały obiekty oświatowe i kulturalne m.in. Muzeum Śląskie. Za sprawą małych zniszczeń miasta w okresie II wojny światowej większość ośrodków kulturowych utworzono w miejsce dotychczasowych niemieckich. Do 1939 w mieście powstało kilka kin i teatrów, zarejestrowano 17 tytułów czasopism.

W powojennych Katowicach za sprawą kompozytorów Bolesława Szabelskiego i Bolesława Woytowicza powstała śląska szkoła kompozytorów. Dziś jej dorobek kontynuują światowej sławy reprezentanci – Wojciech Kilar i Henryk Mikołaj Górecki, którzy od lat mieszkają i pracują w mieście.

Katowice są siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej i najlepszej w kraju Akademii Muzycznej.

Cykliczny Rawa Blues Festival, Metalmania, Mayday Festiwal, Śląski Festiwal Jazzowy, cykl: JaZZ i okolice i dziesiątki innych koncertów przyciągają corocznie setki tysięcy fanów muzyki z całego świata do katowickiego Spodka, najnowocześniejszej i największej sali widowiskowej w Polsce.

edytuj Muzyka

GCK – siedziba NOSPR
GCK – siedziba NOSPR

edytuj Teatry

Katowice, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego
Katowice, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego
Kinoteatr Rialto
Kinoteatr Rialto

edytuj Kina

edytuj Muzea

Katowice, Muzeum Śląskie
Katowice, Muzeum Śląskie

edytuj Media

edytuj Cykliczne imprezy kulturalne

Katowice, Spodek
Katowice, Spodek

edytuj Galerie sztuki