W egipskim piśmie hieroglificznym dany znak mógł pełnić jedną z trzech funkcji zależnie od kontekstu. Jednoznacznymi symbolami były tylko znaki reprezentujące bóstwa.
Niestety obecnie nie jest nam znany dokładny sposób wymowy hieroglifów, ponieważ jest to język wymarły. Jedynie przypuszczamy wartości fonetyczne, które ustalono na podobieństwo języka koptyjskiego, a także bazując na greckich podaniach.
|
|
| Znak |
Tradycyjna transliteracja |
Wartość fonetyczna wg. Allena (2000) |
| Zapis |
MdC[2] |
Fonetyka |
Przypisy |
Staroegipski |
Średnioegipski |
|
|
egipski sęp |
3 |
A |
a |
semicki alef,
zwarcie krtaniowe - zawieszenie głosu |
[l] lub [ɾ] |
ciche [j] lub [ʔ] |
|
|
kwitnąca trzcina |
ỉ |
j |
i |
zwane jodh |
początkowe lub końcowe [i]; czasem [j] |
|
|
para kwitnących trzcin |
y |
y |
y |
podwojony jodh |
brak |
[j] |
|
|
dwie linie
lub rzeka (?) |
|
|
ramię |
c
lub
ʾ |
a |
a |
semickie ayin |
możliwe [d] |
[ʕ]; [d] możliwe ,że zachowane w dialektach lub słowach |
lub
|
pisklę przepiórki
lub
hieratyczne skrócenie [3] |
w |
w |
w/u |
semickie Waw
|
[w] ~ [u] |
|
|
goleń ze stopą |
b |
b |
b |
|
[b] ~ [β] |
|
|
trzcinowa mata lub taboret |
p |
p |
p |
|
przydechowe [pʰ] |
|
|
żmija rogata |
f |
f |
f |
|
[f] |
|
|
sowa |
m |
m |
m |
|
[m] |
|
|
fala na wodzie |
n |
n |
n |
|
[n] |
[n], czasem [l] |
|
|
usta |
r |
r |
r |
|
zobacz [1] |
[ɾ], czasem [l]
(dla niektórych dialektów zawsze jako [l]) |
|
|
trzcinowa ochronka |
h |
h |
h |
|
[h] |
|
|
lniany skręcony knot |
ḥ |
H |
h |
emfatyczne heth (pisane z kropką na dole),
|
[ħ] |
|
|
placenta - płaski placek, łożysko |
ḫ |
x |
kh |
twarde i gardłowe h (pisane również jako h z łukiem na dole),
a spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna |
[ɣ] |
|
|
brzuch zwierzęcia z sutkami i ogonem |
ẖ |
X |
kh |
bardziej miękkie niż poprzednia
a spółgłoska szczelinowa podniebienna bezdźwięczna |
[x] |
|
|
pofałdowane ubranie |
s |
s, z |
s |
Staroegipski dźwięk fonetyczny "rygla" nie jest znany, możliwe że było to z lub th |
[s] |
[s] |
|
|
rygiel |
[θ] |
lub
lub
|
sadzawka |
š |
S |
sz |
|
[ʃ] |
|
|
zbocze wzgórza |
ḳ
lub
q |
q |
k |
emfatyczne k (pisane z kropką u dołu),
a spółgłoska zwarta języczkowa bezdźwięczna |
[qʼ] |
|
|
wiklinowy kosz z rączką |
k |
k |
k |
|
przydechowe [kʰ]
w niektórych słowach, palatalizowane [kʲ] |
|
|
słój |
g |
g |
g |
twarde g |
[kʼ] |
|
|
bułeczka, "babeczka" |
t |
t |
t |
|
aspirowane [tʰ] |
|
|
pęta, lina |
ṯ
lub
t |
T |
cz |
czytane jako cz |
palatalizowane [tʲ] lub [ʧ] |
|
|
dłoń |
d |
d |
d |
|
ejektywne [tʼ] |
|
|
kobra |
ḏ
lub
d |
D |
dż |
czytane jak dż |
ejektywne [tʲ’] lub [ʧʼ] |
|
|
|
|
Kręgosłup ze szpikiem wypływającym z obu końców |
3w |
Aw |
au |
|
|
|
Dłuto |
3b lub mr |
Ab lub mr |
ab lub mer |
|
|
|
Ibis z grzebieniem |
3h |
aks |
|
|
|
|
Nowonarodzone ciele |
iw |
iw |
iu |
|
|
|
Kroczące nogi |
iw(i) |
iw(i) |
|
det. ruchu; przyjść, iść, chodzić, biegać, odwrócić się; ideo. podróż |
|
|
Serce |
ib |
ib |
ib |
|
|
|
Skrzyżowane deski |
|
|
|
|
|
|
Garnek |
