Jakas reklama 

 

Ten artykuł dotyczy filmu. Zobacz też: nazwa systemu obronnego USA: Wojny Gwiezdne.
Logo serii Gwiezdne wojny

Spis treści

Gwiezdne wojny (ang. Star Wars) – tytuł serii filmów science fiction/fantasy (w ang.: space opera, science fantasy) George’a Lucasa, oraz innych produktów związanych ze światem stworzonym w filmie: wydawnictw literackich, komiksów, gier fabularnych, gier komputerowych itp.

Trzonem świata Gwiezdnych wojen pozostaje sześć pełnometrażowych filmów kinowych zgrupowanych w dwie trylogie. Filmy te, wg kolejności powstawania, to:

  1. Gwiezdne wojny: część IV - Nowa nadzieja (premiera w USA 25 maja 1977)
  2. Gwiezdne wojny: część V - Imperium kontratakuje (21 maja 1980)
  3. Gwiezdne wojny: część VI - Powrót Jedi (25 maja 1983)
  4. Gwiezdne wojny: część I - Mroczne widmo (19 maja 1999)
  5. Gwiezdne wojny: część II - Atak klonów (16 maja 2002)
  6. Gwiezdne wojny: część III - Zemsta Sithów (19 maja 2005)

edytuj Czas i miejsce akcji

Zdanie Dawno, dawno temu w odległej galaktyce.... rozpoczynające każdy z filmów jest jedyną wskazówką co do miejsca i czasu akcji w stosunku do naszej rzeczywistości. Wydarzenia pokazane w filmach są mitami przeszłości, na wzór fabuły starożytnych eposów o herosach. George Lucas pozostawił tę kwestię do interpretacji.

Opisana dotychczas we wszelkich źródłach historia świata Gwiezdnych wojen sięga ponad 25 000 lat wstecz w stosunku do akcji obu trylogii, która to rozciąga się na przestrzeni dwóch pokoleń.

Późniejsze powieści (np. seria Nowa era Jedi) rozszerzają miejsce akcji Gwiezdnych wojen, ponieważ obca rasa zwana Yuuzhan Vong przybywa z innej galaktyki. Praktycznie wszystkie gatunki obcych istot we wcześniejszych filmach i książkach pochodziły z tej samej galaktyki, o której jest mowa w zdaniu początkowym filmów z serii – jeśli nie liczyć sporadycznych przypadków istot "z innego wymiaru".

edytuj Filmy

edytuj Historia

Pomysł Gwiezdnych wojen powstał we wczesnych latach 70. i w tym czasie był wielokrotnie zmieniany. Oryginalny film Gwiezdne wojny (jeszcze bez podtytułu Epizod IV: Nowa nadzieja, który dodano w 1980 roku) miał premierę w 1977 roku, ale rok wcześniej wydano adaptację książkową. Premiera szóstego filmu (w kolejności kręcenia), czyli Zemsty Sithów, odbyła się 19 maja 2005.

Według niektórych relacji (niektóre wypowiedzi Lucasa i jego współpracowników w wywiadach prasowych) początkowo powstać miało dwanaście filmówpotrzebne źródło. Później twierdzono, że dziewięć filmów w trzech trylogiach - ostatnia z nich (części VII, VIII, IX) miałaby opowiadać o upadku Imperium i zakończeniu wojnypotrzebne źródło. George Lucas zapowiedział jednak, że po epizodzie III opowieść stanowi zamkniętą całość i nie powstanie już więcej filmów z cyklupotrzebne źródło.

edytuj Zarys fabuły

Uwaga! W dalszej części artykułu znajdują się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.


Nowa trylogia (części I, II i III) ukazuje wydarzenia poprzedzające galaktyczną wojnę domową, czyli upadek Republiki i powstanie Imperium, od bitwy o Naboo do zakończenia wojen klonów. Te konflikty były potajemnie inicjowane kierowane przez Sithów pod przywództwem Dartha Sidiousa, który kontrolował obie ich strony (Republikę jako Kanclerz Palpatine, siły Separatystów jako Darth Sidious). Prequele skupiają się na historii wzlotu i upadku Anakina Skywalkera, który zostaje Jedi, ale stopniowo stacza się w otchłań Ciemnej Strony Mocy. Staje się Darthem Vaderem, prawą ręką Imperatora Palpatine’a.

