Produkcja to
- W ujęciu statystycznym: ogół wytworzonych przez przedsiębiorstwo produktów
- W ekonomii: wytwarzanie dóbr użytkowych dla zaspokojenia popytu konsumentów
- W aspekcie zarządzania: proces produkcyjny, powiązane ze sobą i wzajemnie uwarunkowane procesy pracy
Wyróżnia się wiele rodzajów (typów, form, odmian) produkcji:
Spis treści |
edytuj Ze względu na cele
- produkcja podstawowa: realizuje zadania, dla których przedsiębiorstwo zostało powołane
- produkcja pomocnicza: wspomaga realizację produkcji podstawowej
edytuj Statystyczno-ekonomiczne
- produkcja towarowa - przeznaczone na sprzedaż produkty wytworzone w przedsiębiorstwie
- produkcja globalna (w analizowanym okresie) - produkcja towarowa plus różnica stanu produkcji niezakończonej (na koniec okresu, w stosunku do stanu z poczatku okresu)
- produkcja czysta, produkcja własna - część produkcji globalnej pozostającą po odjęciu kosztów materialnych tej produkcji
- produkcja niezakończona - zasoby, które (na podstawie dokumentacji) zostały wydane do produkcji z magazynów zaopatrzeniowych ale nie zostały przekazane do magazynów produktów gotowych lub półfabrykatów
- produkcja w toku - produkty pracy znajdujące się w toku procesu technologicznego (zobacz: tok produkcji)
- i półfabrykaty
edytuj Złożoność
- produkcja prosta - wytworzenie produktów gotowych odbywa się w toku jednego nieprzerwanego procesu technologicznego (np. wytwarzanie energii elektrycznej)
- produkcja złożona – proces wytwórczy ze względów technicznych podzielony jest na następujące po sobie fazy (zwykle odpowiadające rodzajom obróbki); powstałe w ten sposób elementy łączone są ze sobą w fazie montażu
edytuj Liczebność
- produkcja jednostkowa - liczba wykonywanych jednorazowo wyrobów nie przekracza kilku sztuk, zwykle na zamówienie (nie "na skład"); obejmuje duży asortyment o niewielkiej powtarzalności
- produkcja seryjna - wytwarzanie określonej liczby (serii) jednakowych wyrobów według takiej samej technologii; zależnie od liczby wyrobów w serii (przy czym "seryjność" jest pojęciem umownym; kilka gwoździków to nie seria, lecz produkcja jednostkowa, kilka statków pełnomorskich to wielka seria) wyróżniane są:
- produkcja masowa - wyrób (zwykle w kilku wariantach konstrukcyjnych) wytwarzany jest w ciągu długiego okresu czasu.
edytuj Skala
- produkcja przemysłowa (zobacz: Przemysł)
- drobna wytwórczość
- produkcja rzemieślnicza (zobacz: rzemiosło)
- produkcja chałupnicza (zobacz: chałupnictwo)
edytuj Organizacja pracy
- produkcja "gniazdowa" – wytwarzanie odbywa się w "gniazdach" – komórkach organizacyjnych wyspecjalizowanych
- technologicznie, czyli wykonujących pewien rodzaj obróbki, lub
- przedmiotowo, czyli wykonujących pewną grupę wyrobów lub ich elementów (detali).
- produkcja potokowa, produkcja przepływowa ("potok produkcyjny") – stanowiska robocze rozmieszczone są zgodnie z przebiegiem procesu technologicznego; przetwarzany materiał przemieszcza się w sposób ciągły od stanowiska do stanowiska.
- linia produkcyjna – stanowiska połączone są systemem transporterów i podajników.
edytuj Ciągłość wytwarzania
- produkcja wsadowa, produkcja w partiach - produkcja "przerywana" - wytwarzanie produktów w partiach, nieciągły tok produkcji
- produkcja ciągła - produkcja o przepływie ciągłym - przepływ materiału w procesie produkcyjnym jest ciągły (szczególnymi przykładami produkcji ciągłej są procesy chemiczne, metalurgiczne, itp.).
edytuj Rodzaj produktów
- produkcja dyskretna, wytwarzanie dyskretne - produkcja wyróżniających się jednostek wyrobów (np. samochody, artykuły gospodarstwa domowego)
- produkcja procesowa – produkcja w której mają zastosowanie technologie procesów ciągłych
edytuj Asortyment
- produkcja sprzężona - przez zastosowanie dodatkowych komponentów wytwarzanie równocześnie z produktem głównym innego produktu w celu zwiększenia opłacalności procesu
- produkcja uboczna – wytwarzanie dodatkowych, nietypowych dla przedsiębiorstwa produktów (zobacz produkt uboczny), w celu pełniejszego wykorzystania posiadanych mocy i środków.
- produkcja wielowariantowa - wytwarzanie szeregu różnych produktów w ilościach zgodnie z popytem (możliwościami sprzedaży).