in lub nw |
... lub nw |
... lub nu |
|
|
|
Ryba |
in |
in |
in |
det.: ryba |
|
|
Oko |
ir |
ir |
ir |
det.: oko. widzieć |
|
|
Siedzący mężczyzna ze sztyletem |
|
|
|
|
|
|
Wiązka z trzcin |
is |
is |
is |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c3 |
aA |
aa |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Kaczka |
|
aq |
ak |
|
|
|
|
cḏ |
aD |
adż |
|
|
|
|
w3 |
wa |
ua |
|
|
|
Harpun |
wc |
wA |
ua |
|
|
|
Rogi wołu |
wp |
wp |
up |
|
|
|
Zając |
wn |
wn |
un |
|
|
|
Roślina ? |
wn |
wn |
un |
|
|
|
Jaskółka |
wr |
wr |
ur |
det. wielki |
|
|
Wróbel |
|
|
|
det. mały, słaby, zły |
|
|
|
wḏ |
wD |
udż |
|
|
|
Jabiru |
b3 |
ba |
|
|
|
|
Kieł słonia |
|
bh |
|
|
|
|
Kaczka w locie |
p3 |
pA |
pa |
|
|
|
Plan domu |
pr |
pr |
pr |
det.: dom, budynek |
|
|
Lwi zad |
|
ph |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sierp |
m3 |
mA |
ma |
|
|
|
Dzbanek mleka w siatce |
mi |
mi |
mi |
|
|
|
Grupa zmarszczek na wodzie |
mw |
mw |
mu |
|
|
|
Tablica do gier |
mn |
mn |
men |
|
|
|
Kanał |
mr |
mr |
|
|
|
|
|
mr |
mr |
|
|
|
|
Berło |
mr lub 3b |
mr lub ab |
|
|
|
|
|
mḥ |
mH |
meh |
|
|
|
Trzy skóry lisa |
ms |
ms |
|
|
|
|
Penis |
mt |
mt |
met |
det.: męski (mąż, syn), kopulować |
|
|
|
|
Sęp |
mt |
mt |
met |
ideo. "matka" |
|
|
|
md |
|
|
|
|
|
Kosz |
nb |
nb |
|
|
|
|
Nóż rzeźniczy |
nm |
nm |
|
|
|
|
Para sitowia |
nn |
nn |
nen |
|
|
|
Perliczka |
nḥ |
nH |
neh |
|
|
|
|
ns |
ns |
nes |
|
|
|
|
nḏ |
nD |
nedż |
|
|
|
|
rw lub ... |
rw lub ... |
ru lub ha |
|
|
|
Związane kawałki drewna |
rs |
rs |
|
|
|
|
Kępa papirusu |
ḥa |
ha |
ha |
|
|
|
Kieł słonia |
... lub ḥw |
bh lub Hw |
... lub hu |
|
|
|
Część mechanizmu sterowego łodzi |
|
|
|
ideo. "sterowe wiosło" |
|
|
Studnia pełna wody |
ḥm |
Hm |
hem |
|
|
|
Kij folusznika |
ḥm |
hm |
|
|
|
|
Zioło |
|
hn |
|
det. roślina |
|
|
Twarz |
ḥr |
Hr |
her |
ideo. "twarz", oraz "na" |
|
|
Dzban na wodę |
ḥs |
Hs |
hes |
|
|
|
Kamienna maczuga |
ḥḏ |
HD |
hedż |
|
|
|
Lotos |
ḫ3 |
ha |
cha |
|
|
|
Wschód słońca |
ḫc |
xa |
cha |
|
|
|
Ramię trzymające cep |
ḫw |
xw |
chu |
|
|
|
|
ḫt |
xt |
chet |
det. "drewno", "drzwo" |
|
|
Oxyrhynchus (ryba) |
ẖ3 |
XA |
cha |
|
|
|
Koźla skóra |
ẖn |
Xn |
chen |
|
|
|
Wiosłujące ramiona |
|
hn |
|
|
|
|
Pniak rzeźniczy |
|
hr |
|
|
|
|
Kaczka |
s3 |
sA |
sa |
det.: ptak |
|
|
Pęta dla bydła |
s3 |
sa |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
s3 |
sA |
|
wcześniejsza wersja |
|
|
|
|
|
|
|
sw |
sw |
su |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Grot strzały |
sn |
sn |
|
|
|
|
Włóknista szmata |
sk |
sk |
sek |
|
|
|
Skóra przebita strzałą |
|
|
|
det. przebić |
|
|
Staw z kwiatami |
š3 |
sA |
sza |
|
|
|
Pióro |
sw |
sw |
su |
Skrócona forma dla "harmonia" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sznur |
šn |
Sn |
szen |
|
|
|
Sznur |
šs |
Ss |
szes |
|
|
|
Skórzany bukłak na wodę |
šd |
sd |
szed |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Tłuczek moździerza |
qd |
kd |
ked |
ideo. "budować" i słów pochodnych |
|
|