Stara trylogia (części IV, V i VI) opowiada o galaktycznej wojnie domowej, w której Sojusz Rebeliantów walczy z Imperium Galaktycznym w epickiej rozgrywce między dobrem i złem. Młody Luke Skywalker uczy się, aby zostać ostatnim (i pierwszym z nowej generacji) rycerzem Jedi. Ma być jedyną osobą zdolną pokonać Dartha Vadera, Mrocznego Lorda Sithów oraz jego pana, Imperatora Palpatine’a - Dartha Sidiousa. Na koniec części VI Darth Vader zabija Imperatora i umiera jako Anakin Skywalker - Jedi.

Tu kończą się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

edytuj Miejsce w kulturze

Filmy czerpią bardzo wiele z archetypowych postaci i motywów obecnych w klasycznej literaturze. Oparte są one na koncepcji Mocy – energii, która może być kontrolowana przez kogoś obdarzonego wrodzoną zdolnością, oraz odpowiednio wytrenowanego aby móc z niej korzystać. Moc może być użyta aby przesuwać przedmioty, czytać i kontrolować myśli, a nawet wpływać na przebieg bitew. Można się tu dopatrzyć pewnych inspiracji mitologią hinduską (Brahman). W Galaktyce istnieje zakon Jedi - światłych rycerzy Jasnej Strony Mocy, stojących na straży pokoju. Wielu upadłych Jedi, którzy opuścili zakon pogrążyło się w chaosie. Mroczni Jedi utworzyli w zamierzchłych czasach imperium Sithów, w którym tworzyła się kultura adeptów Ciemnej Strony. Po jego unicestwieniu, ostatni lordowie Sith "w ukryciu" czekali na odpowiednią chwilę, by znów zawładnąć galaktyką (rządy Imperatora).

Akcja toczy się Dawno, dawno temu, w odległej galaktyce... Zdanie to pojawia się na początku każdej z części filmu oraz w wielu nawiązaniach. Sentencja ta stała się elementem ogólnoświatowej pop-kultury. Budzi jednocześnie skojarzenia z antyczną epiką heroiczną.

edytuj Nawiązania w kulturze masowej

Popularność sagi George’a Lucasa jest zjawiskiem na skalę światową. Jest to fenomen: kinematograficzny, techniczny ale też np. socjologiczny. Gwiezdne wojny są wyjątkowo silnie zakorzenione w kulturze masowej, trudno jest zliczyć nawiązania do tych filmów George’a Lucasa np. w pop kulturze.

edytuj Polityka

Jednym z najczęściej wspominanych nawiązań jest nazwa systemu obronnego USA: Wojny Gwiezdne, któremu nazwę nadał prezydent Ronald Reagan. W 1983 komunistyczny reżim ZSRR został natomiast przez niego określony mianem imperium złapotrzebne źródło.

Do motywów i postaci z Gwiezdnych wojen nawiązują także wypowiedzi polskich polityków (np. Tomasz Nałęcz w 2003 w wywiadzie dla radia RMF FM nazwał autorów propozycji korupcyjnej złożonej Adamowi Michnikowi "Imperium zła", i stwierdził, że Lord Vader się zaniepokoił działaniami komisji śledczejpotrzebne źródło).

edytuj Główne motywy i interpretacje

Gwiezdne wojny przedstawiają samoniszczącą naturę gniewu i nienawiści. Określają to słowa Yody: Strach prowadzi do Ciemnej Strony: strach prowadzi do gniewu, gniew do nienawiści, nienawiść prowadzi do cierpienia. Zło ma podstawy psychologiczne, a nienawiść rodzi się w człowieku w wyniku cierpienia, jakiego ów człowiek doświadcza. Anakin-Vader w dzieciństwie był pogardzanym niewolnikiem, nigdy nie miał ojca i wcześnie oddzielony został od matki, której późniejszej tragicznej śmierci nie mógł przez to zapobiec. Równocześnie młodzieniec kuszony jest przez zło (uosabiane przez mroczną postać Dartha Sidiousa), które odwołuje się do jego ambicji i podsyca je, aby ostatecznie zawrzeć "szatański pakt" - poddanie się mu za cenę zaspokojenia własnych pragnień i posiadania wszechmocy, która okazuje się złudna.

