Jakas reklama 

 

Ten artykuł dotyczy miasta Staszów. Zobacz też: Staszówwieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Kozienice.

Współrzędne: 50°33'38" N 21°10'00" EGeografia

Staszów
Herb
Herb Staszowa
Województwo świętokrzyskie
Powiat staszowski
Gmina
 - rodzaj
Staszów
miejsko-wiejska
Założono XIII wiek
Prawa miejskie 11 kwietnia 1525
Burmistrz Andrzej Iskra
Powierzchnia 26,88 [1] km²
Położenie 50° 33'38'' N
21° 10'00'' E
Wysokość od 260 do 406 m n.p.m.
Ludność (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość

15 362 [1]
572 [1] os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)
15
Kod pocztowy 28-200
Tablice rejestracyjne TSZ
Położenie na mapie Polski
Staszów
Staszów
Staszów
TERC10
(TERYT)
3263412074
Urząd miejski3
ul. Opatowska 31 28-200 Staszów
tel. 15 864-20-14; faks 15 864-32-61
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Staszówmiasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Staszów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego. Przez miasto przepływa rzeka Czarna Staszowska i Desta.

Herbem Staszowa jest herb szlachecki Korab.

Spis treści

edytuj Informacje ogólne

Staszów położony jest w odległości 54 km od Kielc i 120 km od Krakowa. Tereny staszowskie wchodzą w skład Niecki Nidziańskiej (Niecka Połaniecka) i obejmują część Pasma Wygiełzowskiego Gór Świętokrzyskich.

Przez miasto przechodzi zielony zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa.

edytuj Pochodzenie nazwy miasta

Uważa się, że nazwa osady pochodzi od imienia jej pierwszego właściciela, którym według legendy był Stasz Kmiotko.

Kolejni właściciele to: Piotr Bogoria Skotnicki, Dorota Tarnowska, arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Kurowski, arcybiskup Wojciech Jastrzębiec, Jan Rytwiański, Mikołaj Kurozwęcki, Adam i Piotr z Bnina Opaliński, Anna Kurozwęcka, od 1519 roku małżonka Hieronima Łaskiego.

Hieronim Łaski wystarał się o prawa miejskie dla Staszowa, dlatego też jego herb jest znakiem graficznym miasta. Po uzyskaniu praw miejskich Staszów wielokrotnie zmieniał właścicieli, aż w październiku 1866 r. przestał być miastem prywatnym.

edytuj Osiedla

Miasto składa się z 11 osiedli: Oględowska, Ogrody, Pocieszka, Północ, Radzików, Stare Miasto, Staszówek, Wschód, Golejów, Maleniec, Małopolskie, Na stoku.

W potocznym użyciu są ponadto określenia Pipała (Osiedle Wschód), Złodziejówka (Osiedle Oględowska), Jana Pawła (Osiedle Północ), Staszów-Rynek (Stare Miasto), Wschodnia, Domki na oznaczenie niektórych części miasta.

Kościół pw. Ducha Świętego

edytuj Kościoły

Na przestrzeni wieków rozwijały się na tym terenie różne religie, żyli tu arianie, kalwini, grekokatolicy, protestanci, prawosławni, Żydzi. Budowali zbory, kaplice, synagogi, kościoły.

Obecnie w Staszowie dominuje religia rzymskokatolicka i znajdują się 3 kościoły:

edytuj Edukacja

Szkoły podstawowe
SP Nr 1
Gimnazja
Szkoły średnie i zawodowe
Uczelnie wyższe

edytuj Urzędy i instytucje

edytuj Urzędy

Siedziba Urzędu Gminy i Miasta

edytuj Instytucje

edytuj Banki

edytuj Kultura

Ze Staszowem przejściowo związani byli Stefan Żeromski, Hugo Kołłątaj, Wincenty Witos. Proboszczem był niegdyś Jan Brożek, profesor Akademii Krakowskiej.

Placówki kultury:

Do 2006 r. działało również kino "Syrena".

