| Widłaki | |
Widłak goździsty |
|
| Systematyka | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Gromada | widłaki |
| Nazwa systematyczna | |
| Lycopodiophyta D.H. Scott | |
Widłaki, widłakowe (Lycopodiophyta) – typ (gromada) roślin naczyniowych liczący około 1000 gatunków.
Spis treści |
edytuj Morfologia
- Pokrój
- Widłaki mają widlasto rozgałęzione pędy i korzenie. Pędy pokryte są drobnymi listkami, przymocowują się do podłoża za pomocą korzeni.
- Liście
- W liściu znajduje się tylko jedna, nierozgałęziona wiązka przewodząca. Liść widłaka jest prawdopodobnie tworem filogenetycznie niezależnym od liścia innych paprotników i roślin nasiennych i zaliczane są na ogół do mikrofili. Nie jest to jednak pewne bowiem brak luk liściowych w walcu osiowym przemawia za tym, że są to wyrostki łodygi zaopatrywane przez wyrosty protosteli[1].
edytuj Biologia
Dzisiejsze widłaki są niepozornymi, zimozielonymi roślinami. Większość widłaków charakteryzuje długi cykl życiowy. Od wykiełkowania zarodnika do powstania dojrzałej rośliny mija niekiedy 20 lat. W Polsce są coraz rzadziej spotykanymi w runie naszych lasów i w wyższych piętrach górskich.
edytuj Pochodzenie i systematyka
Widłaki stanowią pozostałość najstarszej linii rozwojowej roślin naczyniowych zachowanej do czasów współczesnych. Wyodrębniły się z zosterofilofitów, które powstały w czasie, gdy niezróżnicowane jeszcze były rośliny nasienne i paprotniki. Widłaki stanowią zatem klad siostrzany w stosunku do pozostałych paprotników i roślin nasiennych[2].
Ponad 300 milionów lat temu widłaki dominowały na Ziemi. Tworzyły rozległe podmokłe lasy. Pradawne widłaki dorównywały rozmiarami dzisiejszym drzewom. Z ciał tych roślin a właściwie ich wymarłych krewniaków powstały wykorzystywane do dziś pokłady węgla kamiennego.
Widłakowe odgrywały ogromną rolę w erze paleozoicznej, kiedy wykształciły olbrzymią rozmaitość form, w tym wiele o potężnych wielometrowych rozmiarach. Współczesne widłaki są przeżytkami tej wymarłej grupy roślin. Cechują się przewagą sporofitu nad gametofitem, pokryciem łodyg drobnymi liśćmi oraz umieszczeniem zarodni produkujących mejospory na górnej stronie liści lub też w kącie tych liści.
- Pozycja w systemie Reveala[3]
Królestwo rośliny (Plantae), gromada widłaki (Lycopodiophyta D.H. Scott ), podgromada: Lycopodiophytina Tippo ex Reveal:
- Klasa: widłaki jednakozarodnikowe, widłaki właściwe, widłakowe właściwe (Lycopodiopsida Bartl., Lycopsida)
-
- Rząd: widłakowce Lycopodiales Dumort.
- Rząd: widliczkowce Selaginellales Prantl
- Klasa: widłaki różnozarodnikowe (Isoёtopsida J.H. Schaffn.)
-
- rząd: poryblinowce, porybliny (Isoetales Prantl)
edytuj Ochrona
W Polsce ochroną gatunkową objęte są wszystkie widłaki z rodziny widłakowatych (Lycopodiaceae), gatunki z rodzaju widliczka (Selaginella), a także poryblin kolczasty (Isoëtes echinospora) i poryblin jeziorny (Isoëtes lacustris).
Przypisy
- ↑ Zygmunt Hejnowicz: Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13825-4.
- ↑ Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf. 2006. A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731 dostęp online
- ↑ Crescent Bloom: Lycopodiophyta (en). The Compleat Botanica. [dostęp 8 października 2008].
