| Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
Dil ailesi, birbiriyle aynı kökten gelen akraba dil topluluğuna verilen ad. Yani aynı dil ailesine mensup dillerin, aynı kökenden, belki de aynı ilkel dilden türediği kabul edilir. Çoğu dilin yazılı tarihi çok kısa olduğu için, çok az dilin kesin kökeni bilinmektedir. Dil ailelerinin belirlenmesi, uzun bilimsel çalışmalar sonucunda mümkün olmuştur.
Dil aileleri ağaç şeması olarak gösterildikleri için kendilerine dil ağacı da denir. Bu sebeple, alt bölümlerinde de dil kolları denir. Bazı diller bulundukları aile içindeki bir alt grubun tek temsilcisi olarak soyutlanmış olabilirler. Örneğin yunanca, Hint-Avrupa Dil Ailesi içerisinde soyutlanmış bir dildir. Bazı dillerin ise bilinen hiçbir yaşayan akrabası bulunmamaktadır ve bu yüzden bütün dünya dilleri içinde soyutlanmıştırlar. Örneğin Baskça tamamen soyutlanmış bir dildir.
değiştir Başlıca dil grupları
- Tek heceli: Kelimeler tek hecelidir. Yapım ve çekim ekleri yoktur. Kelimeler cümledeki kullanım yerlerine göre anlam kazanırlar. Çince gibi.
- Eklemlemeli ya da bitişken (agglutinant): Kelimelerin kökleri değişmez, Kullanımda kelimeye getirilen ekler, kelimelerin anlamlarını ve görevlerini belirler. Türkçe, Moğolca, Macarca gibi.
- Çekimli (bükümlü): Kelimeler kullanımda değişiklerle uğrar. Ön-ek, iç-ek, son-ek kavramları vardır. Bazılarında ünsüzler değişmez, ünlüler değiştirilerek yeni kelimeler yapılır. Yani kökler ünsüzlerden ibarettir. Arapça, Farsça, İngilizce, Hintçe gibi.
Kökenlerine göre temel dil aileleri şunlardır:
Kökenlerine göre temel dil aileleri ve bunlara dahil olan diller şunlardır:
değiştir Hint–Avrupa Dilleri Ailesi
- Cermen dilleri: Batı Cermen Grubu:İngilizce, Almanca, Yidiş, Hollandaca, Afrikaans, Flamanca, Frizce, Lüksemburgca. Kuzey Cermen Grubu: İsveççe, Norveççe, Danca, İzlandaca, Faröerce.
- Romans dilleri: Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Portekizce, Galiçya dili, Rumence, Katalanca, Provensal, Ladino, Retoromanşça. (Bu kolun çıkış dili, Latincedir.)
- Kelt dilleri: Bretonca, Galce, İrlandaca, İskoç dili, Kernevekçe (İngiltere 'nin Cornwall bölgesinde).
- Slav dilleri: Rusça, Ukraynaca, Beyaz Rusça,(Sırpça, Hırvatça, Boşnakça), Lehçe, Bulgarca, Makedonca, Slovence, Slovakça, Çekçe.
- Baltık dilleri: Prusça (ölü bir dildir), Litvanyaca, Letonca.
- Helen dili: Yunanca
- Geg dili: Arnavutça
- Grabar dili: Ermenice
- Hint–İran dilleri: Hint Grubu: Sanskritçe, Bengalce, Paştu, Çingenece, (Hintçe, Urduca), Nepalce, Gucaratça, Racastanca, Biharca, Paharca, Konkanca, Oriya, Sinhala, Assamca, Keşmirce, Sindce, Pencapça. İran Grubu: Farsça, Kürtçe, Osetçe, Zazaca, Beluçice, Mazanderani, Gilaki.
- Anadolu dilleri: Hitit dili, Lidya dili, Likya dili.luvi dili (Bu diller artık kullanılmayan ölü dillerdir.)
değiştir Hami-Sami dilleri ailesi
- Sami dilleri: Arapça, İbranice, Aramice, Habeşçe (Amhara), Tigrece, Tigrina – ölü diller olan Akadca, Babilce, Asurca.
- Mısır dilleri: Eski Mısır dili, Kıptî dili.
- Berber dilleri: Zenet, Kabiliya, Şloh, Şavya, Tuareg (Tamaşek)
- Çad dili: Hausa
- Kuşitik diller: Somalice, Afarca, Bece, Odoma, Sidamo
değiştir Çin-Tibet dilleri ailesi
- Sinik (Çin) dilleri: Mandarin, Wu lehçesi, Fucien (Min) lehçesi, Amoy lehçesi, Kantonca, Hakka lehçesi
- Tibet-Birman dilleri:
- Tibet Grubu: Tibetçe, Dzongka.
- Birman Grubu: Birmanca, Lolo, Moso, Şan, Karence.
- Tay-Kaday dilleri: Tayca, Karatay, Laoca, Çuang, Çam
- Miao-Yao Grubu: Miao dili, Yao dili.
değiştir Ural dilleri ailesi
değiştir Altay dilleri ailesi
- Türk dilleri:
- Oğuz grubu: Türkçe, Azerice, Türkmence.
- Kıpçak grubu: Kazakça, Kırgızca, Karakalpakça, Nogayca, Karaçayca, Başkırca, Kumukça.
- Uygur grubu (Çağatay grubu): Özbekçe, Uygurca, Salarca.
- Yakut grubu: Yakutça.
- Çuvaş grubu: Çuvaşça.
- Moğol dilleri: Moğolca (Khalka), Buryatça, Kalmukça.