Życie kulturalne miasta i okolic skupia się głównie wokół Staszowskiego Ośrodka Kultury, powołanego w lutym 1967 r. pod nazwą Powiatowy Dom Kultury, potem przemianowano go na Rejonowy Ośrodek Kultury, by w końcu nadać mu obecną nazwę. Przy SOK funkcjonował znany w całym kraju Klub Fantastyki "GEA" założony w 1984 roku. W latach 19802000 działał również Klub Esperanto. Jego założyciel A. Sochacki organizował corocznie, wraz z SOK, Esperanckie Dni Staszowa, które przyciągały gości z całego świata, m.in. z USA, Niemiec, Brazylii, Kanady i Włoch.

Przy Staszowskim Ośrodku Kultury działa m.in. sekcja Chorągiew Rycerstwa Ziemi Staszowskiej (od 2000 r.). W skład Chorągwi wchodzi drużyna walk pieszych, Bractwo Trynitarzy, drużyna artylerii, zespół werblistów i zespół tańca dawnego "Flores Terrae Stassowiensis". Rycerze corocznie uczestniczą w inscenizacji bitwy pod Grunwaldem reprezentując wraz z innymi bractwami województwo świętokrzyskie.

W maju 1981 roku z inicjatywy dr med. Macieja Zarębskiego założone zostało Staszowskie Towarzystwo Kulturalne, które przyczyniło się do powstania Muzeum Ziemi Staszowskiej i serii wydawniczej Biblioteka Staszowska. Seria ta objęła publikacją wiele tytułów związanych z historią, życiem kulturalnym miasta i twórczością jego mieszkańców. Publikowano m.in. poezje Wiesława Kota, wspomnienia z czasów wojny i nie tylko Adama Bienia, utwory Jana Lechickiego.

Muzeum Ziemi Staszowskiej posiada szereg stałych ekspozycji: malarstwo i rzeźba twórców staszowskich, geologia ziemi staszowskiej, rzemiosło staszowskie, dział numizmatyczny, "Jędrusie" na ziemi staszowskiej, Judaica staszowskie, starodruki.

edytuj Przyroda, turystyka i sport

Przez miasto przechodzi zielony zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa.

Las nad jeziorem w Golejowie

Otaczające miasto lasy iglaste i mieszane można przemierzać na rowerach lub wędrować w sezonie w poszukiwaniu grzybów. Przeważają bory sosnowe z domieszką buków, brzóz i grabuów, w mniejszych ilościach jodły, świerków, osik i dębów. W okolicznych lasach rośnie kilka gatunków rzadkich roślin, m.in.: bagno zwyczajne, widłak goździsty, wawrzynek wilczełyko. Żyją w nich dziki, kuny, sarny, jelenie, lisy i zające. Czasem można spotkać łosie. Na okolicznych polach łatwo można natknąć się na dzikie króliki, kuropatwy lub bażanty.

Zaledwie kilka kilometrów od Staszowa znajduje się kompleks połączonych ze sobą jeziorek leśnych, główne Jezioro Golejowskie (Golejów, kierunek na Tarnobrzeg) z bazą wypoczynkową w postaci otwartych basenów, wypożyczalni sprzętu wodnego i punktów gastronomicznych. Kilkadziesiąt jeziorek z całej okolicy ma łączną powierzchnię 65 ha.

Przez Staszów i jego okolice przepływa kilka rzek i kilkanaście strumieni. Najdłuższa jest rzeka Czarna Staszowska (57 km), inne to Kacanka i Desta. Ze względu na częste zagrożenia powodzią, koryto rzeki Czarnej jest regulowane w obrębie miasta. Na północ od Staszowa, gdzie rzeka płynie naturalnym korytem, od 2003 roku coraz częściej goszczą bobry. Na obydwu brzegach rzeki widoczne są ślady ich bytności – ścięte i nadgryzione pędy, z których budują żeremie i grube drzewa zwalone w nurt rzeki.

