Jakas reklama 

 

Wielkie Księstwo Poznańskie
Grossherzogtum Posen
← Flaga Księstwo Warszawskie 1815-1848 Flaga Prowincja Poznańska →
Flaga Wielkiego Księstwa Poznańskiego
 Godło Wielkiego Księstwa Poznańskiego
Flaga Wielkiego Księstwa Poznańskiego Godło Wielkiego Księstwa Poznańskiego
Położenie Wielkiego Księstwa Poznańskiego
Język urzędowy polski i niemiecki
Stolica Poznań
Ustrój polityczny autonomiczna monarchia w składzie Prus
Ostatnia głowa państwa Wielki książę (ostatni)
cesarz Wilhelm II Hohenzollern
W jego imieniu książę-namiestnik Antoni Radziwiłł (1815-1831)
Ostatni szef rządu Kanclerz II Rzeszy (ostatni)
Friedrich Ebert
Powierzchnia
 • całkowita
28 951¹ km²
Liczba ludności (1815)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
776 000
26,8 osób/km²
Utworzenie i Upadek Utworzenie - kongres wiedeński, 1815.Upadek - zniesienie autonomi i utworzenie Prowincji Poznańskiej
Strefa czasowa UTC +1
Mapa Wielkiego Księstwa Poznańskiego

Wielkie Księstwo Poznańskie 1815-1848 (dawniej Wielkie Xięstwo Poznańskie, niem. Grossherzogtum Posen, fr. Grand Duché de Posnanie) – autonomiczne księstwo wchodzące w skład Prus (pozostające poza Związkiem Niemieckim) powstałe na mocy kongresu wiedeńskiego, mające zaspokoić narodowe ambicje Polaków. Po powstaniu listopadowym w Królestwie Polskim, popartym przez Poznaniaków, autonomia Księstwa została ograniczona w 1831, a po powstaniach wielkopolskich z 1846 i 1848 całkowicie zniesiona. Administracja pruska zmieniła nazwę na Prowicja Poznańska (Provinz Posen), ale w użyciu społeczeństwa nadal pozostawała nazwa Wielkie Księstwo Poznańskie (choć polskie elity polityczne również używały nowej nazwy), nazwa ta pozostała w pełnej tytulaturze królów Prus a następnie cesarzy niemieckich aż do abdykacji Wilhelma II

Spis treści

edytuj Terytorium i ludność

Obszar wielkiego księstwa obejmował zachodnią część podzielonego między Prusy i Rosję Księstwa Warszawskiego (z części wschodniej utworzono Królestwo Polskie), czyli Wielkopolskę bez jej wschodniej części oraz Kujawy. Obszar księstwa obejmował 28 951 km², które zamieszkiwało w 1815 około 776 tys. osób, głównie Polaków, Niemców i Żydów. Siedzibą władz został Poznań.

edytuj Podział administracyjny w latach 1819-1918

Utworzona w 1815 roku prowincja odziedziczyła podział na powiaty dokonany w 1796 roku w Prusach Południowych i zachowany z niewielkimi zmianami w czasach Księstwa Warszawskiego. Po kilku zmianach w latach 1815 - 1819 powstał trwały podział na rejencje i powiaty, który utrzymał się do reformy z 1887, kiedy zwiększono liczbę powiatów z 26 do 42. Podział z 1887 r. przetrwał do roku 1918.

(W tym czasie nazwy powiatów pisano wielką literą.)

edytuj Ustrój

Władcą księstwa był król pruski, reprezentowany przez księcia-namiestnika (przez cały okres istnienia tego urzędu był nim Antoni Henryk Radziwiłł). Pełnił on przede wszystkim funkcje reprezentacyjne i honorowe. Nadzór nad administracją państwową sprawował mianowany przez rząd w Berlinie naczelny prezes księstwa. W 1824 powołano dodatkowo Sejm Wielkiego Księstwa Poznańskiego, który miał jednak jedynie charakter doradczy. W jego skład wchodzili posłowie wybrani przez właścicieli dóbr ziemskich (było ich 22), posłowie wybierani przez właścicieli dóbr miejskich (16) oraz posłowie wybierani pośrednio przez mieszkańców gmin wiejskich (8). Oprócz tego w skład sejmu wchodzili nieliczni członkowie dziedziczni.