Dobro i Zło są w "Gwiezdnych Wojnach" przedstawione jednoznacznie, jednak nie oznacza to, że opisywany świat jest czarno-biały: nawet Jedi (w tym Yoda) mają swoje słabości. Nawet Vader nie jest w istocie złem, a tylko dobrem, które uległo powabom zła. Gwiezdne wojny to opowieść o sile tkwiącej w miłości: to, czego nie mogli dokonać najwięksi i najpotężniejsi Rycerze Jedi - pokonanie Sithów - dokonuje się dzięki miłości syna do ojca oraz ojca do syna. Opowieść zestawia też dwa rodzaje "miłości": egoistyczną, wpychającą Anakina w objęcia Ciemnej Strony, oraz altruistyczną, która doprowadza do jego ostatecznego ocalenia.

Gwiezdne wojny to także analiza mechanizmu narodzin systemów autorytarnych i totalitarnych. Republika przechodzi głęboki kryzys i przestaje spełniać swoje funkcje. Panuje upadek moralny i korupcja. W tych warunkach przekupstwem, terrorem i oszustwami władzę zdobywają lordowie Sithów. Anakin Skywalker symbolizuje prominentów takiego reżimu: wierzy w zakłamaną ideologię i to, iż makiawelistycznymi metodami da się osiągnąć utopijne cele (Palpatine wmawia mu, że razem zaprowadzą w Galaktyce powszechną szczęśliwość i wieczny pokój). Wygórowane ambicje mieszają się w nim ze szczerą chęcią niesienia pomocy innym: tak rodzi się Darth Vader. Staje się tym, kim jest, paradoksalnie również dlatego, że chce wybawić ludzi od nieszczęścia.

Istnieje także antytechnologiczna interpretacja. Prymitywne ludy Ewoków i Gungan pokonują wrogów wyposażonych w nowoczesną broń. Bywa to także interpretowane jako rozrachunek Lucasa z zakończoną na krótko przed rozpoczęciem zdjęć do pierwszej trylogii wojną w Wietnamiepotrzebne źródło.

edytuj Podobieństwa między poszczególnymi filmami

Jest kilka powtarzających się elementów, które łączą starą i nową trylogię.

edytuj Expanded Universe

Expanded Universe (EU), czyli z ang. rozszerzony wszechświat, obejmuje wszystkie oficjalnie licencjonowane materiały poza obiema filmowymi trylogiami. Są to książki, komiksy, gry komputerowe i fabularne oraz inne rodzaje wydawnictw. EU zapoczątkowany został książką Spotkanie na Mimban napisaną przez Alana Deana Fostera w 1978 roku. Expanded Universe obejmuje okres daleko wybiegający poza ramy filmów, bardzo rozbudowując historię Galaktyki. Książki najczęściej skupiają się na wydarzeniach poprzedzających lub następujących bezpośrednio po akcji filmów.

EU wprowadza wiele nowych postaci. Są nimi np. bliźniaki Jaina i Jacen Solo, Mara Jade oraz taktyczny geniusz Wielki Admirał Thrawn.