Baza noclegowa
Restauracje
Rekreacja

edytuj Zabytki

Miasto doznało w swej historii wielu zniszczeń, zarówno na skutek pożarów jak i walk prowadzonych podczas licznych wojen. Do czasów obecnych zachowały się:

Kościół pw. św. Bartłomieja

Warte zobaczenia są także odbywające się w każdy poniedziałek tradycyjne jarmarki, na których można kupić prawie wszystko, w tym płody rolne sprzedawane przez okolicznych rolników i produkty miejscowych rzemieślników.

edytuj Rzemiosło i przemysł

Na terenie Staszowa i okolic nie było ciężkiego przemysłu. Staszów był głównie ośrodkiem wymiany handlowej (targi i jarmarki) i siedzibą rzemiosła (m.in. tkactwo, szewstwo, krawiectwo, garncarstwo). Już w 1555 roku założony został cech tkacki, co było pierwszym przywilejem rzemieślników staszowskich. W 1621 roku zatwierdzone zostały statuty cechów kuśnierzy, krawców i czapników. Od 1635 roku przywilej posiadał cech kowali, strycharzy, rymarzy, powroźników, kotlarzy, mieczników, złotników, siodlarzy i błoniarzy. W 1648 r. nadany został przywilej dla cechu sukienników, w 1655 r. dla cechu szewców zaś w 1670 dla garncarzy.

Ratusz w centrum rynku

Druga połowa XVIII wieku to czas rozwoju sukiennictwa. Manufaktura sukiennicza liczyła w tym okresie kilkadziesiąt warsztatów, produkowano kilka gatunków sukna w oparciu o wełnę sprowadzaną z południa kraju (pod koniec wieku manufakturę zamknięto). W tym czasie założona została szabelnia wytwarzająca tzw. staszówki, szable sławne w całej Polsce. Garncarstwo zasłynęło wówczas produkcją fajek, tzw. stambułek eksportowanych głównie na rynki wschodnie. Otworzono również hamernię miedzi przetwarzającą węgierski surowiec na blachę i kotły. Hamernia przetrwała aż do roku 1870. W kolejnych latach krąg rzemieślników poszerzyli zegarmistrzowie, ślusarze, piekarze, rzeźnicy, młynarze, stolarze, bednarze, zdunowie i szklarze.

W wyniku rozbiorów Polski Staszów został odcięty od południowych obszarów kraju i podupadł gospodarczo. Na początku XIX w. pozostało już tylko kilka warsztatów sukienniczych, szabelnia była zamknięta. Dopiero na przełomie XIX i XX wieku nastąpiło niewielkie ożywienie gospodarcze miasta. Założono dwie fabryki sody, fabrykę papieru, browar i dwa wodne młyny. Oddano do użytku staszowską drukarnię. Ponownie znaczenia nabrali staszowscy rzemieślnicy, szczególnie rzeźnicy i szewcy. W 1937 roku utworzono Spółdzielnię Szewców i Cholewkarzy "Lech".

Okres po II wojnie światowej to czas stagnacji, do czego również przyczyniła się likwidacja prywatnego handlu. Dopiero lata 60. XX wieku wniosły ożywienie gospodarcze, działały wówczas:

W latach późniejszych powstały:

Staszowska Izba Gospodarcza, skupiająca przedsiębiorców z powiatu staszowskiego, przyznaje co roku wyróżnienia firmom wnoszącym szczególny wkład w rozwój gospodarczy ziemi staszowskiej w postaci statuetek, tzw. Stambułek Staszowskich.

W mieście znajduje się węzeł kolejowy linii normalnotorowych (Kielceelektrownia w Połańcu, Staszów-Ćmielów obsługuje kopalnię siarki w Osieku) oraz szerokotorowej (Linia Hutniczo-Siarkowa). Przez miasto przebiegała również linia kolejki wąskotorowej.

edytuj Panorama miasta

Panorama miasta widzianego od strony północno-zachodniej.
Panorama miasta widzianego od strony północno-zachodniej.

edytuj Kalendarium historyczne

edytuj Bibliografia

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 r. (GUS), [1]

edytuj Zobacz też

edytuj Linki zewnętrzne


Czytniki kodów gitary elektroakustyczne Info w ofertowiec Bilety lotnicze Londyn wynagrodzenia