Powstanie Nalewajki - drugie powstanie kozackie przeciw I Rzeczypospolitej wywołane przez powracającego z Węgier Semena Nalewajkę (pomoc Habsburgom przeciw Turcji), którego bezpośrednią przyczyną - oprócz chęci poprawy doli Kozaków (patrz Porządek ze strony Niżowców i Ukrainy ) - była zemsta za śmierć ojca zamordowanego przez szlachcica Marcina Kalinowskiego.
Powstanie, które wybuchło latem 1594 zostało wsparte przez hetmana Hryhorego Łobodę i objęło duże obszary dzisiejszych ziem środkowej Ukrainy i środkowej Białorusi. Powstańcy zaatakowali m. in. dobra Zamojskich w Szarogrodzie. Po blisko dwóch latach walk oddziały kozackie zostały oblężone nieopodal Łubniów przez siły polskie pod komendą hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego i wbrew jego woli wymordowane przez Polaków. Przywódcę powstania poddano torturom, następnie stracono i poćwiartowano jego zwłoki. Semen Nalewajko został bohaterem historii Ukrainy. Po rozprawieniu się ze zwłokami, podpisano rozejm - 1596.
Zobacz też: powstanie Kosińskiego, Maciej Szuła.