| Merv Мерв Merv-eş-şahıcan |
|
 |
|
| Koordinatlar: 37°00′00″ | |
|---|---|
| Ülke |  Türkmenistan |
| İller | Merv ili |
| Yönetim | |
| - Vali | |
Merv, (Rusca: Мерв, Farsça: مرو, Marv, bazen çevrilti Marw veya Mary; Çince: 木鹿, Mulu), Bir zamanlar Büyük Selçuklu Devleti'nin (Arapça: السلاجقة al-Salācike, Farsça: سلجوقيان Salcūkiyān), başkenti Merv kenti Türkmenistan sınırları içinde tarihi İpek yolu güzergahı üzerinde kurulmuş bir vaha şehridir.
Konu başlıkları |
değiştir İsim kökeni
İbn'i Haldun (Abū Zayd ‘Abdu r-Raḥman bin Muḥammad bin Khaldūn), Mukaddime (Muqaddimah) ismindeki eserinde şöyle yazmıştır; "Güneyinde dağlar ve doğusunda Çöl, Nişabur yatar sonra Marw ash-Shihijan gelir."[1]
"... Bir takımları da Türk sınırının " Merv-eş-şahıcan" dan başladığını söylerler. Çünkü Kaz'ın babası olan " Tonğa Alp er" Afrasyap demektir; " Merv" şehrini yapan zattır. Afrasyap burayı, "Tahmures[2]" tarafından şehrin iç kalesi yapıldıktan üçyüz sene sonra kurmuştur."[3]
değiştir Tarih
Merv, Yeni Taş Çağı, bilinen diğer adlarıyla Cilalı Taş Devri ya da Neolitik Devirden beri konumlanmış, ilk en yüksek çağını Milâttan önce 2. yüzyıldan kalma Erk-Kala diye tanınan oniki hektar büyüklüğünde bir yerleşim yerinden tanımlanır. Büyük İskender'in seferinde burayı ele geçirmiş ve Alexandria margiane (eski Yunanca: Άλεξάνδρεια μαργιάνη) ismini verip, böylece Polis (pólis, πόλις, çoğul: póleis) denilen antik yunan şehir devletini kurmuştur. Merv, Selevkos İmparatoru Antiokus I Soter tarafından yıkılmış, daha sonra yerine Antiochia in Parthien denilen yeni bir şehir yaptırmıştır. Şehir sonraki Yüzyılda Partlar'ın eline geçmiş, daha sonra Antik çağın sonuna kadar Sasaniler tarfından yönetilmiştir. Milâttan sonra 651 yılında III. Yezdigirt (Farsça'da: یزدگرد سوم, "Tanrı tarafından yaratılan") Sasani İmparatorluğu'nun son kralı burada öldürülmüş, hemen sonra Merv müslüman Arapların eline geçmiştir.
değiştir İslâm dönemi
Merv'de doğmuş olan Farslı general Abu Muslim, Abbasilerin yardımı ile bu şehri Emeviler'e (Arapça: بنو أمية/الأمويون, Farsça: اموىان) karşı kışkırtmıştır. Merv, Abbasi halifesi Memun (Arapça: المأمون; al-Ma'nun) (yönetimi 813-833) zamanında başkent'lik yapmıştır. Ünlü yahudi Gökbilimci, Matematikçi Saul ben ibn Bishr (Saul ibn Bishr al-Israili; Zahel veya Zael isminde tanılır.) Merv'de yetişmiştir.
değiştir Türk ve Moğol dönemi
Merv 1037 yılında Selçukların eline geçer. Şehrin ağırlığı batıya doğru kaydırılır, böylece günümüzde Sultan-Kala denilen yerde gelişmiştir. Burada 11. yüzyıldan kalma Sultan Sencer türbesi, bu türbede Yusuf Hemedani,nin (Arapça: ابُ يَقُپ يُسُف حَمدَنِ; Abu Yaqub Yusuf Hamdani) mezarı, ayrıca Sahhriyar-ark kalesi Merv'de bulunur. Muhammed ibn Zayd türbesi, çanak, çölmek ve diğer kalıntılar bu alanda bulunur.[4]
Çağrı Bey, (990-1060) Selçuklu hükümdarı Tuğrul Bey'in kardeşi, ve Mikail'in oğlu Merv'de yaşamıştır.
1221 yılında Cengiz Han'ın emrindeki Moğollar tarafından yağma edilmiş, halkının tamamı neredyse öldürülmüştür. Bu olaydan daha önce Merv Horasan Şahının en önemli bir merkezi idi.
1380 yılında bu sefer Moğol ve Türkmenlerden oluşan Timur'un ordusuyla Merv'i tekrar yağmalanmışlar. 1505 yılında Özbekler ele geçirmiş ve beş yıl sonra tekrar Farslılar ele geçirmiş, 1524 yılına kadar ve daha sonra tekrar ele geçirip 1601 - 1747 yılları arasında burayı yönetmişlerdir. Bundan sonra Merv tamamen önemini yetirmiştir.
değiştir Çarlık Rusyası ve Devrim
19. yüzyılda Farsların baskısı ile Türkmenler yurtlarını terk edip doğu Horasan ve Maveraünnehir bölgesine göç etmişler ve Merv'e yerleşmişlerdir. 1880 yılının Aralık ayında General Mikhail Skobelev komutasındaki 6,000 Rus Aşgabat yakınlarında Göktepe Savaşı'de katliam işlemiştir ve Türkmen ağzıyla şöyle bağırmıştır. "Tekeler ýer kartasynda bir gara nokat, we o gara nokat pozylmaly"
Daha sonra Farslılarla Türkmenler arasındaki anlaşmazlıktan fırsat bilen 1883 yılında Alexander Wissarionowitsch Komarow komutasındaki Rusların eline geçmiş, 1925 yılında Sovyet Türkmenistan Cumhuriyeti kurulmuştur. 1991 yılında Sovyet birliğinin çökümünden sonra Bağımsızlığına kavuşmuştur.
değiştir Kardeş Şehirler
Horasan'daki Kardeş Şehirler;
değiştir Notlar
- ^ Cf. A. Jakoubovsky in EI Supplement, s.v. "Merw al-Shahidjan"
- ^ Firdevsi (Farsça: فردوسی Ferdowsī、Arapça: ابو القاسم منصود ابن حسن فردوسى طوسى Abū al-Ghāsem Mansūr ebn Hasan Ferdowsī Tūsī), Samaniler ve Gazneliler dönemleri İran edebiyatının önde gelen Fars şairin Şehnamesinde söz edilen Tahmuras, Tahmures yeni Farsça'da Ṭahmūraṯ denilen kişidir.
- ^ Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-160-405-2, Cilt III, sayfa 149
- ^ 1880 yılında ilk kaba arkelojik araştırma 70 km² alanda yapılmış. Daha geniş arkelojik araştırma Evgen Michael Masson denetimi altında 1946-53 yıllarında yapılmıştır.
değiştir Kaynakça
değiştir Dış Bağlantılar
- Arkoleji Ensititüsü: Antik Merv Projesi
 |
Türkmenistan'daki bir yerleşim yeri hakkındaki bu taslağı geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |