Mniejszość narodowa - ludność, która jest osiedlona na terytorium innej zbiorowości i odróżnia się od innych zbiorowości odrębnym pochodzeniem i kulturą, a często także językiem i wyznaniem, starając się zachować tę odrębność. Prawo międzynarodowe gwarantuje przestrzeganie praw tych zbiorowości. Ludność ta posiada obywatelstwo państwa zamieszkania ze wszystkimi tego konsekwencjami, ale nie ma wyodrębnionego terytorium pod względem politycznym i administracyjnym. Mniejszości można podzielić na:
- zwarte - są to duże skupiska ludności, zamieszkujące z reguły od wielu pokoleń jeden obszar,
- rozproszone - zamieszkujące miejsca od siebie oddalone.
Terytoria autonomiczne w ramach niepodległych państw z licznymi mniejszościami narodowymi, często dążą do samodzielności poprzez różne formy separatyzmu: Grenlandia, Wyspy Owcze, Laponia, Tałysz, Abchazja, Baskonia, Katalonia, Fryzja, Szkocja, Gagauzja, Walia, Friulia, większość republik i okręgów rosyjskich, Kurdystan, Karakałpacja, Tybet, Ujguristan, Czuang, Karen, Mon, Szan, Afar, Gambela, Oromia.