- Tunguz dilleri: Even, Evenki, Golde, Oroç, Lamut.
- Kore dili: Korece
- Japon dili: Japonca
değiştir Kuzey Kafkas Dilleri Ailesi
- Çerkez Dilleri: Abhazca, Abazaca, Ubıhça, Adigece, Kabardice.
- Çeçen Dilleri: Çeçence, İnguşça.
- Dağıstan Dilleri: Avarca, Dargice, Lakça, Tabasaranca, Lezgice, Agulca, Rutulca, Tsahurca.
değiştir Güney Kafkas dilleri Ailesi
Gürcüce,Svanca,Megrelce, Lazca
değiştir Dravid Dilleri Ailesi
Telugu, Kannada, Tamilce, Malayalam, Gondi, Brahui
değiştir Endonezya-Polinezya Dilleri Ailesi
- Endonezya Dilleri: Malayca, Bahasa, Cavaca, Sundaca, Akince, Makassarca, Timorca, Balice, Tagalog, Ilokai, Cebuca, Batakça, Malagasy (Madagaskar Dili)
- Melanezya Dilleri: Fijice, Nauruca, Kiribatice
- Mikronezya Dilleri: Mariana Dili, Guamca
- Polinezya Dilleri: Maori, Havaice, Tahitice, Samoaca, Tongaca, Markizce
değiştir Austral-Asya Dilleri Ailesi
- Mon-Khmer Grubu: Kamboçça, Mon Dili, Khasi
- Munda Grubu: Mundari, Santali, Go, Korku
- Andaman Grubu: Andaman dilleri
değiştir Paleo-Asya Dilleri Ailesi
Çukçi, Koryak, Itelmen, Nivkh
değiştir Bask Dili
değiştir Ainu Dili
Ainuca
değiştir Vietnam Grubu
Vietnamca, Mien Dili
değiştir Buruşaski Dili
Buruşaski
değiştir Khoisan Dilleri
Hottentot Dili, San (Buşman lehçeleri)
değiştir Nijer-Kongo Dilleri Ailesi
- Nijer Dilleri: Volofça, Fulani, Serer, Mandinge, Bambara, Senufo, Eve, Tvi, Yoruba, Ibo, Kpelle, Mande, Dogon, Mossi, Ga, Aşanti
- Delta Dilleri: Ififik
- Bantu Dilleri: Kikongo, Lingala, Kikenya, Swahili, Kirundi, Kiryarwanda, Fon, Umbundu, Nyanja, Ndebele, Bemba, Şona, Tswana, Zulu, Xhosa, Sotho, Swazi
değiştir Nil-Sahra Dilleri Ailesi
- Sahra Dilleri: Songayca, Sara
- Nil Dilleri: Nubyaca, Masai, Karamajong, Şilluk, Nuer, Dinka
değiştir Eskimo-Aleut Dilleri Ailesi
- Eskimo Dilleri: Yupik, Inuktitut
- Aleut Dili: Aleutça
değiştir Algonkian Dilleri Ailesi
Karaayak, Şeyen, Fox, Mikmak, Kri (Cree)
değiştir Irokua (Iroquois) Dilleri Ailesi
Mohawk, Çeroki (Cherokee), Kayuga, Seneka, Onandayga
değiştir Muskogean Dilleri Ailesi
Çikasav, Çoktav, Krik (Creek), Seminole, Apalaçian
yok böle bişe
değiştir Atabaşkan Dilleri Ailesi
Navaho, Apaçi, Çirakahua
değiştir Tlingit Dili
Tlingit
değiştir Hayda Dili
Hayda
değiştir Saliş Dilleri Ailesi
Düzkafa Dili, Saliş lehçeleri
değiştir Siyu (Sioux) Dilleri Ailesi
Lakota (Sioux), Omaha, Krov (Crow), Assiniboine
değiştir Zuni Dili
Zuni
değiştir Uto-Aztek Dilleri Ailesi
Şoşone, Hopi, Pima, Havasu, Papago, Komançi, Ute, Tepehuan, Yaki, Tarahumara, Nahuatl, Huiçol
değiştir Mişe-Zoke Dilleri Ailesi
Mişe, Zoke
değiştir Oto-Mange Dilleri Ailesi
Otomi, Mazahua, Pame, Çinantek, Tlapanek, Mazatek, Zapotek, Mistek
değiştir Yuma-Koçimi Dilleri Ailesi
Yuma dilleri, Koçimi
değiştir Maya Dilleri Ailesi
Kakçikel, Çol, Kekçi, Çontal, Tzoltzil, Tzeltzal, Yukatek
değiştir And-Ekvator Dilleri Ailesi
değiştir Karib Dilleri Ailesi
Aravakça, Taino, Karib, Garifuna, Avradca
değiştir Tupi-Guarani Dilleri Ailesi
Tupi, Guarani
değiştir Pano-Takana Dilleri Ailesi
Pano Dilleri, Takana Dilleri
değiştir Ge Dilleri Ailesi
Ge Dilleri, Kaingan
değiştir Hivaro (Jivaro) Dili
Hivaro
değiştir Dünyada konuşulan diller sıralaması, (Milyon kişi)
- 1-Mandarin,900
- 2-İngilizce,400
- 3-İspanyolca, 375
- 4-Hintçe,275
- 6-Arapça,240
- 7-Portekizce,190
- 8-Bengalce,190
- 9-Rumca
- 10-Rusça,175
- 11-Pencapca,125
- 12-Almanca,100
- 13-Türkçe 90
- 14-Japonca 88
- 15-
- 16-
- 17-
- 18-Fransızca,67
- 19-Farsça,62

