Pompa ya da basaç, sıvıları taşımak için kullanılan mekanik bir aygıttır. Bir pompa, sıvıyı düşük basınçtan yüksek basınca hareket ettirir ve bundan dolayı basınç içinde bir fark oluşturur.
İlk pompa M.Ö. 3. yüzyılda Arşimet tarafından tasarlanmıştır. Pompalar mekanik kuvvetlerin fiziksel kaldırma veya sıkıştırma kuvveti ile maddeyi itmesi prensibini kullanarak çalışır.
Pompaları genel olarak iki grupta toplamak mümkündür.
- Pozitif yer değiştirmeli pompalar (Hacimsel): Bu pompalarda pompa içindeki akışkan hacmi değişmekte, çalışma sadece mekanik ve statik kurallara bağlı kalmaktadır.Hacimsel pompalar şu şekilde sınıflanır:
- Pistonlu pompalar:
- Rotatif pompalar:
- Tek rotorlu pompalar : Kayar paletli pompalar, esnek borulu pompalar, vidalı pompalar, peristaltik pompalar
- Çok Rotorlu Pompalar : Dişli pompalar, loblu pompalar, vidalı pompalar, çevresel pistonlu pompalar
- Rotodinamik pompalar : Bu pompalarda ise akışkanın içinde çalışan bir çark bulunur.Kapalı hacim söz konusu değildir.Rotodinamik pompalar da şu şekilde sınıflandırılır:
-
- Santrifüj veya radyal akışlı pompalar
- Eksenel akışlı pompalar
- Karmaşık akışlı pompalar
Bunların içinde maliyeti en düşük olan pompa tipi de santrifüj tipi pompalardır.
Wikimedia Commons'da
Pompa ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Bunlardan ayrı olarak bir de özel dizaynlı pompalar vardır ki bunlara örnek olarak da, jet veya ejektörlü pompalar, elektromagnetik pompalar ve sıvı kumandalı pompalar verilebilir.