Uniesione ramiona |
k3 |
kA |
ka |
|
|
|
Płonący węgiel |
km |
km |
kem |
ideo. w "czarny" |
|
|
Czarny ibis |
gm |
gm |
gem |
ideo. w "znaleźć" |
|
|
Para żeber |
gs |
gs |
|
uzup. dźw. dla im lub m |
|
|
Klin |
t3 |
tA |
ta |
|
|
|
Warstwa ziemi z ziarnkami piasku |
t3 |
t3 |
|
det. w "wieczność" |
|
|
Tłuczek |
ti |
ti |
ti |
|
|
|
Głowa z profilu |
tp |
tp |
|
ideo. w "głowa", "na, nad" |
|
|
Sztylet |
|
|
|
|
|
|
Sanie |
tm |
tm |
tem |
|
|
|
Kaczątko |
ṯ3 |
tA |
ta |
|
|
|
Ramię ofiarowujące bochen |
|
|
|
ideo. "dać" |
|
|
Bochen ofiarny |
di |
di |
|
ideo. "dać" |
|
|
Świder |
ḏ3 |
da |
|
|
|
|
Dolina między wzgórzami |
ḏw |
Dw |
dżu |
|
|
|
Kłębek lnu |
ḏr |
dr |
dżer |
|
|
|
Kolumna z trzciny (?) |
ḏd |
Dd |
dżed |
|
|
|
|
kp |
kp |
kep |
|
|
|
|
|
Drzewo |
i3m lub im3 |
iam lub ima |
|
det. drzewa |
|
|
Kolumna, słup |
iwn |
iwn |
|
ideo. "kolumna","słup" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Rzemień sandała (?) |
cnḫ |
ankh |
|
|
|
|
Maszt łodzi |
cḥc |
aha |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Włóknista szmata |
w3ḥ |
wah oraz sk |
|
|
|
|
Berło |
|
was |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
wab |
|
det. "czysty", "nieskazitelny" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Noga wołu |
|
whm |
|
|
|
|
Głowa psa |
wsr |
wsr |
|
|
|
|
Częściowo zaćmiony księżyc |
|
psd |
|
|
|
|
Cokół pomnika |
m3c |
maa |
|
|
|
|
Złoty kołnierz |
nbw |
nbw |
|
ideo. "złoto" oraz det. "drogocenny metal", |
|
|
Serce i tchawica |
nfr |
nfr |
|
|
|
|
Proporzec |
nṯr |
nTr |
|
ideo. "bóg" |
|
|
lina do pętania zwierząt |
rwḏ |
rwD |
|
|
|
|
nehacha (berło faraona) |
ḥḳ3 |
HqA |
|
ideo. "władca" |
|
|
Bochen na macie |
ḥtp |
htp |
|
ideo. "składać w ofierze" i podobnych |
|
|
Żuk gnojarz (skarabeusz) |
ḫpr |
hpr |
khpr |
|
|
|
Stojak na dzbany z wodą |
ḫnt |
hnt |
|
|
|
|
Berło |
|
hrp |
|
ideo. "kontrolować" i słów pochodnych (jako hrp lub shm) |
|
|
Wiosło |
ḫrw |
hrw |
|
|
|
|
Wrzeciono |
|
hsf |
|
|
|
|
Kamienny dzban |
ẖnm |
hnm |
|
|
|
|
Skrzyżowane pałki |
|
|
|
det. osobny, przejść, minąć |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Gwiazda |
dw3 |
dwa |
|
det. "gwiazda"; ideo. "księżyc" |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cierń |
spd |
spd |
|
ideo. i det. "ostry" |
|
|
graficzne przedstawienie tchawicy, często używany jako oznaka zawarcia przymierza |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Kroczące nogi skomponowane z ostrzałką do noży |
|
ssm |
|
det. dla "prowadzić" i słów pochodnych |
|
|
Ostrzałka do noży |
|
ssm |
|
|
|
|
Strug na bloku |
stp |
stp |
|
|
|
|
Ucho wołu |
sḏm |
sdm |
|
ideo. i det. "słyszeć" |
|
|
Siedzący urzędnik |
|
sps |
|
ideo. "dostojny" ;det. zmarły urzędnik |
|
|
Kwitnąca turzyca |
šm3 |
SmA |
|
ideo. i det. "Górny Egipt" |
|
|
Hak z tobołkiem |
|
sms |
|
ideo. "podążać za" |
|
|
Ogrodzenie, płot |
|
ssp |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
nḏm |
nDm |
|
|
![[1]](http://en.wikipedia.org/pl/Image:Old_Egyptian_mouth_sign.JPG){kind=link}