W EU Imperium zniewala obce gatunki, ponieważ Palpatine, jego poplecznicy oraz duża część urzędników i wojskowych są ksenofobami. Pomysł ten został wyraźnie zaznaczony dopiero w adaptacji książkowej Zemsty Sithów. Koncepcja zniewolenia obcych ras jest analogią do rasizmu.

edytuj Adaptacja radiowa

Radiowa adaptacja Gwiezdnych wojen została wyemitowana w amerykańskim National Public Radio w 1981 roku. Potem kolejno przedstawiono nagrania dwóch pozostałych części. Scenariusze były stworzone przez pisarza science-fiction Briana Delaya, który także napisał serię książek o przygodach Hana Solo.

edytuj Filmy fabularne

edytuj Filmy animowane

edytuj Seriale telewizyjne

edytuj Seriale telewizyjne - animowane

W oparciu o Gwiezdne wojny powstały trzy seriale animowane. Nadawanie pierwszych dwóch rozpoczęto w 1985, a Wojen klonów w 2003 roku. Ewoki przedstawiają przygody tytułowych stworzeń poprzedzające Powrót Jedi. Droidy natomiast opowiadają o wydarzeniach, w których biorą udział C-3PO i R2-D2 pomiędzy Zemstą Sithów i Nową nadzieją. Wojny Klonów pokazują przygody rycerzy Jedi podczas wojny przeciwko Konfederacji Niezależnych Systemów - akcja tego serialu rozgrywa się w okresie pomiędzy Atakiem klonów a Zemstą Sithów

edytuj Książki

edytuj Komiksy wydane w Polsce

  1. Złoty wiek Sith (Golden Age of the Sith) 1-2 (Egmont 2000)
  2. Upadek Imperium Sith (The Fall of the Sith Empire) (Egmont)
  1. Dziedzic Imperium (Heir to the Empire) (Amber)
  2. Ciemna Strona Mocy (Dark Force Rising) (Amber)
  3. Ostatni Rozkaz (The Last Command) (Amber)

edytuj Gry komputerowe

Gry nieoficjalne, stworzone przez fanów:

edytuj Postacie

edytuj Główne

Anakin Skywalker  | C-3PO  | Chewbacca  | Qui-Gon Jinn  | Darth Sidious  | Darth Tyranus  | Darth Vader  | Generał Grievous  | Han Solo  | Księżniczka Leia  | Luke Skywalker  | Obi-Wan Kenobi  | Padmé Amidala  | Palpatine  | R2-D2  | Yoda

edytuj Drugoplanowe

Admirał Ackbar  | Admirał Piett  | Bail Organa  | Boba Fett  | Jabba the Hutt  | Jango Fett  | Lando Calrissian  | Mace Windu  | Mon Mothma  | Darth Maul  | Wielki Moff Tarkin  | Wicket  | Wedge Antilles  | Tarfful  | Finis Valorum  | Jar Jar Binks  | Szturmowcy imperium  | Klony Wielkiej Armii Republiki  | Kit Fisto

edytuj Frakcje

Republika Galaktyczna | Imperium Galaktyczne | Jedi | Sithowie | Sojusz Rebeliantów | Nowa Republika | Konfederacja Niezależnych Systemów | Czarne Słońce | Federacja Handlowa | Mandalorianie | Chissowie | Yuuzhan Vongowie

edytuj Zobacz też

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Gwiezdnych wojen
   
commons:Category:Star Wars
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Gwiezdne wojny
Wikiprojekt
Zobacz Wikiprojekt:
Gwiezdne wojny
Portal
Portal:
Gwiezdne wojny

edytuj Linki zewnętrzne

p • d • e
Gwiezdne wojny
Filmy:

Część I: Mroczne widmo • Część II: Atak klonów • Część III: Zemsta Sithów

Część IV: Nowa nadzieja • Część V: Imperium kontratakuje • Część VI: Powrót Jedi
Animacje:

Seriale: Gwiezdne wojny: Wojny klonów (2003) • Wojny klonów (2008)
Film: Gwiezdne wojny: Wojny klonów (2008)
Spisy:

Aktorzy i twórcy • Gry komputerowe • Organizacje • Planety • Pojazdy • Postacie • Rasy • Urządzenia • Zwierzęta
Inne:

Chronologia Gwiezdnych wojen • Galaktyka Gwiezdnych wojen
 

części do skuterów expekt przedłużanie rzęs Tapety na Pulpit klimatyzacja warszawa