 |
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Do weryfikacji: Samo istnienie pojęcia "sztuka Młodej Polski". Tzn. niby się używa, ale jakoś brzmi to dziwnie |
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Młoda Polska – nazwa modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce polskiej przypadającego na lata 1895 - 1918.
Spis treści |
edytuj Początki
Młoda Polska była dziełem generacji pisarzy, którzy debiutowali w dziesięcioleciu 1890-1900, czyli pokolenia lat 60., 70. Rozwijała się jako odpowiedź na sytuację ideową, filozoficzną, polityczną i artystyczną do końca wieku, którą młodopolszczanie oceniali negatywnie. Świadczyło o tym poczucie kryzysu wartości i systemów filozoficznych (o charakterze przyrodniczym i materialistycznym).
edytuj Założenia
Była protestem przeciwko standaryzacji i technicyzacji życia społecznego, obyczajowości mieszczańskiej, antagonizmom społecznym. Dążenia niepodległościowe w tamtym czasie wzrastały, nastąpił więc powrót do romantyzmu i poszukiwań symbolicznych i nastrojowych form ekspresji. Zwrócono uwagę na takie formy uczuciowości jak: melancholia, rozpacz, pożądanie nirwany lub śmierci, tragizm istnienia, somnambulizm.
W okresie tym rozwinęły się nowe tendencje literackie (i nie tylko), takie jak dekadentyzm, neoromantyzm, symbolizm, ekspresjonizm, naturalizm, impresjonizm i secesja.
edytuj Filozofia
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Młoda Polska inspirowała się teoriami takich filozofów jak:
edytuj Grupa artystów
 |
Zasugerowano, aby ten artykuł podzielić na różne artykuły dostępne ze strony ujednoznaczniającej. (dyskusja) |
Młoda Polska – samookreślenie grupy artystów z lat 1890-1918 i pochodzi z manifestu programowego Artura Górskiego, w którym skrytykował on pozytywistów i przedstawił program literacki młodych twórców. W programie zwrócono uwagę na ponad przeciętność artysty, podniesiono go do rangi wieszcza, zwykłego człowieka zaś nazwano "filistrem", czyli osobą ograniczoną. Żądano wolności oraz oddzielenia sztuki od dziedzictwa kulturowego. Powstaje hasło "sztuka dla sztuki" oznaczające rezygnację z obywatelskich powinności piśmiennictwa, a położenie nacisku na indywidualizm i jednostkowe przeżycie. Jednocześnie niektórzy twórcy kontynuowali problematykę wyzwoleńczą.
Głównymi ośrodkami życia literacko-artystycznego Młodej Polski stały się Kraków i Lwów, dużego znaczenia nabrało również Zakopane. Natomiast Warszawa została pozbawiona zasadniczych wyznaczników kultury, gdyż po powstaniu styczniowym panowała tam napięta sytuacja. Pomimo tego udało się jej jednak wprowadzić w sztukę młodopolską wybitną prozę (Stefan Żeromski, Władysław Reymont) i ciekawy estetyzm.
Młoda Polska była okresem aktywizacji literackiej, przede wszystkim poetyckiej, czasopiśmienniczej, oraz artystycznej. Inspirowano się prądami filozoficznymi (schopenhaueryzm, nietzscheanizm) i estetycznymi. Nawiązywała do immoralizmu, pesymistycznej metafizyki i intuicjonizmu.
W latach 1900-1905 nastąpiły przemiany artystyczne i filozoficzne. Bunt modernistyczny i pesymizm zaczęły być wtórne. Leopold Staff ogłosił program poezji aktywnej i optymistycznej. Popularna stała się postać św. Franciszka z Asyżu. Nawet u najwybitniejszych nastąpiło odstąpienie od nastrojowości i nasilenie środków ekspresji.
Na łamach typowo młodopolskiego pisma "Chimera" nastąpiło odkrycie poezji Norwida.
Na "Młodej Polsce" wzorowali się tacy literaci, jak Witold Gombrowicz czy Jerzy Pilch.
edytuj Przedstawiciele
edytuj Literaci
- Bogusław Adamowicz,
- Tadeusz Boy-Żeleński,
- Mateusz Sabat,
- Wacław Berent,
- Stanisław Brzozowski,
- Stanisław Korab-Brzozowski,
- Wincenty Korab-Brzozowski,
- Zdzisław Dębicki,
- Jan Kasprowicz
- Zygmunt Kawecki,
- Jan August Kisielewski,
- Antoni Lange,
- Jan Lemański,
- Bolesław Leśmian,
- Ignacy Maciejowski,
- Tadeusz Miciński,
- Antoni Mueller,
- Andrzej Niemojewski,
- Franciszek Nowicki,
- Władysław Orkan,
- Artur Oppman,
- Bronisława Ostrowska,
- Włodzimierz Perzyński,
- Franciszek Pik-Mirandola,
- Kazimierz Przerwa-Tetmajer,
- Zenon Przesmycki,
- Stanisław Przybyszewski,
- Wacław Rolicz-Lieder,
- Tadeusz Rittner,
- Lucjan Rydel,
- Wacław Sieroszewski,
- Leopold Staff,
- Ludwik Maria Staff,
- Ludwik Szczepański,
- Maryla Wolska,
- Stanisław Wyrzykowski,
- Stanisław Wyspiański,
- Stefan Żeromski,
edytuj Malarze i graficy
- Jacek Malczewski,
- Józef Mehoffer,
- Józef Pankiewicz,
- Władysław Ślewiński,
- Leon Wyczółkowski,
- Stanisław Wyspiański,
- Jan Bukowski,
- Wojciech Kossak,
- Jan Talaga,
- Maurycy Lilien,
- Teofil Terlecki,
- Karol Frycz,
- Julian Fałat,
- Jan Stanisławski,
- Teodor Axentowicz,
- Włodzimierz Przerwa-Tetmajer