Administracyjnie księstwo podzielono na rejencje poznańską i bydgoską, te zaś na 26 powiatów, w których władzę sprawowali landraci.

edytuj Historia

Utworzona w 1815 autonomia miała, w zamierzeniu mocarstw, pozwolić Polakom na utrzymanie swojej narodowej odrębności, jednak poparcie przez społeczeństwo powstania listopadowego dało Prusom pretekst do jej likwidacji. W 1831 zlikwidowano urząd księcia-namiestnika podporządkowując Wielkie Księstwo mianowanemu z Berlina naczelnemu prezesowi. Rozpoczął się wówczas trwający do wybuchu I wojny światowej proces germanizacji.

Formalnie autonomia przestałą istnieć w 1848, gdy Frankfurckie Zgromadzenie Narodowe przemianowało Wielkie Księstwo Poznańskie na Prowincję Poznańską (aczkolwiek nie miało do tego prawa). Zaś jako twór polityczny Wielkie Księstwo zniknęło, gdy w konstytucji Prus z 5 grudnia 1848 nie znalazł się zapis o jego istnieniu.

edytuj Polskie organizacje w Wielkim Księstwie Poznańskim

edytuj Sławni ludzie z Księstwa

(w porządku alfabetycznym)

edytuj Zobacz też

edytuj Bibliografia

p • d • e
Prowincje pruskie 1815-1939

1815: Brandenburgia • Wielkie Księstwo Nadrenii • Jülich-Kleve-Berg • Prusy Wschodnie • Pomorze • Wielkie Księstwo Poznańskie • Saksonia • Śląsk • Westfalia • Prusy Zachodnie • 1822: Nadrenia • 1829: Prusy • 1846: Poznańska 1850: Kraj Hohenzollernów • 1867: Hanower • Hesja-Nassau • Szlezwik-Holsztyn • 1920: Prusy Wschodnie • Brandenburgia • Pomorze • Dolny Śląsk • Górny Śląsk • Saksonia • Szlezwik-Holsztyn • Hanower • Westfalia • Nadrenia • Hesja-Nassau • Waldeck • 1922: Marchia Graniczna Poznańsko-Zachodniopruska

 
Ziemie I Rzeczypospolitej w 1815
p • d • e
Ziemie I Rzeczypospolitej pod zaborami 1815-1918

Rosja:
Królestwo Polskie (kongresowe): gubernia warszawska • gubernia kaliska • gubernia kielecka • gubernia łomżyńska • gubernia lubelska • gubernia piotrkowska • gubernia płocka • gubernia radomska • gubernia siedlecka • gubernia suwalska
Ziemie zabrane: Obwód białostocki • gubernia białoruska • gubernia bracławska • gubernia chełmska • gubernia czernihowska • gubernia grodzieńska • gubernia izasławska • gubernia jekaterynosławska • gubernia kijowska • gubernia kowieńska • gubernia kurlandzka • gubernia litewska • gubernia mińska • gubernia mohylewska • gubernia podolska • gubernia połocka • gubernia pskowska • gubernia słonimska • gubernia wileńska • gubernia wołyńska

Prusy: Wielkie Księstwo Poznańskie • Prowincja Poznańska • Prusy Wschodnie • Prusy Zachodnie

Austria: Królestwo Galicji i Lodomerii • Księstwo Oświęcimskie • Księstwo Zatorskie

Królestwo Polskie (regencyjne) • Wolne Miasto Kraków

 
Jersey Sennik darmowe gry do pobrania darmowy serwer walczak podłogi drewniane